II SA/Po 3683/01
WyrokWSA w Poznaniu2004-05-18
Skład orzekający: Maciej Dybowski, Rafał Batorowicz, Lilianna Drewniak-Żaba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, pozbawiając uprawnień kombatanckich, prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, uwzględniając twierdzenia strony dotyczące służby w Armii Krajowej i udziału w walkach z wojskami niemieckimi, a także czy prawidłowo zastosował przepis dotyczący terminu składania wniosków o przyznanie uprawnień po wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję, stwierdzając naruszenie przez organ przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 107 kpa) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Organ nie ustosunkował się do twierdzeń strony o służbie w AK i udziale w walkach z Niemcami. Ponadto, organ błędnie zastosował przepis dotyczący terminu składania wniosków o nowe uprawnienia, ignorując wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność tego przepisu z Konstytucją.Stan faktyczny
Skarżący S. B. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, z uwagi na pełnienie służby w Milicji Obywatelskiej w okresie uznawanym za działalność kombatancką. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że od 1943 r. był żołnierzem Armii Krajowej i brał udział w walkach z wojskami niemieckimi w ramach Straży Obywatelskiej. Organ utrzymał w mocy swoją decyzję, uznając, że nie można uwzględnić argumentów dotyczących służby w AK z uwagi na upływ terminu do składania wniosków o nowe uprawnienia. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądzono od organu na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie Sędzia NSA Rafał Batorowicz ( spr ) As.sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2004 r sprawy ze skargi S. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz
Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych[...], powołując podstawę prawną z art.25 ust.2 pkt.2 ustawy z dnia 24 stycznia 199Ir. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.) pozbawił S. B. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w K. z dniu [...]r. z tytułu udziału w walce o utrwalanie władzy ludowej w organach Milicji Obywatelskiej w okresie od [...] do [...]r.
Według przedstawionych w uzasadnieniu decyzji ustaleń S. B. w okresie zaliczonym jako obejmujący działalność kombatancką pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Wobec tego ustalenia uznano, że spełnione zostały przesłanki stosowania powołanej podstawy prawnej. Wyrażono też pogląd co do braku podstaw do badania czy zachodziły przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień z innych tytułów.
S. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W obszernych wywodach przedstawił zarzuty, które sprowadzały się przede wszystkim do dwóch elementów. W pierwszej kolejności podnosił, że od 1943r. był zaprzysiężonym żołnierzem Armii Krajowej i powoływał się na przedstawioną w postępowaniu weryfikacyjnym relację dotyczącą okoliczności złożenia przysięgi. Poza tym twierdził, że do Milicji Obywatelskiej trafił tylko dlatego, że dowództwo Straży Obywatelskiej na terenie K. składało się z kadry przedwojennego [...] pułku piechoty i że w ramach Straży Obywatelskiej brał udział w walkach z wojskami niemieckimi. Przeczył przy tym by brał udział w walkach z organizacjami niepodległościowymi.
Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję. W motywach rozstrzygnięcia obok wcześniej przedstawionych ustaleń i normy prawnej,
wyrażono pogląd, że nie było możliwości uwzględnienia argumentów dotyczących służby w Armii Krajowej wobec upływu terminu z art. 22 ust.3 ustawy kombatanckiej.
S. B. wniósł do sądu administracyjnego skargę, której treść wskazywała że domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji. Na poparcie skargi przedstawił argumenty zbieżne z powołanymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 25 ustęp 2 pkt.2 ustawy kombatanckiej pozbawia się uprawnień kombatanckich te wszystkie osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust.2, w art.2 oraz w art.4 aktualnie obowiązującej ustawy. W zdaniu drugim tego przepisu przewidziano, że uprawnienia te zachowują te osoby, które prowadziły działalność z zakresu, którego skarżącego bezspornie nie dotyczyły udział w Wojnie Domowej w Hiszpanii oraz służba wojskowa z poboru w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.
W przedmiotowej sprawie skarżący został pozbawiony uprawnień na podstawie cyt. wyżej przepisu.
Jednakże rozpatrując sprawę w powyższym zakresie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów art.7, art.77§ 1 i art. 107 kpa, albowiem organ administracji wydał decyzje bez wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Kierownik Urzędu wydając decyzję nie ustosunkował się do twierdzeń S. B., który we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał ,że od 1943r. był zaprzysiężonym żołnierzem Armii Krajowej. Fakt zaprzysiężenia szczegółowo opisał w swoim wniosku.
. " . . _
Ponadto podał, że w 1945r. w ramach Straży Obywatelskiej pod dowództwem przedwojennego oficera brał udział w walkach z wojskami niemieckimi na terenie K.. Tego faktu Kierownik Urzędu również nie wziął pod uwagę. W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z uchwała NSA z dnia 4 marca 2002r. (OPS 13/01 ONSA 2002/4/132) wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt.2 ustawy kombatanckiej wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułu określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich.
Ponadto Kierownik Urzędu w uzasadnieni decyzji z dnia [...]r. o utrzymaniu w mocy decyzji własnej wyjaśnił, że zgodnie z art. 22 ust.3 ustawy kombatanckiej termin składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich z nowego tytułu i za nowy okres, wraz z rekomendacją stowarzyszenia kombatanckiego właściwego dla rodzaju działalności, upłynął w dniu 31 grudnia 1998r. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić, ponieważ wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2003r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności art.22 ust.3 ustawy kombatanckiej z art.2 i art.32 Konstytucji oraz z art. 19 i art.30 Konstytucji. Wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 29 kwietnia 2003r. (Dz.U. Nr 72, poz. 658), co oznacza stosownie do art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji, iż z rym dniem przepis ten utracił swoją moc. Pomimo, że przedmiotowa decyzja została wydana zanim zapadł wyrok o niezgodności przepisu z Konstytucją to orzeczenie to przesądza o uznaniu naruszenia prawa przez organ administracyjny i dlatego powinno powodować jej uchylenie przez sąd administracyjny.
Skoro podejmując obie zaskarżone decyzje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych naruszył prawo materialne i przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wynik sprawy i w związku z tym należy uchylić zgodnie z art. 135 i art. 145 pkt.l lit. a i c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. 153, poz. 1270)
Sąd na podstawie art.55 ustawy o NSA z dnia 11 maja 1995r. (Dz. U. Nr 74, poz.368) w związku z art.97§2 przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz.1271) zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego kwoty 10 zł tytułem kosztów sądowych.
Sąd nie rozstrzygnął w wyroku, zgodnie z przepisem art. 152 powyższej ustawy o wykonalności decyzji, albowiem na podstawie art. 26 ustawy kombatanckiej decyzja do czasu jej uprawomocnienia nie może być wykonana.
W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy obowiązkiem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych będzie wydanie decyzji, która odniesie się do twierdzeń skarżącego, które podał we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
/-/ L. Drewniak-Żaba /-/ M. Dybowski /-/ R. Batorowicz
JFS
4
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło