II SA/Po 3689/01

1 W Y R O K 2 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: 2 Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus 3 As. Sąd. Edyta Podrazik 4 Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2004r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ E.Podrazik /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus Decyzją z dnia [...]r. nr [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity DZ. U. 1997r. nr 142, poz. 950 ze zmianami) pozbawił E. K. O. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW, ZBOWiD w P. decyzją z [...]r. z tytułu utrwalania władzy ludowej od [...] do [...]. Według ustaleń Kierownika Urzędu w okresie za jaki przyznano uprawnienia kombatanckie E. O. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. W tych okolicznościach dotychczas uzyskane uprawnienia E. O. nabył wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy o kombatantach... takie osoby pozbawia się uprawnień o kombatantach. Kierownik Urzędu wyraził przy tym pogląd, że nie jest obowiązany do wyjaśnienia czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu przewidzianych w ustawie o kombatantach (art. 1 ust.2, art. 2, art.4). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył E. O. akcentując, że służył w Wojsku Polskim od dnia [...] do dnia [...]r., a zatem w myśl wskazań art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach... zachowuje dotychczasowe uprawnienia. Ponownie rozpatrując sprawę Kierownik Urzędu: decyzją [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje własną z [...]r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, poza wcześniej już przytoczoną argumentacją, wskazywano, że Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną i jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w MO, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe nie mogą być uznane jako działalność kombatancka. Nie kwestionując faktu, że E. O. pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim we wskazanym przez nim okresie, to nie z tego powodu przyznano mu uprawnienia kombatanckie i w aktualnym stanie prawnym brak podstaw do zachowania uprawnień. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przywołując pogląd o utracie mocy obowiązującej art. 21 ust.2 pkt 4a ustawy o kombatantach... W ocenie skarżącego postępowanie w sprawie miało charakter sądu kapturowego, że nikt nie brał pod uwagę jego służy w Wojsku Polskim. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza podstawowe zasady para i jest sprzeczne z Konstytucją RP. W odpowiedzi na skargę Kierownik wnosił o oddalenie skargi Skargę wniesiono jeszcze pod rządami ustawy z dnia 11.5.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. W międzyczasie doszło do reformy sądownictwa administracyjnego. W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W rzeczy samej zaskarżone rozstrzygnięcie jest wadliwe. Kierownik Urzędu koncentrował swoją uwagę na służbie skarżącego w organach Milicji Obywatelskiej, a dalej z uchybieniem art. 25 ust.2 przyjął, że istnieją podstawy do pozbawienia na tej podstawie dotychczas nabytych uprawnień przez E. O.. Otóż zgodnie z wyżej wymienionym przepisem pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które uprawnienia te na mocy dotychczasowych przepisów nabyły wyłącznie z tytułu tzw. utrwalania władzy ludowej, jednakże dalsza część zawartej w tym przepisie hipotezy stanowi, że uprawnienia te zachowują osoby, które uczestniczyły w wojnie domowej w Hiszpanii w latach 1936-39 lub, które uprawnienia te uzyskały z tytułów uzyskanych w ustawie oraz żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947r. Sam Kierownik Urzędu przyznaje, że skarżący odbywał służbę z poboru w czasie, o którym mowa w w/w przepisie. W konsekwencji należałoby w oparciu o takie przesłanki stwierdzić zachowanie przez E. O. uprawnień kombatanckich. Jednakże Kierownik Urzędu działał pospiesznie, powierzchownie, nie dążąc do wyjaśnienia i to w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia tej sprawy. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem wzmianka zarówno w deklaracji członkowskiej jak również w życiorysie, że skarżącego skierowano do pracy w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego i przepracował tam [...] lat. W dacie sporządzenia życiorysu jak na karcie 2 akt administracyjnych wynika że skarżący pracował w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych w P.. W tej sytuacji zachodzą wątpliwości czy w istocie istnieją przesłanki do zachowania uprawnień kombatanckich wobec kategorycznej treści art. 25 ust. 2 pkt 1 przedmiotowej ustawy o kombatantach. W tym ostatnim przepisie mowa, że pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 w pkt 1, 3 i 4..., te z kolei stanowią, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują osobie, która m.in. w latach 1944-56 pełniła służbę lub funkcje i była zatrudniona w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa..., a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich, względnie była zatrudniona lub pełniła służbę lub funkcje w jednostkach organizacyjnych lub na stanowiskach zawiązanych ze stosowaniem represji wobec osób podejrzanych lub skazanych za działalność podjętą na rzecz suwerenności i niepodległości RP, w taksatywnie wymienionych służbach; względnie była zatrudniona, pełniła służbę lub funkcję w aparacie bezpieczeństwa publicznego poza strukturami Urzędu Bezpieczeństwa, służby bezpieczeństwa lub informacji wojskowej... Tego wątku Kierownik Urzędu nie rozwinął choć zawartość akt administracyjnych powinna go do tego z mocy art. 7, 10, 77 KPA skłonić. Zauważyć przy tym należy, że na deklaracji członkowskiej zakreślono poczynioną czerwonym ołówkiem wzmiankę o ewentualnej służbie w UB. Powyższe uchybienia proceduralne mają istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia w rozumieniu (art. 145 § 5 pkt 1c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270. Podobnie istotne znaczenie mają uchybienia związane z naruszeniem oprawa materialnego -art. 25. ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach (145 pkt 1a wyżej wymienionej ustawy p.o p.p.s.a.) . Skutkuje to z mocy wyżej wymienionych przepisów konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej oraz zgodnie z art. 200 p.o p.p.s.a. orzeczenia o kosztach postępowania. /-/ E.Podrazik /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus TG