II SA/Po 3739/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stanisław Małek Asesor sąd. Karol Pawlicki Protokolant referent Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2004 r. przy udziale sprawy ze skarg Z. R. i R.R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość; oddala skargi. /-/ K. Pawlicki /-/ B. Kamieńska /-/ St. Małek II SA/Po 3739/01 UZASADNIENIE Prezydent Miasta , jako prezydent miasta na prawach powiatu wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawi art. 105 § 1 Kpa – umorzył postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w P. przy ul. [...] , oznaczoną w ewidencji gruntów: obręb [...], arkusz mapy [...], działka nr [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem z dnia [...] 1960 r. nr [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie to zostało wszczęte przez Z. R., J.W. K. i M. T. D., a następnie włączyli się do postępowania M. K., A. K. i T. K . Wnioskodawcy są spadkobiercami właściciela wywłaszczonej nieruchomości B.K . Wymienione osoby oraz pozostali spadkobiercy B. K. równocześnie wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone decyzją Dyrektora Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego GEOPOZ, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta , z dnia [...] r. [...] o odmowie zwrotu oraz umorzeniu postępowania o zwrot tejże nieruchomości wszczętego na wniosek Z.A. K. nie będącej spadkobierczynią B. K. Zdaniem organu orzekającego, sprawa odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie może być merytorycznie rozstrzygana, ponieważ po wydaniu dnia 7 października 1960 r. przez Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. P. orzeczenia nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej własność B. K. kolejnym orzeczeniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. Poznania z dnia [...] 1964 r. nr [...] zostało ustalone odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Skoro orzeczenie to stało się ostateczne i pozostaje do dnia dzisiejszego w obrocie prawnym, to brak podstaw do ponownego przyznania odszkodowania decyzją administracyjną. Taka decyzja byłaby nieważna (art. 156 § 1 pkt 3 kpa). Wskazana przez wnioskodawców okoliczność, iż przyznane odszkodowanie nigdy nie zostało odebrane, pozostaje bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Wypłaty urealnionego odszkodowania ustalonego decyzją administracyjną, która nie została wykonana, dochodzi się na podstawie przepisów kodeksu cywilnego przed sądem powszechnym, o ile nie jest przedawniona. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M.K. i A. K., decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta zaprezentowane w zaskarżonej decyzji, a nadto wskazał, że obowiązująca ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2000 r. nr 46, poz. 543) nie powoduje możliwości ponownego ustalenia odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, za którą już zostało ustalone w tym trybie odszkodowanie. Na powyższą decyzję Z. R. i R. R. wnieśli skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jej uchylenia. Wyjaśnili, iż orzeczenia Prezydium Rady Miejskiej w P. : z dnia [...] 1960 r. o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości i z dnia [...] 1964 r. o przyznaniu mu odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości są nieważne, bowiem B.K. w tym czasie już nie żył. Skoro jego spadkobiercy wystąpili o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i postępowanie w tej sprawie toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, oznacza to "iż decyzja określająca odszkodowanie może ulec zmianie". Skarżący Z. R. dodatkowo poinformował, iż prawomocnym wyrokiem w sprawie sygn. II SA/Po 2974/01 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę M. K. decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Uczestniczka postępowania K.J. poparła skargę. Wojewoda Wielkopolski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu – właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 47 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: W sprawie jest bezsporne istnienie ostatecznej decyzji administracyjnej – orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m. P. Wydział Spraw Wewnętrznych z dnia [...] 1964 r. o przyznaniu B. K., na podstawie art. 8, 12 i 48 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, odszkodowania w kwocie [...] zł za wywłaszczoną prawomocnym orzeczeniem część nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] o powierzchni [...] m2. Nadto prawomocne postanowienie Sądu Grodzkiego w Ł. z dnia 27 lutego 1956 r. sygn. Sp. 799/47 i 860/47 o stwierdzeniu nabycia spadku po B. K. zmarłym dnia 31 października 1944 r. (k. [...] akt administracyjnych) potwierdza trafność informacji skarżących, iż B.K. w chwili wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego już nie żył. Te okoliczności, w połączeniu z twierdzeniami Z. R., M.K. i A.K. zawartymi m. in. w piśmie z dnia [...] maja 2001 r. (k. [...] akt administracyjnych) iż "spadkobiercy B.K. nie wyrazili zgody na wywłaszczenie i nie pobrali odszkodowania, które nie miało nic wspólnego z rzeczywistą wartością wywłaszczonej nieruchomości" nie dają jednak organom administracyjnym podstaw do ponownego orzekania o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość. Spadkobiercy B. K. nie wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powołanych wyżej orzeczeń administracyjnych wydanych w latach sześćdziesiątych, a zatem – jak trafnie wskazały organy obu instancji – funkcjonują one nadal w obrocie prawnym i obejmuje je zasada trwałości decyzji ostatecznych przewidziana w art. 16 § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Wobec braku podstaw faktycznych i prawnych do wydawania nowej decyzji o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną w 1960 r. nieruchomość – organy orzekające zasadnie przyjęły bezprzedmiotowość tego postępowania, a w konsekwencji stwierdziły konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa. Nie inaczej musiałyby orzec organ administracyjny gdyby przyjąć, iż skarżący wystąpili nie z wnioskiem o wydanie nowej decyzji ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną w 1960 r. nieruchomość, lecz z roszczeniem o waloryzację odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość przyznanego B. K. w 1964 r. i według twierdzeń spadkobierców nigdy nie wykonanego. Zmiany wysokości świadczenia (waloryzacji) dokonuje bowiem Sąd w postępowaniu cywilnym. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 kpa także wtedy, gdy sprawa indywidualna nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Skarżący nie mogli też oczekiwać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny – mając obowiązek wyjścia poza granice skargi – obejmie swoją kontrolą orzeczenie z 1964 r. o przyznaniu B.K. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W myśl bowiem art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153. poz. 1270) kontroli dokonuje się "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". O tego rodzaju postępowaniach będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową, czyli gdy akty administracyjne objęte art. 135 dotyczyć będą tych samych podmiotów oraz identycznego przedmiotu, stanu faktycznego i podstawy prawnej. Kwestionowane przez skarżących orzeczenie o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość do tego rodzaju aktów nie należy. Z tych wszystkich przyczyn, na podstawie art. 151 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. /-/ K. Pawlicki /-/ B. Kamieńska /-/ St. Małek