II SA/Po 374/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi J.G. na postanowienie Wojewody z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dokumentów z akt sprawy dotyczącej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska J.G. – najemca lokalu nr 2 przy ul. [...] w P. – w [...]r. ubiegał się: o wydanie zaświadczeń o samodzielności lokali nr 1 i 2 przy ul. [...] oraz lokali nr 1 i 2 przy ul. [...], a nadto o wydanie zaświadczenia, że w budynku przy ul. [...] nie istnieje – jako samodzielny – lokal mieszkalny nr 3. Domagał się też udostępnienia mu decyzji na przebudowę budynku przy ul. [...] i [...], w wyniku której powstał lokal mieszkalny nr 3. W odpowiedzi na te żądania Zastępca Dyrektora Wydziału do Spraw Architektury Urzędu Miasta pismem z dnia [...]r. poinformował, że w zasobach archiwalnych Urzędu "nie znaleziono decyzji na przebudowę przedmiotowego budynku w zakresie skutkującym powstaniem lokalu mieszkalnego nr 3, ale nie można wykluczyć jednoznacznie, że taka decyzja nie istnieje". Wnioskiem z dnia [...]r. J.G., "nawiązując do dotychczasowej korespondencji" wystąpił o wydanie kserokopii akt sprawy dotyczącej zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego – strychu w budynku nr [...] przy ul. [...], wskazując jako podstawę prawną żądania przepisy art. 2 ust. 3 w związku z art. 1 ust. 1 oraz art. 2 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 czerwca 1990r. o zwrocie korzyści uzyskanych niekoniecznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych (Dz. U. Nr 44 poz. 255 ze zm.) W uzasadnieniu wniosku J.G. wyjaśnił, że sprzedaż części lokalu nr 2 w budynku nr [...] naruszyła jego interes prawny, bowiem wprawdzie zamieszkuje w budynku nr [...], ale oba te budynki posadowione są na jednej działce nr [...]. Zarządca nieruchomości PKP S.A. Centrala – Oddział Gospodarowania Nieruchomościami nie okazał się pozwoleniem na przebudowę lokalu nr 2 na dwa samodzielne lokale mieszkaniowe, "w tym decyzją skutkującą powstaniem lokalu nr 3 usytuowanego na poddaszu budynku nr [...]". Prezydent Miasta postanowieniem z dnia [...]r., wydanym na podstawie art. 74 § 2 w związku z art. 73 kpa "odmówił wydania kserokopii w/w akt sprawy". W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest, w każdym stadium postępowania, umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Skoro jednak w [...]r. J.G. poinformowano o nieodnalezieniu w zasobach archiwalnych "decyzji o pozwoleniu na przebudowę w/w budynku w zakresie skutkującym powstaniem lokalu mieszkalnego nr 3 przy ul. [...] nr [...] i [...] w P.", a nadto – mimo niewskazania przez wnioskodawcę bliższych danych dotyczących akt postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, przebudowę – ponowiono badania archiwalne i akt takich nie znaleziono, to "z powyższego powodu ich ewentualne udostępnienie jest niemożliwe". Stosownie do art. 63 prawa budowlanego na zarządcy nieruchomości spoczywał obowiązek przechowywania decyzji, dokumentów i opracowań projektowych przez okres istnienia obiektu. J.G. złożył zażalenie na to postanowienie. Skarżący wskazał na sprzeczność między sentencją a uzasadnieniem postanowienia. W sentencji orzeczenia odmówiono wydania kserokopii akt sprawy dotyczących zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego – strychu w budynku nr [...] przy ul. [...], zaś w uzasadnieniu podano, że zasoby archiwalne badano w celu odnalezienia decyzji na przebudowę budynków nr [...] i [...] "skutkującą powstaniem lokalu nr 3". Nie zostało przeprowadzone postępowanie wyjaśniające zgodnie z art. 218 § 2 kpa, naruszone też zostały zasady uregulowane przepisami art. 7 i 77 kpa. Niezrozumiałe jest dlaczego przy braku decyzji o pozwoleniu na przebudowę wystawiane były zaświadczenia o tym, że "nieistniejący lokal nr 3 jest samodzielnym lokalem mieszkalnym". Skarżący podkreślił, że jego interes prawny w niniejszej sprawie znajduje potwierdzenie w art. 2 ust. 3 ustawy z 1990r. o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych. Interes prawny najemcy "przy sprzedaży lokali mieszkalnych w budynkach nr [...] i nr [...] przy ul. [...] w P. został w oczywisty sposób naruszony i swoich praw do najmowanego lokalu i innych praw wynikających z obowiązujących przepisów jest zmuszony dochodzić w sądzie cywilnym". Wojewoda postanowieniem z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Zdaniem organu II instancji decyzja zezwalająca na zmianę sposobu użytkowania pomieszczeń nie należy do dokumentów o jakich mowa w art. 1 ust. 1 powołanej przez skarżącego ustawy z dnia 21 czerwca 1990r. Jednak przede wszystkim skarżący nie może domagać się wydania kserokopii dokumentów, skoro dwukrotnie został poinformowany, że organ I instancji nie posiada w archiwum dokumentów, które dotyczyłyby zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego przy ul. [...] prowadzącej do powstania lokalu nr 3 (na strychu). Podnoszone w zażaleniu kwestie dotyczące wydanych przez organ zaświadczeń o samodzielności lokali w budynkach nr [...] i nr [...] nie miały wpływu na rozpatrzenie wniosku w sprawie udostępnienia kserokopii akt w innej sprawie. Powyższe postanowienie jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu Administracyjnego przez J.G. Skarżący powtórzył i rozbudował argumentację przedstawioną w zażaleniu. W szczególności jeszcze raz podkreślił, że w [...]r. był informowany o nieodnalezieniu w zasobach archiwalnych decyzji na przebudowę budynku nr [...]-[...] przy ul. [...] powodującą powstanie lokalu nr 3, podczas gdy w niniejszej sprawie skarżący wniósł "o kserokopię dokumentów zgłoszenia o zmianie sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego – strychu w budynku nr [...] (...). Decyzja na przebudowę budynku a zgłoszenie o sposobie użytkowania to dwie różne czynności postępowania administracyjnego, dotyczącego procesu budowlanego (...)". Przed Sądem Okręgowym w Poznaniu pod sygnaturami akt I C 532/2006 oraz I C 568/06 toczą się sprawy z powództwa skarżącego mające na celu wykazanie, że ustanowienie odrębnej własności lokali i ich sprzedaż, szczególnie części lokalu nr 2 w budynku nr [...] nastąpiła z naruszeniem prawa. Lokal oznaczony numerem 3 nie jest samodzielnym lokalem mieszkalnym, lecz częścią lokalu mieszkalnego nr 2. Skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów I i II instancji. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi. Przyznał. że treścią wniosku skarżącego było wydanie kserokopii akt sprawy dotyczącej zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego – strych w budynku nr [...]. Wniosek ten nie był jednak poparty żadnymi bliższymi danymi o sprawie (np. danymi o sygnaturze akt czy dacie wydania aktu), a poza tym zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego wymagała pozwolenia właściwego organu. Jeśli zmiana sposobu użytkowania wiązała się z koniecznością wykonania robót budowlanych objętych obowiązkiem pozwolenia na budowę, to inwestor był zobowiązany do wystąpienia o pozwolenie na budowę i wówczas pozwolenie na zmianę sposobu użytkowania powinno być zawarte w decyzji o pozwoleniu na budowę. Procedurę zgłoszeniową przy zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego wprowadziła do prawa budowlanego nowela z dnia 16 kwietnia 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jest poza sporem, iż w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne wszczęte zostało na skutek wniosku J.G. o wydanie "kserokopii akt sprawy dotyczącej zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego – strychu, w budynku nr [...] przy ul. [...] w P.", skarżący nie zmienił ani nie ograniczył tego wniosku i organy administracyjne obu instancji orzekały "o odmowie wydania kserokopii w/w akt sprawy". Jeśli zatem w uzasadnieniach tych postanowień powoływano się na niemożliwość uwzględnienia wniosku skarżącego z uwagi na nieodnalezienie w archiwum "bliżej nie sprecyzowanych akt postępowania o pozwoleniu na budowę – przebudowę", to należy podzielić wątpliwości skarżącego, iż rozstrzygnięto nie o tym, co było objęte wnioskiem. Próba rozbudowania argumentacji uzasadniającej odmowę, podjęta w odpowiedzi na skargę jest nieskuteczna, gdyż odpowiedź na skargę nie należy do postępowania administracyjnego. Poza tym organy orzekające przeoczyły, że skarżący wystąpił z wnioskiem o kserokopie decyzji znajdujących się w aktach sprawy dotyczącej zmiany sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego nr [...] – strychu po uzyskaniu wyjaśnień, że w zasobach archiwalnych Urzędu "nie odnaleziono decyzji na przebudowę przedmiotowego budynku w zakresie skutkującym powstaniem lokalu mieszkalnego nr 3". Jak wyżej wskazano, podstawą odmowy przez organ I instancji było jedynie nieodnalezienie w archiwum Urzędu akt postępowania dotyczącego pozwolenia na przebudowę strychu. Stwierdzenia tego faktu trudno doszukać się w materiale dowodowym znajdującym się w aktach administracyjnych. Nie sporządzono nawet notatki służbowej czy też protokołu, z których wynikałoby kto przeszukiwał archiwum, w poszukiwaniu jakich dokumentów zarządzono badanie zasobów archiwalnych (akt, skorowidzów, katalogów, wykazów itp.) i jaki okres objęto sprawdzaniem. Doszło zatem do naruszenia art. 7 kpa i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przepis ten wyraża zasadę prawdy obiektywnej, nakładającą na organy administracyjne obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz – w razie wszczęcia postępowania administracyjnego na żądanie strony – dokładnego ustalenia treści żądania strony, które to żądanie wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Gdyby taką notatkę sporządzono i umożliwiono wnioskodawcy zapoznanie się z jej treścią (art. 10 § 1 kpa) i gdyby organy wykonały obowiązek udzielania informacji faktycznej i prawnej, to skarżący miałby okazję dowiedzieć się, czego strona może żądać na podstawie art. 73 § 2 kpa (uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony) i ewentualnie zmodyfikować treść wniosku. Organ drugiej instancji wzbogacił argumentację przemawiającą za odmową wydania skarżącemu żądanych dokumentów, kwestionując możliwość wywodzenia przez skarżącego legitymacji do wystąpienia z niniejszym wnioskiem z przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 1990r. o zwrocie korzyści uzyskanych niesłusznie kosztem Skarbu Państwa lub innych państwowych osób prawnych (Dz. U. Nr 44, poz. 255 ze zm.). Legitymacji tej, jak błędnie przyjął organ drugiej instancji, skarżący najemca lokalu nie wywodził z art. 1 lecz z art. 2 ust. 1 pkt 6 lit. a oraz ust. 3 omawianej ustawy podając, iż wystąpił do Sądu powszechnego z powództwem przewidzianym w art. 1 ustawy gdyż jego interes prawny naruszyła transakcja sprzedaży lokalu mieszkalnego nr 3. Żądane dokumenty skarżący zamierza użyć jako środki dowodowe w procesie cywilnym. Możliwość zwrócenia się do właściwych organów państwowych o udostępnienie materiałów, informacji i innych dotyczących spraw o których mowa w art. 1 daje między innymi najemcy, którego interes prawny został naruszony – art. 2 ust. 3 omawianej ustawy z dnia 21 czerwca 1990r. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a, c, art. 152 i art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji /-/B. Drzazga /-/E. Podrazik /-/B. Kamieńska MP