II SA/Po 374/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak –Owczarczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2017 r. sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r., nr [...], Prezydent Miasta P., działając na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako "K.p.a."), odmówił wszczęcia postępowania z wniosku G. M. z dnia 22 sierpnia 2016 r. o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w wys. [...] zł na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej - "naprawę zniszczeń żywiołowych w domu" z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu. Uzasadniając powyższe stanowisko wyjaśniono, że wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2016 r. G. M. wniosła o przyznanie zasiłku celowego w wys. [...] zł na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej - "naprawę zniszczeń żywiołowych" w domu wywołanych przez decyzje MOPR. Podała, że jest to kwota niezbędna na naprawienie szkód związanych z decyzjami odmownymi MOPR dotyczącymi przyznania środków na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej. Decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] wniosek G. M. z dnia [...] października 2015 r. o naprawienie szkód związanych z decyzją odmowną dotyczącą przyznania środków na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej został rozpatrzony w ten sposób, że organ odmówił pomocy w formie zasiłku celowego w wys. [...] zł na naprawienie szkód związanych z decyzją odmowną przyznania środków na adaptację części domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej. W dniu [...] listopada 2015 r. G. M. złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które decyzją z dnia [...] marca 2016 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją. Wnioskiem z dnia 05 maja 2016 r. G. M. zwróciła się z prośbą o przyznanie zasiłku celowego w kwocie [...]zł na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. numer [...] organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie powyższego wniosku. Od decyzji powyższej nie wniesiono odwołania. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. G. M. zwróciła się z prośbą o przyznanie zasiłku celowego na usunięcie szkód w domu z 2006 r. spowodowanych decyzjami od 2006 r. do 2016 r. (adaptacja domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej). Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie powyższego wniosku. Decyzja powyższa została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jednak do dnia wydania decyzji przez Prezydenta nie została rozpoznana przez organ odwoławczy. Prezydent wskazał, że wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. jest tożsamy z wcześniej rozpoznanym (dotyczy tego samego przedmiotu – tj. przyznania zasiłku celowego na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej). Zgodnie z przepisami prawa organ do spraw pomocy społecznej nie może wszcząć postępowania w sprawie zawisłej przed innym organem, co wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 K.p.a.) oraz faktu, że Ośrodek jest związany wydaną przez siebie decyzją od dnia jej doręczenia ( art. 110 K.p.a.). Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. G. M. zwróciła się z prośbą o przyznanie zasiłku celowego w kwocie [...]zł na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej (naprawienie szkód w domu). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. numer [...] organ umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie powyższego wniosku. Decyzja powyższa została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jednak do dnia wydania decyzji przez Prezydenta nie została rozpoznana przez organ odwoławczy. Jak podkreślił Prezydent pomimo innej nazwy, wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. jest tożsamy z wcześniej rozpoznanym (dotyczy tego samego przedmiotu - tj. przyznania zasiłku celowego na naprawę "zniszczeń żywiołowych" w domu i likwidację szkód związanych z decyzjami odmownymi dotyczącymi przyznania środków na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej), co wskazuje sama G. M. we wniosku używając określenia, iż "wnioski były o [...] tys., o [...] tys. i o [...] tys.- brak rozumienia". Prezydent rozpatrując wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. podtrzymałby swoje stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] listopada 2015r. oraz w kolejnych decyzjach umarzających jako bezprzedmiotowe postępowania administracyjne z dnia [...] maja 2016 r., [...] czerwca 2016 r. i [...] sierpnia 2016 r. w kwestii przyznania zasiłku celowego na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej. Zgodnie z przepisami prawa organ do spraw pomocy społecznej nie może wszcząć postępowania w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co wynika a contrario z przepisu art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odwołując się do orzeczeń sądów administracyjnych wyjaśniono, że zawarte w art. 61a § 1 K.p.a. sformułowanie "inne uzasadnione przyczyny: uniemożliwiające wszczęcie postępowania oznacza sytuację, w której zachodzą okoliczności, o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym, uniemożliwiające wszczęcie postępowania i to takie, które są oczywiste, dające się stwierdzić niejako od razu, na pierwszy rzut oka. Stąd przepis powyższy stanowi podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego m. in. w sytuacji, gdy kierowane do organu administracji publicznej żądanie jednostki dotyczy sprawy już wcześniej rozstrzygniętej (tożsamość sprawy). O tożsamości sprawy można mówić wyłącznie wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Zdaniem Prezydenta, w niniejszej sprawie występuje ta sama strona, przedmiotem sprawy są te same potrzeby, nie zmienił się stan prawny i faktyczny w zakresie pomocy w formie zasiłku celowego na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej określone przez G. M. "naprawą zniszczeń żywiołowych wyrządzonych przez MOPR w domu". Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła G. M.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r., Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie podzielając w całości pogląd zawarty w postanowieniu organu I instancji. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. zarzucając jej naruszenie art. 77 § 1 K.p.a., z uwagi na brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego. Skarżąca zwróciła również uwagę na swoją ciężką sytuację życiową W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. Nr 1647 ze zm.) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016, po. 718), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego jest kwestia prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego w wys. [...] zł na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej - "naprawę zniszczeń żywiołowych w domu" z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu. Stosownie do treści art. 61 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, przy czym zgodnie z art. 61a K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Jak zauważa się w orzecznictwie sądów administracyjnych, na co trafnie wskazywał organ administracji w odpowiedzi na skargę, przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 K.p.a. jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania: przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Co warte podkreślenia, na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, co oznacza, że wydając postanowienie, o jakim mowa w art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. W przedmiotowej sprawie organy administracji zasadnie stanęły na stanowisku, że w sprawie występuje przesłanka wskazana w art. 61a K.p.a., którą jest wcześniejsze rozpoznanie wniosków skarżącej o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Stanowisko powyższe uznać należy za prawidłowe. I tak, decyzją Prezydenta Miasta P. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] wniosek G. M. z dnia [...] października 2015 r. o naprawienie szkód związanych z decyzją odmowną dotyczącą przyznania środków na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej został rozpatrzony poprzez odmowę udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego w wys. [...] zł na naprawienie szkód związanych z decyzją odmowną przyznania środków na adaptację części domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej. Decyzja powyższa stała się ostateczna na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. Kolejnym wnioskiem z dnia [...] maja 2016 r. G. M. zwróciła się z prośbą o przyznanie zasiłku celowego w kwocie [...]zł na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r. numer [...] Prezydent umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie powyższego wniosku. Od decyzji powyższej nie wniesiono odwołania. Natomiast wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r. G. M. zwróciła się z prośbą o przyznanie zasiłku celowego na usunięcie szkód w domu z 2006 r. spowodowanych decyzjami od 2006 r. do 2016 r. (adaptacja domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej). Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Prezydent umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie powyższego wniosku. Dodatkowo, wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2016 r. G. M. zwróciła się z prośbą o przyznanie zasiłku celowego w kwocie [...]zł na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej (naprawienie szkód w domu). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. numer [...] Prezydent umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie powyższego wniosku. W powyższym świetle przyjąć należało, że wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. jest tożsamy z wcześniej rozpoznanymi wnioskami (dotyczy tego samego przedmiotu – tj. dotyczy tego samego przedmiotu - tj. przyznania zasiłku celowego na naprawę "zniszczeń żywiołowych" w domu i likwidację szkód związanych z decyzjami odmownymi dotyczącymi przyznania środków na adaptację domu dla potrzeb osoby niepełnosprawnej). Na okoliczność powyższa zwróciła uwagę sama skarżąca, używając w swoim wniosku, że wcześniejsze "wnioski były o [...] tys., o [...] tys. i o [...] tys.- brak rozumienia". Tym samym Prezydent nie mógł skutecznie wszcząć postępowania administracyjnego, a w sprawie spełnione zostały przesłanki wydania postanowienia, o którym mowa w art. 61a § 1 K.p.a. W niniejszej sprawie występuje bowiem ta sama strona, przedmiotem sprawy są te same potrzeby, oraz nie zmienił się stan prawny i faktyczny, w odniesieniu do rozpoznanych uprzednio wniosków. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.