II SA/Po 375/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o pozwoleniu na budowę; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego z dnia [...] nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. przyznaje adwokatowi J. S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej skarżącej z urzędu, kwotę 292,80zł (w tym 52,80 tytułem podatku od towarów i usług). /-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska Dnia [...] Starosta Powiatowy decyzją nr [...] (znak [...]) zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę dla B.P. obejmującą przyłącza i stałą wewnętrzną instalację gazową w budynku mieszkalnym położonym na działce nr [...]w Ż. przy ul. [...]. Projekt budowlany opracował J. W. posiadający uprawnienia do projektowania i kierowania robotami budowlanymi w specjalności inżynierii sanitarno-gazowej, woda, kanalizacja i c.o. Stronami tego postępowania byli M. R., H.P., B.P.. B.P. powyższą decyzję otrzymała [...] lipca 1999 r. Dnia [...] stycznia 2001 r. do Starostwa Powiatowego wpłynęło zawiadomienie o zakończeniu budowy wewnętrznej instalacji gazowej oraz przyłącza gazowego złożone przez B.P.. Dnia [...]Starosta Powiatowy wydał zaświadczenie B.P., że nie zgłosił sprzeciwu co do dokonanego zawiadomienia. Dnia [...]2005 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował Starostę Powiatowego, że z ustaleń inspektorów wynika, że w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w mieszkaniu na parterze zajmowanym przez A. K. podłączona była instalacja gazu płynnego w formie butli i kuchenki gazowej 4 palnikowej. Nadmieniono, że z wniosku inwestora o wydanie pozwolenia na budowę jak i załączonych do niego dokumentów wynika, że fakt ten w dniu wydania decyzji nie był znany organowi. Dnia [...]Starosta Powiatowy wydał postanowienie, mocą którego wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty nr [...]z dnia [...]. udzielającą B.P. pozwolenia na budowę przyłączy i stałej wewnętrznej instalacji gazowej. W uzasadnieniu nadmieniono, że istnieje uzasadnione podejrzenie, że w momencie wydania pozwolenia na budowę w przedmiotowym budynku istniała instalacja gazu płynnego zasilanego z butli. Fakt ten organowi nie był znany. Istnienie obydwu instalacji pozostawało w sprzeczności z § 157 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dnia [...]. Starosta Powiatowy w decyzji Nr [...]na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, przy zastosowaniu art. 146 § 1 kpa stwierdził, że decyzja Starosty z dnia [...]udzielająca B.P. pozwolenia na budowę została wydana z naruszeniem prawa w części obejmującej budowę stałej wewnętrznej instalacji gazowej w budynku, jednocześnie odmówił uchylenia przedmiotowej decyzji z uwagi na upływ terminu 5 lat od czasu jej doręczenia. W uzasadnieniu nadmieniono, że fakt istnienia w budynku instalacji gazu z butli nie był znany organowi wydającemu decyzję, gdyż dołączony do wniosku z dnia [...] czerwca 1999 r. projekt budowlany nie zawierał takich ustaleń. Tymczasem zgodnie z § 157 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie w budynku posiadającym instalację zasilaną w sieci gzowej, stosowanie instalacji gazu płynnego z butli było zabronione. Powyższa sytuacja stanowiła przesłankę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Z uwagi jednak na okoliczności wymienione w art. 146 § 1 kpa uchylenie decyzji z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie może nastąpić. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B.P.. Wojewoda w decyzji z dnia [...] (znak [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wywiódł, że organ I instancji prawidłowo przyjął, że występuje przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zaś podstawą do stwierdzenia naruszenia prawa było naruszenie § 157 pkt 6 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzecznictwa w postępowaniu wznowieniowym organ wydający nową decyzję stosuje przepisy prawa materialnego, które obowiązują w okresie orzekania. Skargę na decyzję Wojewody złożyła B.P. Zażądała uchylenia decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu podniosła, że w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę A.K. - użytkownik mieszkania na parterze nie posiadała butli gazowej, ani żadnej wentylacji w mieszkaniu. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał do tej pory prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W niniejszej sprawie organy obydwu instancji naruszyły przepisy postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dopuściły się bowiem przekroczenia fundamentalnych reguł procedury administracyjnej co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. I tak w myśl art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, załatwienia sprawy. Organy administracji obowiązane są bowiem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Jako dowód winny dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 76 § 1 kpa). Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenie faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawa rozstrzygnięcia sprawy. Pominięcie ustalenia faktu mającego znaczenie dla sprawy stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 kpa Obowiązek przeprowadzenia całego postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie i nie może być przerzucony na strony. Ciężar dowodu na mocy art. 77 kpa obciąża organ administracyjny. Jeżeli strona przedstawi niepełny materiał dowodowy, organ ma obowiązek z własnej inicjatywy go uzupełnić. Postępowanie dowodowe przeprowadza organ administracji publicznej właściwy do orzekania w sprawie. Nie można uznać za przeprowadzone przez organ administracji postępowanie przeprowadzone przez podmioty do tego nieuprawnione. W przedmiotowej sprawie organy obydwu instancji wywiodły, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło istnienie w przedmiotowym budynku instalacji gazu płynnego, zasilanego z butli w momencie wydawania decyzji z dnia [...]zatwierdzającej projekt budowlany przyłącza i stałej wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym. Starosta Powiatowy nie wskazał w oparciu o jakie dowody poczynił powyższe ustalenia. Wojewoda zaś rozpatrując odwołanie powołał się na treść protokołu oględzin z dnia [...]sierpnia 2005 r., jakie przeprowadzone zostały przez pracowników Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, w którym zawarte jest stwierdzenie A. K., że poczynając od roku 1990 - 1991 korzystała z kuchenki 4-palnikowej zasilanej z butli propan-butan. W kontrolowanych aktach administracyjnych brak jest wspomnianego protokołu. Znajduje się w nich jedynie pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]2005 r., w którym stwierdzono, że z ustaleń tut. inspektoratu wynika, że w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w mieszkaniu zajmowanym przez A.K. podłączona była instalacja gazu płynnego w formie butli i kuchenki gazowej 4-palnikowej. Nadmieniono, że z wniosku inwestora o pozwolenie na budowę jak i z załączonych dokumentów wynika, że fakt ten w dniu wydania decyzji nie był znany organowi. W ocenie Sądu, tak przeprowadzone postępowanie narusza zacytowane wyżej przepisy, stanowiące fundamentalne reguły procedury administracyjnej. Organy administracji obydwu instancji praktycznie zaniechały przeprowadzenia postępowania dowodowego celem ustalenia faktów mających istotne znaczenie dla sprawy. Tymczasem organ prowadząc postępowanie dowodowe winien sam przeprowadzić dowody, aby wykryć fakty mające istotne znaczenie dla sprawy. Jedynie fakty powszechnie znane bądź znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu. W przedstawionej sprawie nie wystąpiły też przesłanki z art. 52, 77 § 2 kpa. Organy ustalając istnienie instalacji gazowej z butli zaniechały przesłuchania świadków, stron pomimo faktycznych i prawnych możliwości. Oparły się jedynie na oświadczeniu lokatorki mieszkania na parterze, zawartym w protokole oględzin, które nadto przeprowadził inny organ. Tego rodzaju działanie nie sposób uznać za pozostające w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7, 77 § 1 kpa). Tylko działania zgodne z tą zasadą, a więc zmierzające do wykrycia i przeprowadzenia wszystkich środków dowodowych mogą stanowić podstawę wszelkich późniejszych ustaleń faktycznych, które nadto pozostawać będą wtedy w zgodzie z art. 80 kpa. Tymczasem organy administracji obydwu instancji nie przesłuchały choćby samej inwestorki, czy innych stron poprzednio prowadzonego postępowania. Nie wysłuchały w charakterze świadka osoby, która sporządziła projekt budowlany. W zaistniałej sytuacji tj. przy opisanych wyżej zaniechaniach w prowadzeniu postępowania dowodowego, przyjęcie przez organy istnienia instalacji gazu płynnego w momencie wydawania decyzji z dnia [...]stanowiło także przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów z art. 80 kpa, którą w zaistniałych okolicznościach uznać należało za dowolną. W kontrolowanym postępowaniu organy obydwu instancji dopuściły się naruszenia przepisu art. 16 kpa. Wznowienie postępowania przy decyzjach ostatecznych nastąpić może bowiem tylko w wypadkach przewidzianych w kodeksie. Tymczasem nie sposób przyjąć wbrew stanowisku organów, że niniejsze postępowanie wykazało, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne nie znane organowi wydającemu decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 kpa), które prowadzić mogły do wznowienia postępowania w trybie art. 149 § 1 kpa. Przyjęcie zatem przez organy istnienie instalacji gazu płynnego zasilanego z butli w chwili wydawania spornego pozwolenia na budowę uznać należało co najmniej za przedwczesne. Ustalenia faktyczne czynione w oparciu o niepełny materiał dowodowy stanowi zdaniem Sądu naruszenie przepisów procedury mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym stanie rzeczy uchyleniu ulec musiały decyzje organów obydwu instancji. Stąd orzeczono jak w pkt. I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ przeprowadzi postępowanie dowodowe w zgodzie z art. 7, 77 § 1, 75 § 1, 80 kpa. Na okoliczność istnienia w budynku instalacji gazu płynnego w chwili wydawania decyzji z dnia [...]wysłucha strony postępowania zakończonego tą decyzją, przeprowadzi dowód z zeznań osoby sporządzającej projekt budowlany zatwierdzony decyzją z dnia [...]. Uzyskane w ten sposób zeznanie oceni w zgodzie z art. 80 kpa. Jak w punkcie II rozstrzygnięto na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 ppsa. /-/ E.Podrazik /-/ J.Szaniecka /-/ A.Łaskarzewska MK