II SA/Po 375/24

WyrokWSA w Poznaniu2024-12-04

Skład orzekający: Sędzia WSA Tomasz Świstak, Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Skomra

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, powinien badać merytoryczną zasadność tej decyzji, czy jedynie prawidłowość zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 § 2 k.p.a.?
Ratio decidendi
Rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, sąd administracyjny bada wyłącznie zasadność zastosowania przez ten organ przepisu art. 138 § 2 k.p.a., a nie merytoryczną stronę rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Sąd ocenia, czy organ odwoławczy prawidłowo stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji i czy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uzasadniało uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu A. C. od decyzji W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WWINB), która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) nakazującą rozbiórkę altany działkowej. PINB nakazał rozbiórkę, uznając, że obiekt przekracza dopuszczalne wymiary altany działkowej określone w ustawie o rodzinnych ogrodach działkowych i tym samym narusza miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. WWINB uchylił tę decyzję, stwierdzając, że PINB błędnie zakwalifikował obiekt i powinien najpierw przeprowadzić postępowanie legalizacyjne. Skarżąca w sprzeciwie zarzuciła WWINB m.in. błędne ustalenia faktyczne dotyczące wymiarów tarasu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 4 grudnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Arkadiusz Skomra Protokolant: st. sekr. sąd. Edyta Rurarz-Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024 roku sprawy ze sprzeciwu A. C. od decyzji W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala sprzeciw. Przedmiotem niniejszej sprawy jest sprzeciw A. C. (zwanej dalej "skarżącą") od decyzji W. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "WWINB" lub organem II instancji") z dnia 22 kwietnia 2024 r., nr [...]. W decyzji tej uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (zwanego dalej "PINB" lub "organem I instancji") z dnia 23 lutego 2024 r., nr [...] w sprawie rozbiórki altany działkowej (domku letniskowego) położonej na parceli [...] o wymiarach 5,04 m x 7,04 m i wysokości 4,95 m wraz zadaszonym tarasem o wymiarach 2,95 m x 4,95 m, znajdującej się na działce nr ew. [...] położonej przy ul. [...] w L. , gm. T. . Zaskarżona decyzja zapadła w oparciu o poniżej przedstawione okoliczności faktyczne i prawne. Wszystkie powołane poniżej orzeczenia sądowe są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl chyba, że wyraźnie zostanie wskazane inne źródło publikacji orzeczenia. Dnia 13 maja 2019 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] wpłynęło pismo Wójta Gminy T., w którym zawiadomiono PINB, że na działce nr ew. [...] w L. toczą się roboty budowlane polegające na realizacji altan rekreacyjnych. Dla tej działki obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, który stanowi, że jest ona przeznaczona na cele rolnictwa, ogrodnictwa, sadownictwa, oraz stanowi użytki zielone. Plan miejscowy wyklucza możliwość pobudowania na całym jego obszarze. Z uwagi na brak działania PINB, w piśmie z dnia 2 kwietnia 2021 r. Wójt Gminy T. zwrócił się do PINB z pytaniem, czy została przeprowadzona jakaś wizja na działce wskazanej w poprzednim piśmie. Mimo zakazu zabudowy, powstało kilkadziesiąt altan. Dnia 14 czerwca 2021 r. odbyła się kontrola na okoliczność utworzenia rodzinnych ogródków działkowych na działce nr ew. [...] w L.. Ustalono, że dnia 17 lutego 2017 r., kiedy odbyła się poprzednia kontrola PINB, powstał ogród działkowy pn. "[...]" na mocy uchwały Zarządu Stowarzyszenia Działkowców (zwanego dalej "Stowarzyszeniem") nr [...] zgodnie z przepisami o rodzinnych ogrodach działkowych. Wówczas istniała tam jedna altana. Obecnie jest ich 50. Członek Zarządu ww. Stowarzyszenia – E. K. – monitoruje roboty budowlane i pilnuje, aby żadna altana nie przekraczała powierzchni 35 m2. Wszystkie obiekty i ich rozmiary są konsultowane z władzami Stowarzyszenia. Kolejną kontrolę przeprowadzono w dniu 12 maja 2023 r. Ustalono, że działka nr ew. [...] w L. została niegeodezyjnie podzielona na 90 parceli. Łącznie zostało pobudowanych 68 altan ogrodowych. Pismem z dnia 19 maja 2023 r. PINB wezwał Stowarzyszenie do przedłożenia danych inwestorów, którzy pobudowali altany w L.. Stowarzyszenie przedstawiło dane działkowiczów. Wśród nich była skarżąca. PINB przystąpił do analizy uchwały nr [...] Rady Gminy T. z dnia 18 maja 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w L. – północny brzeg Jeziora L. (Dz. Urz. Woj. Wielk. z 2010 r. Nr 192, poz. 3563 z późn. zm., zwanej dalej "uchwałą nr [...]"). Z treści § 10 uchwały nr [...] wynika zakaz zabudowy na terenie objętym całym planem miejscowym. Dnia 1 grudnia 2023 r. odbyła się kontrola na parceli nr [...], którą użytkuje skarżąca. Na miejscu zastano obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej. Skarżąca podniosła, że obiekt jest posadowiony na bloczkach betonowych pod całością obiektu, które nie stanowią fundamentu. Dach także jest drewniany, ale pokryty blachą. Jest to domek letniskowy, który powstał w 2019 r. z inicjatywy skarżącej. Skarżąca nie ma żadnych pozwoleń. Zmierzono parametry obiektu. Pismem z dnia 8 grudnia 2023 r. PINB zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie altany działkowej (domu letniskowego) położonego na parceli nr [...]. Dnia 9 lutego 2024 r. skarżąca nadesłała swoje stanowisko w sprawie z powołaniem na stanowisko Stowarzyszenia. Stowarzyszenie podniosło, że w 2017 r. PINB umorzył postępowanie w sprawie legalności dwóch pierwszych altan na działce nr [...], ponieważ uchwała nr [...], traktując o działalności ogrodniczej, przewiduje pobudowanie altan. Tak zdaniem Stowarzyszenia, stwierdził PINB w decyzji umarzającej. Ta decyzja spowodowała lawinowe budownictwo, co doprowadziło do stanu obecnego (68 altan). Sama skarżąca podniosła, że rodzinny ogród działkowy został założony na podstawie przepisów ustawy regulującej tę materię. Działka nie ma charakteru budowlanego, jest ona przeznaczona na cele ogrodnictwa, co jest spójne z uchwałą nr [...]. Skarżąca podniosła, że § 10 pkt 1 uchwały nr [...] stoi w sprzeczności z przepisami o rodzinnych ogrodach działkowych, ponieważ przepisy te zezwalają na pobudowanie obiektów służących działalności ogrodowej, a plan miejscowy, jako akt o niższej randze, nie może przeczyć ustawie. Decyzją z dnia 23 lutego 2024 r., nr [...], PINB nakazał skarżącej rozebrać altanę na jej parceli. W uzasadnieniu decyzji PINB podniósł, że w myśl art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 682 z późn. zm., zwanej dalej "p.b.") roboty budowlane można rozpocząć po uprzednim uzyskaniu pozwolenia na budowę. Altany działkowe i obiekty gospodarcze, o których mowa w art. 2 pkt 9a ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1073, zwanej dalej "u.r.o.d.") nie są objęte reglamentacją prawnobudowlaną, o której mowa w art. 29 ust. 2 pkt 4 p.b. PINB wskazał, że przedmiot niniejszego postępowania wpisuje się w definicję altany, o której mowa w u.r.o.d. W ocenie PINB doszło jednak do naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. Roboty budowlane nie są obecnie prowadzone, a skoro prowadzenie robót budowlanych naruszało plan miejscowy, to zdaniem PINB, należało orzec na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 p.b. PINB stwierdził, że doszło do naruszenia § 10 pkt 1 uchwały nr [...]. Posadowiona altana działkowa jest budynkiem lub obiektem gospodarczym spełniającym funkcję rekreacyjno-wypoczynkową. W myśl art. 3 pkt 2 p.b., budynkiem jest obiekt trwale związany z gruntem. Altana na parceli nr [...] wpisuje się w ten przepis, ponieważ jest trwale związana z gruntem, mimo iż nie ma fundamentów. Z tego też względu doszło do naruszenia przepisów prawa miejscowego, ponieważ zrealizowano w pierwszej kolejności obiekt budowalny w rozumieniu p.b. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – adw. J. K. – wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Skarżąca zaprzeczyła, jakoby jej altana posiadała fundamenty. Odwołanie od decyzji PINB wniosło także Stowarzyszenie. Decyzją z dnia 22 kwietnia 2024 r., [...], WWINB uchylił zaskarżoną decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu decyzji WWINB podniósł, że w myśl art. 29 ust. 2 pkt 4 p.b., altany działkowe i obiekty gospodarcze, o których mowa w u.r.o.d., nie wymagają udzielenia zezwolenia na budowę, ani zgłoszenia zamiaru ich realizacji. Parcela skarżącej nie powinna mieć większej powierzchni niż 500 m2. Altana ma powierzchnię 35,48 m2, a taras ma 14,6 m2. Budynek ma wysokość 4,95 m. Wymiary te przekraczają wymiary altany, o której mowa w art. 2 pkt 9a u.r.o.d. Zatem obiekt należący do skarżącej nie jest altaną działkową w rozumieniu wspomnianego przepisu, a jej posadowienie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zdaniem WWINB, należało zatem najpierw przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, a nie od razu nakazywać rozbiórkę z błędnych pobudek. WWINB, jako organ odwoławczy nie może przeprowadzić tego postępowania, ponieważ naruszyłby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Stąd niezbędna okazała się decyzja kasatoryjna. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu sprzeciw od decyzji organu II instancji. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia: 1) art. 2 pkt 5, 9 i 9a u.r.o.d. poprzez ich niezastosowanie, w szczególności błędnego przyjęcia, że altana skarżącej nie spełnia wymogów tejże ustawy, mimo powielenia treści przepisów w procesie weryfikacji zgodności posadowionej altany działkowej na terenie ogródka działkowego; 2) art. 48 ust. 1 pkt 1-2 p.b. poprzez błędne uznanie, że ma on zastosowanie mimo, iż nie ziściły się przesłanki ustawowe do nakazania rozbiórki altany skarżącej; 3) art. 6, art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zwanej dalej "k.p.a.") poprzez przeprowadzenie postępowania w sprawie w sposób niebudzący zaufania strony do władzy publicznej, pozbawiony zasady słusznego interesu obywatela w sprawie, szczególnie przez dokonanie nierzetelnej i pobieżnej oceny faktów, dowodów, a nadto samodzielne ich wytworzenie przez organ; 4) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie nieprawidłowych ustaleń faktycznych i przyjęcie błędnych pomiarów tarasu przy altanie działkowej, wskutek nieprzeprowadzenia w sposób należyty, szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego; 5) art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym danych i dokumentów wydanych przez PINB, a w rezultacie stworzenia własnych faktów przez WWINB, bez podstawy w materiale dowodowym; 6) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie przez organ decyzji rażąco naruszającej stan faktyczny niewynikający z materiału dowodowego. W oparciu o ww. zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, a także wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że organ II instancji błędnie wymierzył powierzchnię tarasu – jest ona za duża w stosunku do tego jak jest naprawdę. Tym samym, zdaniem skarżącej, jej altana wpisuje się w definicję altany działkowej, o której mowa w art. 2 pkt 9a u.r.o.d. Skarżąca uważa, że błędne są ustalenia organu II instancji. W odpowiedzi na sprzeciw WWINB wniósł o jego oddalenie. Organ II instancji podtrzymał stanowisko, jakie zajął w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2024 r. o sygn. akt II SA/Po 375/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 5 września 2024 r. o sygn. akt II SA/Po 375/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przekazał sprawę do rozpoznania na rozprawie. Na rozprawę w dniu 4 grudnia 2024 r. stawiła się skarżąca wraz ze swoim pełnomocnikiem. Skarżąca wniosła jak w sprzeciwie. Strona podniosła, że organ nadzoru budowlanego błędnie wyznaczył wymiary tarasu przy jej altanie. W protokole kontroli wskazano prawidłowe wymiary, ale w decyzji przyjęto je błędnie. Po zamknięciu rozprawy ogłoszono wyrok. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Sprzeciw od decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej przyjmując, jako kryterium kontroli, zgodność z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), kognicją sądów administracyjnych są objęte decyzje administracyjne. Trzeba mieć jednak na względzie, że zaskarżona decyzja ma charakter kasatoryjny, dla której ustawodawca przewidział specjalny tryb kontroli sądowej (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 w związku z art. 64b § 1 p.p.s.a., w zakresie realizowanej kontroli, Sąd nie jest związany granicami sprzeciwu od decyzji, w związku z czym zarzuty podniesione w jego treści nie wyznaczają kierunku analizy podejmowanej przez Sąd. Należy jednak zauważyć, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.), nie czyniąc innych aspektów sprawy, przedmiotem swojego rozstrzygnięcia (zob. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3665/19). Już z tego tylko względu należy wyprowadzić wniosek, że żaden z zarzutów postawionych w sprzeciwie nie poddaje się ocenie przez Sąd w składzie orzekającym. Sąd bada wyłącznie aspekty procesowe, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a. i nie zajmuje się żadnymi innymi względami. Wynika to z tego względu, że w instytucji sprzeciwu od decyzji udział biorą wyłącznie skarżący oraz organ administracji publicznej. Wszystkie inne strony postępowania administracyjnego są wyłączone z udziału. Gdyby Sąd przesądził o czymkolwiek o doniosłości materialnoprawnej, wówczas pośrednio doszłoby do wyłączenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), gdyż uczestnicy postępowania nie mogliby zaskarżyć tego orzeczenia sądowego. Taki stan rzeczy ma miejsce nawet w sytuacji, gdy jest tylko jedna strona postępowania administracyjnego (tu: skarżąca). Ze względu na szczególny charakter i funkcje sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu, przedmiotem kontroli zaskarżonej sprzeciwem decyzji jest zatem prawidłowe zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a., według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wniesienie sprzeciwu powoduje zatem wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego o ograniczonym zakresie, obejmującym kontrolę decyzji administracyjnej z uwzględnieniem tylko kryteriów określonych w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie rozstrzyga zatem o materialnych prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie warunków wydania decyzji kasacyjnej. Zgodnie z powołanym przepisem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną na tej podstawie, gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki: 1) postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania; 2) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma wpływ na jej rozstrzygnięcie. Inne wady postępowania lub inne wady decyzji organu I instancji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym, pozostają one poza oceną merytoryczną Sądu. Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który dokona w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi gdy: 1) organ I instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego; 2) postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu); 3) nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Podkreślić należy, że nowelizacje k.p.a. i wreszcie wprowadzenie do p.p.s.a. instytucji sprzeciwu wskazują na to, że ustawodawca konsekwentnie dąży do przyspieszenia rozpatrywania spraw administracyjnych, wzmacniając zakres i funkcję postępowania odwoławczego i nakładając nowe obowiązki na organy II instancji. Zmiana treści art. 136 k.p.a., dokonana tzw. nowelą kwietniową z 2017 r. (ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw [Dz. U. z 2017 r. poz. 935]) istotnie wzmacnia i podkreśla merytoryczny charakter postępowania odwoławczego, który nawet przy istotności naruszeń przez organ I instancji reguł postępowania dowodowego nie musi prowadzić do uchylenia decyzji i ponownego rozpatrywania sprawy. Przedstawiona powyżej charakterystyka postępowania kasacyjnego, będąca przedmiotem badania w niniejszej sprawie, ma charakter modelowy. W sytuacji łącznego spełnienia powyższych kryteriów dotyczących naruszenia przepisów o postępowaniu, dochodzi do podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Przedmiotem niniejszej sprawy jest zbadanie zgodności z prawem decyzji kasacyjnej organu II instancji, który uchylił decyzję PINB z uwagi na inkryminowane naruszenie przepisów procesowych. W wyniku przeprowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej, Sąd w składzie orzekającym doszedł do przekonania, że nie miało miejsce naruszenie prawa procesowego, poprzez zastosowanie przez WWINB przepisu art. 138 § 2 k.p.a. Tym samym, zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Twierdzenie Sądu wynika z poniższej argumentacji. Istotą sporu rozgorzałego pomiędzy skarżącą a WWINB jest kwestia wymiarów obiektów znajdujących się na parceli dzierżawionej przez skarżącą. Skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych organów nadzoru budowlanego, tylko wytyka im błędną transpozycję tych ustaleń do zapadłych decyzji administracyjnych. Dotyczy to wyłącznie tarasu zlokalizowanego przy domku letniskowym. WWINB stwierdza natomiast, iż wymiary domku letniskowego są takie, że przekraczają one próg 35 m2, aby można było go traktować jako altanę działkową w rozumieniu art. 2 pkt 9a u.r.o.d. To, zdaniem WWINB, zmienia całą optykę sprawy co przesądza o konieczności "przejścia" organu nadzoru budowlanego do innego trybu postępowania w rozumieniu przepisów p.b. W tym właśnie organ II instancji upatruje uchybień po stronie PINB, a to z kolei uzasadnia wydanie decyzji kasatoryjnej. Sąd w składzie orzekającym podziela ten punkt widzenia WWINB. Przeprowadzona na parceli skarżącej kontrola wykazała, że na powierzchni parceli znajduje się domek letniskowy, a do niego przytwierdzony jest taras. Kontrola wykazała, że ich wymiary są następujące: 5,04 m x 7,04 m i wysokość 4,95 m (domek letniskowy) oraz 2,95 m x 3,80 m (taras). Przeprowadzając najprostsze działania matematyczne, można łatwo wywnioskować, że domek letniskowy skarżącej przekracza powierzchnię 35 m2. Jest to okoliczność niesporna, bowiem na żadnym etapie postępowania administracyjnego, ani sądowoadministracyjnego nie podnoszono tego zagadnienia. WWINB stwierdził, że skoro tak jest, to domek letniskowy skarżącej nie jest altaną działkową, o której mowa w art. 2 pkt 9a u.r.o.d. Zgodnie z powołanym przepisem, altana działkowa to wolno stojący budynek rekreacyjno-wypoczynkowy lub inny obiekt budowlany spełniający taką funkcję, położony na terenie działki w rodzinnym ogrodzie działkowym, o powierzchni zabudowy do 35 m2 oraz o wysokości do 5 m przy dachach stromych i do 4 m przy dachach płaskich, przy czym do powierzchni zabudowy nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, o ile ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m2. Wskazana powierzchnia 35 m2 jest powierzchnią maksymalną, której altana działkowa nie może przekroczyć. W przeciwnym razie altana taka traci swój status nadany przepisami u.r.o.d. Tak też zaszło w niniejszej sprawie, gdyż ustalenia PINB dowiodły, że domek letniskowy skarżącej ma większą powierzchnię niż dopuszczalna. Definicja altany działkowej wskazuje powierzchnię maksymalną, którą altana tworzy samodzielnie, gdy powierzchnia tarasu jest większa niż 12 m2, albo wespół z tym tarasem, gdy jego powierzchnia jest mniejsza niż 12 m2. Tak czy inaczej, powierzchnia 35 m2 jest powierzchnią nieprzekraczalną. Ustalenia PINB były jednoznaczne, stąd nie ma w tej chwili większego znaczenia, czy WWINB prawidłowo ustalił powierzchnię tarasu. Nawet jeśli taras ma powierzchnię taką, jak wskazuje to skarżąca, to nie zmienia to faktu, że jej altana działkowa (domek letniskowy) przekracza powierzchnią metraż 35 m2. Wobec takich ustaleń faktycznych, które są niekwestionowane, a dodatkowo nie ma wobec nich podstaw do ich podważania, z uwagi na profesjonalny charakter działalności organów nadzoru budowlanego, należy zgodzić się z tym, że skoro domek letniskowy skarżącej ma powierzchnię przekraczającą 35 m2, to nie jest zatem on altaną działkową, o której mowa w art. 2 pkt 9a u.r.o.d., a tym samym nie korzystana ona ze zwolnienia, o którym mowa w art. 29 ust. 2 pkt 4 p.b. Konsekwencją tej konstatacji jest wniosek o tym, że do realizacji domku letniskowego, skarżąca powinna uprzednio uzyskać pozwolenie na budowę. Do tożsamych wniosków doszedł tut. Sąd w sprawie innego działkowca w ramach tego samego rodzinnego ogrodu działkowego prowadzonego przez to samo stowarzyszenie (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Po 473/24). Ustalenia WWINB przeprowadzone na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, uprawniają organ II instancji do twierdzenia, że w niniejszej sprawie PINB dokonał błędnej kwalifikacji przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego. Nakaz rozbiórki jest najdalej idącą sankcją. W trybie, który wskazuje WWINB, istnieje jeszcze możliwość zalegalizowania domku letniskowego szczególnie, że skarżąca i inni działkowcy podjęli działania w kierunku wpłynięcia na Radę Gminy T. w celu dokonania stosownych zmian w uchwale nr [...]. Uznając, że zastosowanie trybu, o którym mowa w art. 48 i następnych p.b. jest uzasadnione, WWINB musiałby w zasadzie przejąć na siebie cały ciężar prowadzenia postępowania administracyjnego i rozstrzygnąć całą sprawę administracyjną w ramach jednej instancji, co jest oczywiście sprzeczne z art. 15 k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 2512/23). Nie może być tak, że strona jest pozbawiona prawa do odwołania, skoro WWINB miałby rozstrzygnąć wszystko samodzielnie. To PINB jako organ rozpoznawczy musi przeprowadzić postępowanie w trybie art. 48 p.b., jednakże zamiast od razu nakazać rozbiórkę domku letniskowego, organ ten będzie zobowiązany w pierwszej kolejności do "dania szansy" skarżącej, aby zalegalizowała ona swój domek letniskowy. Tym samym, Sąd doszedł do wniosku, że PINB naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym, co uprawniało WWINB do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów sprzeciwu, Sąd wskazuje, że intencjonalnie odstępuje od ich rozpoznania, bowiem jak wyjaśniono to powyżej, rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatroyjnej, sąd administracyjny bada wyłącznie zasadność zastosowania przez organ odwoławczy przepisu art. 138 § 2 k.p.a. (zob. art. 64e p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania o niezasadności sprzeciwu. Kierując się wspomnianym już przepisem art. 134 § 1 w związku z art. 64e p.p.s.a., Sąd nie znalazł żadnych przesłanek, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., oddalił sprzeciw, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło