II SA/Po 378/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2009 r. sprawy ze skargi B. L. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [..] 2009r. Nr [..] w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa oddala skargę. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/B. Drzazga /-/ E. Brychcy Starosta S. decyzją z dnia [..] 2009r. Nr [..], na podstawie § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), postanowił: 1. ustalić klasyfikację gospodarstwa nr [..] (oznaczonego obecnie jako działka nr [..]) o pow. 8,30 ha, położonego w B., nadanego F. L. – ojcu B. L. oraz szacunek tego gospodarstwa w wysokości 138,40 kwintali żyta, stwierdzając jednocześnie, że 2. należność przypadająca za przedmiotowe gospodarstwo rolne w ilości 160,00 kwintali żyta na rzecz Skarbu Państwa – Państwowego Funduszu Ziemi – stanowiąca ciężar realny, podlegająca spłacie w 15 równych ratach rocznych poczynając od 1969r., została w całości spłacona jednorazowo w dniu 22 września 1998r. przez B. L., 3. zwrócić B. L. 0,32 zł, tj. równowartość 21,60 kwintali żyta za dokonanie szacunku budynku gospodarczego – stodoły, który nie wchodził w skład nadawanego gospodarstwa. W uzasadnieniu decyzji Starosta wyjaśnił, że dokumentem nadania ziemi z 20 stycznia 1948r. przydzielono F. L. (ojcu B. L.) nieruchomość rolną o pow. 6,6550 ha, położoną we wsi B., gm. K., oznaczoną jako działki nr [..] o pow. 0,3070 ha i nr [..] o pow. 6,3480 ha, zapisaną w KW B. [..]. Na podstawie tego dokumentu w dniu 30 stycznia 1947r. wpisano F. L. jako nowego właściciela tejże nieruchomości. W 1950r. w ramach reformy rolnej przystąpiono do weryfikacji przydziału gruntów z 1947r. i ponownego przydziału gruntów w B., biorąc pod uwagę ustalone normy obszarowe. W związku z tym, w dniu 15 lipca 1950r. Powiatowa Komisja Ziemska przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. orzekła o uchyleniu dokumentu nadania ziemi z 20 stycznia 1947r. wydanego F. L. na obszar 6,6550 ha, jednocześnie orzekając, że uprawnionemu należy przyznać działki w gromadzie B. o pow. 8,20 ha. Na podstawie powyższego orzeczenia, w dniu 15 grudnia 1954r. Powiatowa Komisja Ziemska przy Prezydium Rady Narodowej w S. wydała dokument nadania ziemi na rzecz F. L., przyznający mu własność "nadział ziemi" o obszarze ca 8,00 ha, położony we wsi B., bez podania oznaczenia geodezyjnego przydzielonej nieruchomości. Dokumentem nadania ziemi z 14 grudnia 1968r. nadano F. L. nieruchomość położoną w B., określając pow. na 8,30 ha. Następnie w dniu 28 grudnia 1968r. Powiatowa Komisja Ziemska przy Prezydium Rady Narodowej w S. wydała decyzję uchylającą pierwotny dokument nadania ziemi z 20 stycznia 1947r., jednocześnie przydzielając F. L. działkę rolną w granicach normy obszarowej o pow. 8,30 ha, położonej w B. W dniu 30 września 1969r. z księgi wieczystej KW Nr [..] odłączono i przeniesiono do księgi wieczystej KW Nr [..] działkę nr [..] (obecnie nr [..]) o pow. 8,30 ha, jako własność B. L. do 3/4 części oraz B. L. do ¼ części. Działka ta znajdowała się w 1989r. we władaniu Rolniczego Kombinatu Spółdzielczego W., jako tzw. grunty wkładowe. Przed wydaniem aktu nadania ziemi z 14 grudnia 1968r., w dniu 2 listopada 1968r. Prezydium Rady Narodowej w S. wydało decyzję w przedmiocie klasyfikacji i szacunku przedmiotowego gospodarstwa rolnego. Podczas dokonywania oszacowania oprócz gruntów o pow. 8,30 ha wzięto pod uwagę także budynek stodoły i oszacowano gospodarstwo F. L. na 160 q żyta (w tym grunty orne na 138,40 q, a stodołę na 21,60 q). Potwierdza to protokół w sprawie oszacowania z 2 września 1968r. W ocenie Starosty wynika z tego, że przy oszacowaniu przedmiotowego gospodarstwa uwzględniono budynek stodoły posadowiony na gruncie przyznanym F. L. aktem z 20 stycznia 1947r., a więc na gruncie, który na mocy decyzji wydanej w oparciu o ten szacunek, stał się własnością Skarbu Państwa. Starosta zauważył, że Wojewoda Wielkopolski decyzją z [..] 2008r. stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z 2 listopada 1968r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa rolnego nr 5/4, wskazując, że decyzją z 2 listopada 1968r. błędnie objęto stodołę posadowioną na gruncie przyznanym aktem nadania z 1947r., który został uchylony. Mając na względzie powyższe Starosta przy wydaniu niniejszej decyzji wziął pod uwagę protokół z 2 września 1968r. w sprawie szacunku gospodarstwa nr [..], z którego wynika, że wartość gruntów o pow. 8,30 ha w klasie III – 3,90 ha i IV – 4,40 ha, wynosi 138,40 q żyta. Organ zaznaczył, że postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z 29 grudnia 1986r. orzeczono, że wchodzący w skład spadku po zmarłym w 1977r. F. L. udział we własności działki nr [..] o pow. 8,30 ha odziedziczyli B. L. i B. L. po ½ części. Następnie postanowieniem tegoż Sądu z 27 lipca 1998r. własność wymienionej nieruchomości odziedziczył po zmarłej B. L. w całości B. L. W związku z powyższym należało uznać, że jedynie B. L. jest stroną niniejszego postępowania. W dniu 22 września 1998r. Kierownik Urzędu Rejonowego w S. wydał na wniosek B. L. zezwolenie na wykreślenie ciężaru realnego w ilości 160q żyta z tytułu niezapłaconej ceny działki na rzecz skarbu Państwa – Państwowego Funduszu Ziemi, zapisanego w dziale III KW nr [..]. Z zezwolenia tego wynika, że B. L. spłacił w całości, jednorazowo należność zabezpieczoną wpisem ciężaru realnego – 160 q żyta, w dniu 22 września 1998r. w kwocie 2,40 zł, a więc w przeliczeniu 0,015 zł za 1 q żyta. W związku z tym, w pkt 3 niniejszej decyzji Starosta orzekł o zwrocie B. L. z tytułu zwrotu za spłatę 21,60 q żyta za oszacowany niesłusznie budynek stodoły. Odpowiadając na żądanie B. L., który domaga się przyznania własności nieruchomości położonej w B. o pow. 1,00 ha, w skład której wchodziłyby działki nr [..] i [..], stanowiące własność gminy K., w zamian za 1,00 ha nieruchomości nr [..] (o pow. 8,30 ha) organ stwierdził, że sprawa ta nie może być przedmiotem niniejszego postępowania. Starosta zaznaczył również, że przedmiotem niniejszej sprawy nie mogą być żądania B. L. kierowane do gminy K., a dotyczące działki nr [..]. Ze zgromadzonych dokumentów wynika zaś, że część zabudowań należących do B. L. swoim obrysem przekracza działki [..] i wchodzi na działkę [..], stanowiącą własność Gminy K. Spór ten powinien być jednak rozstrzygnięty na gruncie prawa cywilnego. B. L. wniósł odwołanie od powyższej decyzji Starosty, wskazując, że nie zgadza się z jej treścią. Wojewoda Wielkopolski decyzją z [..] 2009r. Nr [..] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy stwierdził, że w wyniku wydanej przez niego ostatecznej decyzji z [..] 2008r stwierdzającej nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia 2 listopada 1968r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nr [..] położonego w B. Starosta S. wydał w dniu [..] 2009r. decyzję w przedmiocie klasyfikacji i szacunku przedmiotowego gospodarstwa, uwzględniając w niej jego stan faktyczny (błędnie opisany w unieważnionej decyzji). Wojewoda zaznaczył, że rozstrzygając w niniejszej sprawie należało wziąć pod uwagę protokół z dnia 2 września 1968r. w sprawie szacunku przedmiotowego gospodarstwa nadanego F. L., z którego wynika, że wartość gruntów o pow. 8,30 ha – z tego w klasie III – 3,90 ha i w klasie IV – 4,40 ha wynosi 138,40 q żyta, natomiast wartość budynku gospodarczego – stodoły wynosi 21,60 q żyta. Na podstawie zezwolenia Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 22 września 1998r. na wykreślenie ciężaru realnego w ilości 160 q żyta z tytułu niezapłaconej ceny działki ustalono, że wartość ciążącego uprzednio na przedmiotowej nieruchomości ciężaru realnego wynosi 2 zł i 40 gr. W związku z tym wartość 1 kwintala żyta należy określić na kwotę 0,015 zł, a co za tym idzie kwota ciężaru realnego w wysokości 21,60 q żyta za niesłusznie oszacowany budynek stodoły wynosi 0,32 zł. W tej sytuacji Wojewoda potwierdził trafność decyzji Starosty. B. L. wniósł skargę na powyższą decyzję. Podniósł, iż powierzchni nadanej w 1947r. jego ojcu ziemi wynosiła 6,6550 ha. Następnie za zgodą stron w 1950r. zmieniono powierzchnię na 5,6550 ha. Przyznana nieruchomość przed 1950r. nie była oznakowana geodezyjnie. W skład działki wchodziła jednak opisana w decyzjach stodoła. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując, że skarżący nie sformułował konkretnych zarzutów wobec zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. W ocenie Sądu zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty S. z [..] 2009r. nie naruszają przepisów prawa. Na wstępie wyjaśnić należy, że istotny dla niniejszego postępowania był fakt, iż decyzją z [..] 2008r. Wojewoda Wielkopolski stwierdził nieważność decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia 2 listopada 1968r. w przedmiocie klasyfikacji i szacunku gospodarstwa nr [..] położonego w B. nadanego F. L. Wojewoda uznał, że w trakcie oszacowania prowadzonego przed wydaniem decyzji z 2 listopada 1968r. oprócz gruntów rolnych, mylnie wzięto pod uwagę także budynek stodoły. Błąd ten spowodowany był tym, iż szacunek w 1968r. przyjęto według nieaktualnego, pierwotnego szacunku gospodarstwa z 8 stycznia 1947r. Wówczas zaś w skład gospodarstwa wchodziły działki nr [..] i [..] oraz posadowiony na nich budynek stodoły. Zważyć należy, iż skoro Wojewoda decyzją z [..] 2008r. stwierdził nieważność decyzji o klasyfikacji i szacunku gospodarstwa z 2 listopada 1968r. organy orzekające w niniejszej sprawie trafnie przyjęły, że postępowanie to należy powtórzyć, bowiem nie zostało ono rozstrzygnięte. Konieczne było ponowne wydanie decyzji o klasyfikacji i szacunku gospodarstwa – działka nr [..] (obecnie działka nr [..]) o powierzchni 8,30 ha położonego w B.. W ocenie Sądu rację miały organy obu instancji przyjmując, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć winien stanowić przepis § 38 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm.), dalej: rozporządzenie, zgodnie z którym po dokonaniu czynności wyszczególnionych w § 37 (tj. po sporządzeniu protokołu z klasyfikacji i oszacowania działek) powiatowy urząd ziemski wyda decyzję w przedmiocie klasyfikacji i szacunku i opublikuje ją przez wywieszenie na widocznym miejscu w lokalu zarządu gminy lub też gmin, na obszarze których położony jest parcelowany majątek oraz we właściwym powiatowym urzędzie ziemskim. Zważywszy, że w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z 2 listopada 1968r. sporządzono protokół w sprawie oszacowania przedmiotowego gospodarstwa, a protokół ten nie został zakwestionowany w decyzji Wojewody z [..] 2008r. (zakwestionowano jedynie uwzględnienie w szacunku budynku stodoły) uprawnione było przyjęcie ustaleń objętych tymże protokołem w zakresie użytków rolnych. Tym samym słusznie uznano w niniejszym postępowaniu, że wykonane zostały już czynności określone w § 37 rozporządzenia, a więc sporządzono protokół z klasyfikacji i oszacowania działek i pozostaje jedynie wydanie decyzji w sprawie klasyfikacji i szacunku (§ 38 rozporządzenia). Przypomnieć należy, że w protokole z 2 września 1968r. przyjęto, iż gospodarstwo rolne obejmujące działkę nr [..] (obecnie [..]) położoną w B. o łącznej pow. 8,30 ha ma wartość 138,40 kwintali żyta (z czego 3,90 ha III kl. użytku ma wartość 70,2 q [3,90 x 18], a 4,40 ha IV kl. użytku ma wartość 68,2 q [4,40 x 15]). Wziąwszy pod uwagę, że skarżący jako właściciel przedmiotowego gospodarstwa w dniu 22 września 1998r. zapłacił Skarbowi Państwa kwotę 2,40 zł tytułem niezapłaconej ceny gospodarstwa w ilości 160 q żyta (138,40 q za grunty + 21,60 q za stodołę) , co dało w przeliczeniu na 1 q kwotę 0,015 zł, organy trafnie stwierdziły, że skoro w szacunku dokonanym w 1968r. bezpodstawnie uwzględniono budynek stodoły, to należało zwrócić z tego tytułu nadpłaconą kwotę 0,32 zł. Kwota ta odpowiada bowiem wartości 21,60 q żyta (21,60q x 0,015 zł) odpowiadającą wartości wspomnianego budynku stodoły. Trafnie wskazały organy orzekające w sprawie, że żądanie skarżącego zamiany gruntów należących do działek nr [..] i [..] nie mogą być rozstrzygnięte w niniejszym postępowaniu dotyczącym klasyfikacji i szacunku gospodarstwa. W tej sytuacji skargę B. L. należało w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalić, jak też orzeczono w sentencji wyroku. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ E. Brychcy br