II SA/Po 3802/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Rafał Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Koś As. Sąd. Lilianna Drewniak-Żaba Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2004 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego ; o d d a l a s k a r g ę /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ R.Batorowicz /-/ B.Koś Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, powołując podstawy prawne z art. 3 pkt 1 i 6, art. 27 ust. 4 pkt 2, art. 30 ust. 1 i 2 w zw. z art. 43 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 29 listopada 1990 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 ze zm.) oraz z art. 104 kpa, orzekł o utracie przez J. R. prawa do pobierania zasiłku stałego wyrównawczego od miesiąca sierpnia 2001 r. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenie, że według orzeczenia z dnia [...] stopień niepełnosprawności miał charakter okresowy i orzeczenie wydano na okres do [...] lipca 2001 r. W odwołaniu od tej decyzji J. R. przedstawiał okoliczności świadczące, że w toku pozostawało postępowanie przed Powiatowym Zespołem do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności dotyczące wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności za dalsze okresy. Poza tym podnosił, że od początku pobierania winien otrzymywać zasiłek w większej wysokości, to jest na osobę samotnie gospodarującą. W związku z tym żądał: wypłacenia przysługującego mu zasiłku, wypłacenia różnicy pomiędzy dotąd wypłaconą kwotą a należną z odsetkami, wypłacenia zaległych i bieżących dodatków z tytułu pomocy osoby drugiej od [...] lipca 2000 r. z odsetkami. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie przed organem pierwszej instancji prowadzone było wadliwie. Choć w aktach sprawy brak było decyzji przyznającej J. R. zasiłek stały wyrównawczy w ocenie organu odwoławczego przyjąć należało, iż J. R. nabył uprawnienia w tym przedmiocie bezterminowo. Wobec tego wszczynając postępowanie w sprawie utraty uprawnień organ pierwszej instancji, stosownie do art. 61 § 1-4 kpa, winien zawiadomić stronę o wszczęcie postępowania administracyjnego. Obowiązek taki wynikał również z art. 10 § 1 kpa. Organ odwoławczy wyłożył przy tym na czym polega realizacja zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, w tym wszczynanym z urzędu, i doszedł do wniosku, że organ pierwszej instancji zasadę tę naruszył nie zapewniając stronie możliwości zajęcia stanowiska co do całości dowodów i żądań ani też zapoznania się z aktami sprawy. W kwestii zarzutów dotyczących zaniżenia wysokości stałego wyrównawczego organ odwoławczy powołał się na art. 27 ust. b ustawy o pomocy społecznej i wyjaśnił, że wysokość zasiłku stałego wyrównawczego nie mogła być wyższa od kwoty zasiłku stałego, to jest 406 zł., ani niższa niż 18 zł. J. R. wniósł skargę do Sądu Administracyjnego stwierdzając, że choć organ odwoławczy prawidłowo orzekł o uchyleniu decyzji pierwszej instancji i przekazaniu sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia naruszeniem prawa zdaniem skarżącego był "fakt pogwałcenia (...) praw do życia z jakichś środków i utrzymywania się oraz na opłacanie rachunków bieżących i na zakup podstawowych leków i nie przyznania środków na te cele a mianowicie: 1. żadnego odszkodowania 2. kontynuacji wypłacania zasiłku stałego 3. wyrównania płacenia zasiłku stałego od dnia [...].03.1998 r. zgodnie z wypisem treści orzeczenia lekarza orzecznika z ZUS z [...].07.98 4. wypłacenie zaległych i bieżących dodatków z tytułu pomocy osoby drugiej 5. ustawowych odsetek od powyższego". Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi powołując argumenty wskazywane w uzasadnieniu zaskarżonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Treść skargi wskazywała, że skarżący oczekiwał od organu odwoławczego względnie od Sądu rozstrzygnięcia co do przedstawionych w skardze żądań, to jest dotyczących wysokości zasiłku stałego wyrównawczego, dodatków do zasiłku, roszczeń odszkodowawczych i odsetek. Wyjaśnić należało, że przedmiotem rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji była wyłącznie kwestia utraty prawa do zasiłku stałego wyrównawczego, które to prawo skarżący uzyskał na podstawie wcześniejszych decyzji. W tej sytuacji działający w trybie art. 138 kpa organ odwoławczy rozstrzygał jedynie co do przedmiotu rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Orzekanie co do innych żądań skarżącego naruszałoby zasadę instancyjności z art. 15 kpa. Jednocześnie wyjaśnić należało, że stosownie do art. 1 i 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną polega na uchyleniu zaskarżonej decyzji lub stwierdzeniu jej nieważności lub stwierdzeniu jej niezgodności z prawem. Nie istnieje zatem możliwość rozstrzygnięcia co do istoty sprawy a tym bardziej jednoinstancyjnego orzeczenia przez Sąd o merytorycznych żądaniach strony. Powracając do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że trafnie organ odwoławczy zastosował art. 138 § 2 kpa. Słuszna ocena, że postępowanie przed organem pierwszej instancji przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 10 § 1 i 3 oraz art. 61 § 4 kpa powodowała konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości, skutkiem czego konieczne było uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Dodać należało, że art. 138 § 2 kpa wyłącza możliwość dodatkowych rozstrzygnięć organu odwoławczego w takiej sytuacji. Wyjaśnienia wymagało, że skutkiem uchylenia decyzji organu pierwszej instancji o utracie prawa do pobierania zasiłku stałego wyrównawczego w obrocie pozostawała wcześniejsza decyzja o przyznaniu uprawnień w tym zakresie; na której podstawie winny być wypłacane określone w niej świadczenia. W aktach sprawy brak śladu by skarżący przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji ([...] sierpnia 2001 r.) zgłaszał określone w skardze żądania. Jeżeli jednak żądania takie zostały zgłoszone, obowiązkiem organu pierwszej instancji było odniesienie się do nich w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy. W przeciwnym wypadku to skarżący winien wyraźnie przedstawić swoje żądania organowi pierwszej instancji, który oceni ich zasadność i możność ich rozpatrywania w postępowaniu administracyjnym. Z wymienionych powodów oddalono skargę na podstawie art. 151 u p s a. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ R.Batorowicz /-/ B.Koś TG