II SA/Po 381/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych /-/ M. Kwiecińska Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Po 381/13, referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu odmówił przyznania M. K. prawa pomocy. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podniesiono, że skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. W złożonych formularzach PPF o prawo pomocy skarżący podał, że choruje, na skutek czego utracił pracę w maju 2011 r. Nie jest w stanie podjąć żadnego zatrudnienia. Oświadczył, że znajduje się na utrzymaniu matki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Matka uzyskuje emeryturę w wysokości (...) zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, czy wartościowych ruchomości. Oświadczył, że posiada około (...) zł oszczędności, przeznaczonych na leczenie. Nadto wskazał, że z emerytury matki około (...) zł miesięcznie przeznacza na leki dla niej i skarżącego, do tego dochodzą koszty wizyt lekarskich i rehabilitacji. Wnioskodawca oświadczył, że matka jest właścicielką domu o powierzchni 156 m² w K. koło P. Z uwagi na wysokość emerytury matki nie mogą korzystać z pomocy społecznej. W wykonaniu zarządzenie referendarza wnioskodawca uzupełnił wniosek powtarzając swoje dotychczasowe oświadczenia i podnosząc dodatkowo, że z powodu stanu zdrowia nie prowadzi działalności gospodarczej, z tego też powodu nie mógł się zarejestrować w urzędzie pracy. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego. Z powodu braku pracy i braku uprawnień do korzystania z publicznej służby zdrowia leczy się prywatnie. Podał, że nie ma lokat terminowych, pożyczek ani kredytów. Wskazał, że prześle drogą elektroniczną spis kosztów utrzymania i leczenia, które wynoszą około (...) zł. Dodatkowo wnioskodawca przedłożył scany następujących dokumentów: PIT-37 skarżącego za 2012 r., z którego wynika (...) zł przychodu; wyciągów z rachunku bankowego, z którego wynika saldo na luty 2014 r. w wysokości (...) zł, przelewy z innych rachunków na leki w wysokości (...) zł, (...) zł; rachunków za leczenie skarżącego z dnia (...) maja 2012r. na kwotę (...) zł, z dnia (...) maja 2010 r. – (...) zł, z dnia (...) lipca 2011 r. – (...) zł., z dnia (...) sierpnia 2012 r. – (...) zł, z dnia (...) czerwca 2012 r. – (...) zł; zaświadczenia lekarskie; PIT-11A matki skarżącego za 2013 r., z którego wynika przychód w wysokości (...) zł.; decyzji ZUS o wysokości emerytury maki skarżącego; wyciągów z rachunku bankowego matki skarżącego, z którego wynika stan środków na luty 2014 r w wysokości (...) zł; faktury za leki matki na kwoty (...) zł, (...) zł i (...) zł, (...) zł, (...) zł w styczniu i lutym 2014 r. oraz (...) zł i (...) zł w grudniu 2013 r.; kart informacyjnych leczenia matki; zestawienie stałych wydatków związanych z opłatami za wszystkie media do domu, ubezpieczenie, paliwo, przegląd i ubezpieczenie samochodu, podatku od nieruchomości, leki matki w łącznej wysokości (...) zł w styczniu 2014 r., (...) zł w lutym 2014 r., (...) zł w marcu 2014 r. i (...) zł w kwietniu 2014 r. oraz prognozowane wydatki z tego tytułu do grudnia 2014 r.; faktur za energię elektryczną na kwoty (...) zł, (...) zł na dwa miesiące; decyzji podatku od nieruchomości za 2014 r. na kwotę (...) zł; faktur za paliwo na kwotę około (...) zł w styczniu 2014 r.; rachunków za zakupy brykietu drzewnego w październiku 2013 r. na łączną kwotę (...) zł. Następnie referendarz wyjaśnił, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. W przedmiotowej sprawie, z oświadczenia majątkowego przedstawionego przez skarżącego zawartego w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienia wynika, że skarżący i jego matka, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i która go utrzymuje, dysponują wolnymi środkami (około (...) zł.) w kwocie wielokrotnie przekraczającej wysokość żądanych opłat sądowych we wszystkich sprawach zainicjowanych przez skarżącego i jego matkę przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym oraz przewidywanego honorarium profesjonalnego pełnomocnika w wyboru. Zasadą jest, że skoro matka skarżącego, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe dysponuje oszczędnościami, brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami zainicjowanych przez skarżącego i jego matkę postępowań. Z istoty prawa pomocy wynika możliwość skorzystania z jego dobrodziejstwa, dopiero gdy strona wykaże, że po uiszczeniu wszystkich koniecznych kosztów swojego i rodziny utrzymania nie dysponuje wolnymi środkami, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Skarżący nie znajduje się w takiej sytuacji, uprawniającej go do uzyskania prawa pomocy chociażby w części. Równocześnie zwrócono uwagę, że przedstawiony przez skarżącego materiał dowodowy nie potwierdził ponoszenia aktualne wysokich kosztów płatnego leczenia matki skarżącego w kwocie (...) zł miesięcznie. Z załączonych rachunków wynika, że dotyczą one tylko skarżącego i to okresu 2010 – 2012 r. oraz że były to wydatki jednorazowe. Nie wykazano zatem konieczności ponoszenia zwiększonych dodatkowych kosztów koniecznego utrzymania rodziny. Dodatkowo podniesiono, że z wyciągów z rachunku bankowego skarżącego wynika, że otrzymuje z innych źródeł środki, które według opisu przeznaczono na leki. Z zestawienia koniecznych kosztów utrzymania domu, samochodu, zakupu leków, ubezpieczenia, podatku od nieruchomości wynika, że skarżący pokrywa je w całości z emerytury matki. Jak wskazał sam skarżący, ponoszone są jeszcze koszty napraw AGD, konserwacji, naprawy pozostałego majątku, środków czystości, butów, odzieży, sprzętu zaopatrzenia medycznego (okulary, słuchawki do uszu), a także wyżywienia rodziny i psa. Rodzina musi zatem ponosić je z innych źródeł niż tylko emerytura matki. Mając na względzie powyższe okoliczności odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniósł skarżący, podnosząc, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinna zostać wzięta pod uwagę jedynie jego sytuacja materialna, z pominięciem sytuacji materialnej jego matki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienie, przeciwko któremu wniesiono sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd, na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego. Równocześnie stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wskazuje bogate orzecznictwo sądów administracyjnych to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, iż spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 września 2011 r., sygn. akt II OZ 839/11, LEX 966294, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 130/13, LEX 1311388). Dla jego uzyskania nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności otrzymania pomocy. W konsekwencji wnioskodawca ma obowiązek przedstawienia wszelkich istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, których analiza umożliwi rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać więc oświadczenie strony obejmujące między innymi dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a także o stanie rodzinnym. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia bowiem sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Jak wskazuje analiza akt sprawy przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty umożliwiają przyznanie wnioskowanego środka ochrony. Niewątpliwie złożony przez wnioskodawcę, na urzędowym formularzu, wniosek był niepełny, gdyż w jego treści ograniczono się jedynie do wskazania, że skarżący znajduje się na utrzymaniu matki, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Matka uzyskuje emeryturę w wysokości (...) zł miesięcznie, zaś skarżący nie posiada żadnego majątku nieruchomego, czy wartościowych ruchomości. Wnioskodawca oświadczył, że posiada jedynie około (...) zł oszczędności, przeznaczonych na leczenie, przy czym miesięcznie kwota około (...) zł jest przeznaczana na leki. Wyjaśnił również, że ponosi ponadto z matką koszty wizyt lekarskich i rehabilitacji, natomiast matka jest właścicielką domu o powierzchni 156 m² w K. koło P. W ocenie Sądu informacje zawarte w powyższym formularzu uniemożliwiały pełne zrekonstruowanie sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego. Wobec powyższego prawidłowo zwrócono się do skarżącego, w oparciu o przepis art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Ze złożonego wniosku PPF oraz uzupełnionych następnie przez skarżącego dokumentów wynika, że skarżący nie dysponuje żadnymi środkami pieniężnymi, a zestawienie koniecznych kosztów utrzymania domu, samochodu, zakupu leków, ubezpieczenia, podatku od nieruchomości podkreśla, że skarżący pokrywa je w całości z emerytury matki. W ocenie Sądu okoliczności powyższe wskazują, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ M. Kwiecińska