II SA/Po 384/10
WyrokWSA w Poznaniu2010-07-21
Skład orzekający: Jolanta Szaniecka, Wiesława Batorowicz, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że postępowanie wyjaśniające w sprawie wymeldowania nie zostało przeprowadzone w całości lub w znacznej części?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ ustalenie faktycznego centrum życiowego osoby oraz zamiaru stałego zamieszkiwania wymagało dalszego, obszernego postępowania wyjaśniającego, które nie zostało przeprowadzone przez organ pierwszej instancji. Samo fizyczne przebywanie w lokalu nie jest wystarczające do orzeczenia o wymeldowaniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody uchylającą decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą wymeldowania K. K. i jej małoletnich córek z pobytu stałego. Organ pierwszej instancji odmówił wymeldowania, uznając, że nie zaszły przesłanki opuszczenia lokalu. Wojewoda uchylił tę decyzję, wskazując na niewystarczające postępowanie wyjaśniające dotyczące centrum życiowego i zamiaru zamieszkania. Skarżąca K. K. wniosła skargę do WSA, kwestionując prawidłowość decyzji Wojewody.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi K. K. oraz małoletnich S. K.i G.K. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego K. K. na decyzję Wojewody W. z dnia [....]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania; oddala skargę. /-/J. Zieliński /-/J. Szaniecka /-/W. Batorowicz
Wojewoda W. decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm. -dalej kpa) w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr [...]39, poz. 993 ze zm. - dalej: ustawa o ewidencji ludności) uchylił decyzję Prezydenta Miasta P., który decyzją z dnia [...] r. orzekł o odmowie wymeldowania K. K. oraz jej małoletnich córek z pobytu stałego.
Powyższe decyzje wydano w następującym stanie faktycznym:
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie przeprowadził Prezydent Miasta P., który działając na podstawie art. 15 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności decyzją z dnia 14 sierpnia 2009 r. orzekł o odmowie wymeldowania K. K. oraz jej małoletnich córek S. K. i G. K. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. "A’ nr [...] w P..
Uzasadniając wydaną decyzję Prezydent Miasta P. wyjaśnił, że w ust. 1 art. 15 ustawy o ewidencji ludności wyraźnie sprecyzowano obowiązki osoby, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące. W myśl tego przepisu osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Organ wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że zameldowana w lokalu nr [...] przy ul. [...] r, nr [...] w P. K. K. jest córką Z. K., a S. K. i G. K. jej wnuczkami. Z. K. zeznała, że zamieszkuje sama od ok. 7-8 lat, tj. od czasu kiedy jej córka wraz z mężem wybudowali dom we wsi S. (gm. S.). Wyprowadzili się wówczas, zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste. Od tamtego czasu ich pobyty przy ul. "A’ nr [...] w P. mają tylko charakter odwiedzin, przyjeżdżają np. w weekendy. Na co dzień mieszkają w S. i tam koncentruje się ich życie. Z. K. wskazała, iż fakty te potwierdzić mogą jej pozostałe córki: M. B. oraz B.D., a także sąsiedzi - K. S. (lokal nr ) oraz I. D. (lokal nr). Z. K. podniosła też, że jej córka K. nie ponosi żadnych opłat związanych z utrzymaniem mieszkania przy ul. "A’ (nieregularnie jedynie daje jej [...] złotych na czynsz) i w żaden inny sposób się nie interesuje mieszkaniem, ani o nie nie dba. K. K. posiada natomiast klucze do mieszkania i ma do niego swobodny dostęp. Wnuczka S. chodzi aktualnie do [...] klasy gimnazjum, przy czym będąc w [...] klasie w tygodniu nocowała przy ul. "A’, a na weekendy wracała do rodziców do S..
Z kolei córka Z. K., K., wyjaśniła w toku postępowania, że zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. "A’ nr [...] w P., a jedynie niekiedy udaje się na kilka dni na budowę do S., gdzie jej mąż prowadzi działalność gospodarczą. K. K. podkreśliła jednak, że dom w S. jest w stanie surowym, dlatego jej miejsce pobytu stałego jest w P.. Tu więc znajdują się jej rzeczy osobiste, dokumenty, ubrania, i tutaj też otrzymuje wszelką korespondencję, w miarę udostępniania jej S. pocztowej przez matkę. S. K. uczęszcza do gimnazjum w P., a G. K. od września rozpocznie naukę w klasie [...]. Córka Z. K. wyjaśniła również, że opłaca ponad połowę dzierżawy, co wynika z połowy kosztów związanych z powierzchnią lokalu, plus wywóz nieczystości za 3 osoby, dostarczała i dostarcza opał na zimę (drewno, węgiel), za co nigdy nie otrzymała zapłaty, a nadto regularnie myje klatkę schodową, sprawuje nadzór nad urządzeniami technicznymi znajdującymi się w mieszkaniu oraz usuwa ewentualne awarie, czego nie czyni jej matka. K. K. zeznała, że nieprawdziwe jest zeznanie jej matki, jakoby ona nie mieszka wraz z córkami przy ul. "A’ nr [...] w P.. Część rzeczy osobistych K. K. i jej córek znajduje się przy ul. "A’ nr [...], a część w domu w S.. W obu miejscach mają one zgromadzone ubrania, bieliznę i pościel, natomiast dokumenty S. i G. znajdują się tylko przy ul. "A’ nr [...]. Także wszystkie przybory szkolne córki S. znajdują się w tym lokalu. Są tam również zabawki córki G.. K. K. wskazała, iż fakt jej pobytu wraz z córkami w przedmiotowym lokalu mogą potwierdzić sąsiedzi - K. S. (lokal nr).
Na dalszym etapie postępowania przesłuchany został również W. K., który zeznał, że jego żona wraz z córkami zamieszkuje przy ul. "A’ [...] w P.,
W toku postępowania Komisariat Policji w S. poformował, że podczas kontroli meldunkowej w S. przy ul. P. (dawniej ul. Ł. ) - na podstawie rozmowy przeprowadzonej z W. K. - ustalono, że jego żona wraz z córkami mieszka i przebywa u swojej matki w P. przy ul. "A’ nr [...]. Z kolei Komisariat Policji P.-W. poinformował, że w toku kontroli meldunkowej w lokalu nr [...] przy ul. [...] r. nr [...] w P. ustalono, że K. K. wraz z córkami zamieszkują pod wskazanym, tj. P. adresem.
Na dalszym etapie postępowania przesłuchano szereg świadków, wśród nich K. M., która potwierdziła, że K. K. wraz z dziećmi mieszka w lokalu nr [...] przy ul. "A’ nr [...] w P.; K. S. - w ocenie której K. K. nagle i niespodziewanie zainteresowała się mieszkaniem w P. i do niego wprowadziła, bowiem do [...] r. przyjeżdżała do niego sporadycznie, w odwiedziny; I. D. - która zeznała, że K. K. zamieszkała w lokalu przy ul.{...] r. w dniu [...] 2009 r. i odtąd robi wszystko, żeby zamanifestować fakt przebywania w przedmiotowym lokalu; M. N. pracującą w sklepie spożywczym przy ul. "A’ nr [...], która zeznała, że K. K. jest jej znana z widzenia, ale do sklepu przychodzi jedynie sporadycznie; A. B. - który zeznał - że K. K. jest siostrą jego żony i wedle jego wiedzy wraz z rodziną mieszka we wsi S., gdzie z mężem wybudowała dom; K. N., który zeznał, że K. K. i jej córki są mu znane, ale nie wie, gdzie aktualnie mieszkają, wyjaśnił jednak, że odnosi wrażenie, że K. K. zachowuje się tak, aby dało się zauważyć jej obecność w mieszkaniu zajmowanym przez matkę; A. K. - która zeznała, że według niej, K. K. odwiedza tylko swoją matkę wraz z córkami, nie mieszkają jednak z Z. K. w sposób stały; I. D.M. - w ocenie, której - do [...] 2009 r. K. K. tylko w sposób sporadyczny pojawiała się w lokalu nr [...] przy ul. "A’ nr [...], natomiast częściej zaczęła się pojawiać dopiero od tej daty. W dniu [...] 2009 r. również B.D. (córka Z. K.) zeznała, że jej siostra wraz z córkami mieszka w domu we wsi S., natomiast chęć dalszego zameldowania w P., powodowana jest nadzieją na "przejęcie" mieszkania po śmierci matki. Zeznania te potwierdził R. D.. W następnej kolejności, w dniu [...] 2009 r. M. W. - koleżanka K. K. z dzieciństwa - zeznała, że widuje się z nią niemal codziennie, z czego raz odwiedziła ją w miejscu zamieszkania, tj. przy ul. M., nr [...]. Podobnie świadek I. R.-S. zeznała, że K. K. wraz córkami mieszka przy ul. "A’ nr [...] w P.. Fakt ten został potwierdzony również przez świadków A. S. i J.Ś..
Wobec zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego, Prezydent Miasta P. wyjaśnił, że warunkiem niezbędnym podjęcia decyzji o wymeldowaniu w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jest kumulatywne spełnienie zawartych w tym przepisie przesłanek, obejmujących opuszczenie lokalu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania z pobytu stałego, uzasadniające podjęcie decyzji o wymeldowaniu. Niespełnienie choćby jednej z tych przesłanek uniemożliwia podjęcie decyzji o wymeldowaniu osoby. W ocenie organu I instancji, w świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału, brak podstaw do wymeldowania K. K. wraz z małoletnimi S. i G. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. "A’ nr [...] w P.. Stan faktyczny sprawy nie wyczerpuje, bowiem znamion art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.
W przewidzianym ustawą terminie odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta P. wniosła reprezentowana przez pełnomocnika profesjonalnego Z. K., podnosząc naruszenie art. 7 i 77 kpa przejawiające się w ustaleniu, iż K. K. oraz małoletnie S. i G. nie opuściły lokalu nr [...] przy ul. "A’ nr [...] w P.. W ocenie Z. K., w okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do dokonania nieprawidłowych ustaleń faktycznych. W odwołaniu wskazano, że z przyczyn zupełnie nic zrozumiałych organ I instancji przyznał walor wiarygodności zeznaniom świadków zawnioskowanych przez pełnomocnika K. K., przy jednoczesnym zakwestionowaniu prawdziwości, czy też uznaniu za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zeznań świadków, o których wnosił pełnomocnik odwołującej. Organ nie wyjaśnił powodów takiego uznania, lecz tylko jednostronnie przyjął, iż zeznania stojące w sprzeczności z kierunkiem jego rozstrzygnięcia należy kwestionować. Z. K. podniosła, że organ I instancji przeszedł zupełnie obojętnie wobec dowodu jakim jest zaświadczenie z dnia [...].2009 r. wystawione przez Przedszkole nr [...] w P. na okoliczność, iż małoletnia G. K. uczęszczała do tego przedszkola w okresie od [...] r. Z. K. wskazała, że w rzeczywistości dziecko to było zapisane do tego przedszkola, w okresie od [...] r., a nie tak jak błędnie przyjął organ do [...] 2008 r., przy czym w okresie tym G. przebywała w przedszkolu - wyłącznie 3 dni - gdyż przez pozostały czas przebywała wraz z matką w ich domu w S., W dalszej kolejności podkreślono, że K. K. nie miała potrzeby organizowania przeprowadzki w związku ze zmianą miejsca zamieszkania, bowiem przez cały ten czas korzysta ona wraz z mężem i dziećmi z wyposażenia domu należącego do Z. K.. Sama Z. K. zakwestionowała również wiarygodność zeznań złożonych przez świadków przesłuchanych na wniosek K. K. opisując szereg zależności pomiędzy tymi osobami (I. R.-S., J. Ś, M. W.) a jej córką i jej mężem.
Wojewoda W. decyzją z dnia [...] 2009 r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta P. w całości i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpoznania.
Uzasadniając decyzję Wojewoda wyjaśnił, że po rozpatrzeniu odwołania i zapoznaniu się z materiałem dowodowym zebranym w sprawie uznał decyzję organu I instancji za wydaną z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego.
W ocenie Wojewody decyzja organu I instancji została wydana pomimo, że nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, co miało wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w świetle art. 10 ust. 1 i w związku z art. 6 ust.1 ustawy o ewidencji ludności pobyt stały w danym lokalu oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Natomiast przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Przez opuszczenie lokalu należy rozumieć nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych Interesów. Przy czym zamiar taki określa się nie tylko w oparciu o wolę wewnętrzną zainteresowanego, lecz - przede wszystkim - na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego w prawidłowy sposób, który jednocześnie pozwoliłby ustalić, czy zostały spełnione przesłanki wymeldowania. Z. K. twierdzi, że K. K. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Natomiast organ I instancji stwierdził w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, iż w przypadku K. K. nie doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, nie badając w ogóle podniesionej okoliczności nieprzebywania przez K. K. w miejscu stałego pobytu od 2000 r. Jednocześnie organ I instancji stwierdził, iż pomimo, że K. K. faktycznie nie zamieszkiwała w sposób stały w przedmiotowym lokalu, to jednak od dnia [...] 2009 r. do niego powróciła i od tego czasu stanowi on centrum jej spraw życiowych. Organ I instancji nie wskazał na jakiej podstawie za nieistotne uznał fakty związane z nie zamieszkiwaniem K. K. w miejscu stałego pobytu w okresie poprzedzającym jej "powrót" do przedmiotowego lokalu. Wojewoda zwrócił również uwagę, że podniesiona przez Z. K. okoliczność, iż w chwili złożenia wniosku o wymeldowanie K. K. nie przebywała w miejscu dotychczasowego pobytu od ok. 7 lat wymagało wnikliwego zbadania tychże okoliczności, ze wskazaniem czy i ewentualnie kiedy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca stałego pobytu oraz jaki miało charakter, a następnie dokonanie oceny w kontekście późniejszych zachowań tej osoby związanych z zamieszkiwaniem w przedmiotowym lokalu, polegających w szczególności na "powrocie" do spornego lokalu i zwiększeniu częstotliwości przebywania w nim. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że organ I instancji stwierdzając, że córka Z. K. ma zamiar zamieszkiwania w spornym lokalu, skoncentrował się jedynie na wyrażeniu przez nią takiej woli, tymczasem winien był zbadać, czy deklarowany przez samą zainteresowaną zamiar zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu w sposób stały jest rzeczywisty w świetle całokształtu okoliczności związanych z jej zamieszkiwaniem w tym lokalu. Rozważenia wymagało także, czy późniejsze zachowania K. K. manifestujące jej obecność w tym lokalu nie miały na celu jedynie stworzenia pozorów zamieszkiwania. Zastrzeżenia organu II instancji wzbudziła również niepełna ocena notatek policyjnych.
W świetle poczynionych ustaleń Wojewoda uznał, że decyzja Prezydenta Miasta P. wydana została z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa administracyjnego - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa - które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i musiało skutkować jej uchyleniem. Zaprezentowane przez organ I instancji ustalenia faktyczne - należało w ocenie Wojewody - uznać za dowolne, bowiem oparte zostały na niekompletnym materiale dowodowym. Rozstrzygnięcie winno zapaść dopiero w następstwie pełnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W przewidzianym ustawą terminie skargę do sądu administracyjnego wniosła K. K. w imieniu własnym oraz jako przedstawiciel ustawowy córek S. i G., podnosząc zarzuty naruszenia art. 138 § 2 kpa oraz art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 § 1 kpa i domagając się uchylenia decyzji Wojewody. Skarżąca wskazała, że organ i instancji zebrał i rozpatrzył zebrany w mniejszej sprawie materiał dowodowy zgodnie z art. 7, 77, 80 i 107 kpa. W toku postępowania zostało przesłuchanych kilkunastu świadków, przeprowadzono stosowne wywiady środowiskowe w miejscu zamieszkania przy ul. "A’ w P., jak i w miejscu położenia domu w S., a nadto przeprowadzono dowody z szeregu dokumentów. W ocenie skarżącej nie zrozumiałym jest w jaki sposób organ I instancji uchybił wskazaniom zawartym w art. 7, 77, 80 i 107 kpa. Cały zebrany w sprawie materiał dowodowy - w ocenie skarżącej - jednoznacznie wskazał, że nie ziściły się przesłanki wskazane w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Poza sporem w niniejszej sprawie pozostaje i nie budzi wątpliwości Sądu, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie dotyczy wymeldowania K. K. i jej córek. Kwestią bezsporną pozostaje również, że Prezydent Miasta P. odmówił wymeldowania K. K. i jej córek z pobytu stałego w lokalu położonym w P., a odwołanie od tej decyzji złożyła Z. K.. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania wydał decyzję w trybie art. 138 § 2 kpa.
Istota sporu sprowadza się do tego czy w istocie na gruncie rozpoznawanej sprawy ziściły się przesłanki, o których mowa w art. 138 § 2 kpa.
Uprzedzając dalsze rozważania w niniejszej sprawie podkreślić należy, że zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu. Na wyłącznie ewidencyjny charakter obowiązku meldunkowego wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) stwierdzając, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona natomiast formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Trybunał Konstytucyjny wyraził przekonanie, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest, więc zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Podkreślenia wymaga również, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że - zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu - ani tym samym prawa do przebywania w nim.
Właśnie stwierdzenie faktu przebywania lub opuszczenia lokalu stało się przedmiotem postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie. Ustalenie, bowiem -na gruncie rozpoznawanej sprawy - czy ziściły się przesłanki, których rejestracja powinna ewentualnie znaleźć odzwierciedlenie w ewidencji ludności ma niezwykle doniosłe znaczenie i wpływ na sferę indywidualnych praw i obowiązków Z. K.. Postępowanie w sprawie wymeldowania (usunięcia z ewidencji) jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego i ma - jedynie - na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do -zgodności ze stanem faktycznym - co niewątpliwie leży w interesie Państwa. Aby stan ewidencji ludności odpowiadał rzeczywistości, konieczne jest zatem uprzednio rzetelne jego wyjaśnienie. Tymczasem, wiele mających zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie okoliczności nie zostało dostatecznie wyjaśnionych, stąd podzielić należy stanowisko Wojewody, że wydanie orzeczenia in meriti stało się przedwczesne.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 138 § 2 kpa, w myśl którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ i instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Konstrukcja całego art. 138 kpa dowodzi, iż dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy decyzji w trybie § 2 stanowi wyjątek od zasady płynącej z § 1 i sprowadzającej się do obowiązku merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Decyzja taka zgodna jest z tym przepisem tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Konwaiidowanie wadliwego postępowania organu I instancji, przez organ odwoławczy stanowiłoby naruszenie zawartej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Tymczasem, zgodnie z tą zasadą każda sprawa powinna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy administracji różnych stopni.
Jak trafnie zauważył Wojewoda przez opuszczenie lokalu należy rozumieć sytuację w której łącznie spełnione zostały dwa warunki: fizyczne nieprzebywanie, oraz zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów.
W rozpoznawanej sprawie organ I instancji skoncentrował się na badaniu pierwszej z przesłanek. Podejmowane przezeń działania zmierzały, bowiem jedynie do ustalenia czy K. oraz S. i G. K. fizycznie przebywają w lokalu nr [...] przy ul. "A’ nr [...] w P.. Uwadze organu umknęło natomiast, że równie istotne znaczenie ma zlokalizowanie ośrodka osobistych i majątkowych interesów tych osób. Dla orzeczenia o wymeldowaniu nie jest, bowiem wystarczające stwierdzenie, że zameldowane w danym miejscu osoby w nim nie przebywają, ale konieczne jest również zbadanie czy ustał rzeczywisty zamiar zamieszkiwania w danym lokalu w sposób stały. Przy czym ocena ta winna uwzględniać całokształt okoliczności związanych z zamieszkiwaniem konkretnej osoby w danym miejscu, aby wykluczyć, że zamieszkiwanie to nosi cechy pozorności, ukierunkowanej wyłącznie na wywołanie zamierzonych skutków w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wyjaśnienie stanu faktycznego we wskazanym zakresie winno, zatem wiązać się nie tylko z poczynieniem ustaleń, co do faktu pobytu skarżącej i jej córek w danym miejscu, ale winno obejmować ustalenie gdzie skupione jest ich centrum życiowe.
Okoliczność ta, w Istocie rzeczy nie została zbadana w niniejszej sprawie przez organ I instancji. Trafnie, więc wskazał Wojewoda, że w niniejszej sprawie w ogóle nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego na okoliczność tego gdzie w rzeczywistości znajduje się centrum życiowe K. K. i jej córek. Okoliczność ta, bowiem w zasadzie w ogóle nie stała się przedmiotem rozważań organu I instancji. Uwagę na ten fakt zasadnie zwróciła w swoim odwołaniu Z. K. wskazując choćby na dokument mający potwierdzać okoliczność, iż małoletnia G. K. uczęszczała do przedszkola w P.. Wydane na prośbę K. K. zaświadczenie (k. 102 akt adm.) potwierdza jedynie, iż córka skarżącej - była zapisana - do przedszkola w P.. Podkreślenia przy tym wymaga, że na załączonym do odwołania zaświadczeniu z [...]2009 r. widnieje adnotacja Dyrektora Przedszkola na [...] w P., iż "w przedszkolu dziecko było obecna ogółem 3 dni" (k. 157 akt adm.). W toku postępowania nie poczyniono działań celem ustalenia, czy małoletnia G., w rzeczywistości do jakiegokolwiek przedszkola uczęszczała. Tymczasem, w świetle sygnalizowanych przez przesłuchiwanych w niniejszej sprawie świadków spostrzeżeń, co do - pozorowania przez skarżącą- stałego pobytu w lokalu nr [...] przy ul. "A’ nr [...] w P. - zasadnicze znaczenie - w tej konkretnej sprawie - winno mieć właśnie ustalenie gdzie de facto G. K. uczęszcza do przedszkola. Fakt - zapisania - dziecka do konkretnej placówki oświatowej może, co najwyżej sugerować, że w dacie składania zgłoszenia opiekun dziecka miał zamiar zlokalizowania swojego centrum życiowego w danym miejscu. To, że w istocie tak się stało przesądzać - może (choć nie musi) - dopiero fakt uczęszczania dziecka do danej placówki. Okoliczność ta w ogóle nie została w toku przedmiotowego postępowania zbadana, natomiast w przyszłości podjęcie czynności wyjaśniających w tym zakresie będzie wymagało uwzględnienia zmian stanu faktycznego, spowodowanego upływem czasu. Jak natomiast wynika z treści zaświadczenia wydanego przez sekretarza Szkoły Podstawowej nr [...] w P., G. K. w tej placówce miała rozpocząć edukację w roku 2009/2010 (k. 101 akt adm.).
Słusznie również Wojewoda uznał, że woli K. K., co do zlokalizowania trwałego centrum życiowego swojego i córek w P., nie można wywodzić z ustaleń kontroli meldunkowej przeprowadzonej przez Komisariat Policji w S.. Ustalenia te - jak wynika z treści załączonego do akt dokumentu z dnia [...].2009 r. (k. 24 akt adm.) opierają się - wyłącznie - na samym tylko oświadczeniu męża skarżącej W. K. oraz rzekomych rozmowach z sąsiadami o nieustalonych personaliach, a także nie wymienioną z nazwiska "właścicielką sklepu w S.". W tych okolicznościach rzeczą Prezydenta Miasta P. było poczynienie własnych ustaleń (obejmujących przesłuchanie sąsiadów i ewentualnie po ustaleniu jej personaliów "właścicielki sklepu w S.") na okoliczność charakteru pobytu skarżącej i jej córek w S..
W świetle sprzeczności zeznań małżonków K. z zeznaniami sióstr, szwagrów i matki skarżącej, co do tego czy dom w m. S. jest wykorzystywany przez rodzinę K. na cele mieszkaniowe - rzeczą organu I instancji winno stać się rozważenie celowości przeprowadzenia oględzin tego miejsca (art. 85 kpa), względnie ustalenie czy wydano pozwolenie na użytkowanie lub zawiadamiano właściwy organ o zakończeniu budowy przedmiotowego domu położonego w S.. Tymczasem, organ I instancji odmówił wiary zeznaniom M. B. (k. 79), A. B. (k. 77), R. D. (k. 84) oraz B. D. (k. 83) z których wynika, że małżonkowie K. wraz z córkami stale zamieszkują w S., nie podejmując nawet próby ich weryfikacji. Prawidłowe jest więc stanowisko Wojewody, że również w tym zakresie zabrakło stosownych czynności wyjaśniających.
Wobec tak diametralnie rozbieżnych zeznań, co do lokalizacji centrum życiowego K. K. i jej córek rzeczą organu winna stać się ich weryfikacja, poprzez ustalenie m.in. gdzie znajduje się urząd skarbowy w którym skarżąca składa deklaracje podatkowe; zakład opieki zdrowotnej, z którego usług korzysta skarżąca i jej córki; czy i ewentualnie gdzie skarżąca podjęła pracę lub czy korzysta z pomocy ośrodka pomocy społecznej, a jeśli tak to jaka jest jego właściwość miejscowa.
W świetle - sprzecznych - twierdzeń Z. K. i K. K., co do miejsca trwałego centrum życiowego skarżącej i jej córek, samo tylko twierdzenie skarżącej, że jej wolą jest lokalizacja centrum życiowego w P. uznać należało za niewystarczające. Fakt ten musi w sposób jasny znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Zgodzić, więc należy się z Wojewodą, iż postępowanie dowodowe wymaga w niniejszej sprawie uzupełnienia, i to w znacznej części.
W tych okolicznościach sprawy wątpliwości skarżącej, co do zasadności wydania w niniejszej sprawie decyzji w trybie art. 138 § 2 kpa uznać należało za nieuzasadnione. Jakkolwiek, bowiem zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącej, że rzetelnie organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające na okoliczność fizycznego przebywania skarżącej i jej córek w lokalu nr [...] przy ul. "A’ nr [...] w P., to za nieuprawniony uznać należałoby pogląd, iż wyczerpująco ustalono całokształt okoliczności faktycznych Istotnych w tej sprawie. Analiza zgromadzonego w aktach sprawy materiału oraz argumentacja stron postępowania prowadzi do wniosku o trafności stanowiska Wojewody, co do potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego w części znacznej - bo obejmującej: przesłuchanie sąsiadów i właścicielki sklepu w m. S.; poczynienie ustaleń, co do miejsca realizacji obowiązku szkolnego przez G. K.; rozważenie zasadności przeprowadzenia oględzin domu położonego w S.; i weryfikacji ustaleń, co sposobu jego użytkowania,
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Rozpoznając niniejszą sprawę nie stwierdzono również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które miałoby wpływ na sposób załatwienia niniejszej sprawy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga została oddalona.
/-/ J.Zieliński /-/ J.Szaniecka /-/ W.Batorowicz
MK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło