II SA/Po 3841/01

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA G. Radzicka (spr.), Sędziowie NSA M. Dybowski, D. Rzyminiak-Owczarczak, Protokolant, po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2004 r. sprawy ze skargi E.K. na decyzję Wojewoda z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie Umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie o oddala skargę Starosta Powiatowy decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne wszczęte na żądanie E.K. w sprawie zapłaty odszkodowania przez Skarb Państwa za zdegradowanie terenu budowlanego - działki [...] położonej w granicach Miasta O. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wnioskodawczyni domagała się odszkodowania w wysokości [...] zł z tytułu zdegradowania terenu wskutek wydania pozwolenia na budowę linii energetycznych, przebiegających przez jej działkę, przez co utraciła możliwość jej zabudowy, a działka ma powierzchnię [...] m2. W toku postępowania stwierdzono, że decyzja o pozwoleniu na budowę linii napowietrzno-kablowej 15 kV NR [...] została wydana [...] sierpnia 1990 r. przez Urząd Wojewódzki w P., zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego i jest prawomocna. Uznając, że brak jest podstawy prawnej do zasądzenia odszkodowania, organ wskazał E.K. drogę postępowania cywilnego, a postępowanie administracyjne umorzył wskazując przepisy art. 105 § 1 i 2 kpa. Odwołanie od decyzji złożyła E.K. Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, że możliwość ubiegania się przez właściciela nieruchomości o odszkodowanie w sytuacji objętej dyspozycją art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami odnosi się wyłącznie do sytuacji, gdy zajęcie nieruchomości w celu podjęcia prac zmierzających do zrealizowania inwestycji nastąpiło w oparciu o wydaną przez organ administracji decyzję zezwalającą na zajęcie nieruchomości. Ponieważ takiej decyzji nie wydano, brak jest podstaw do przyznania odszkodowania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E.K. zarzuciła, że organ administracyjny nie rozpoznał istoty sprawy, bowiem jej żądanie dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę linii energetycznych i zasądzenia odszkodowania na zasadzie art. 160 kpa. Kwestionując podstawę umorzenia postępowania skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, jednakże nie z powodów podniesionych w skardze. W całym toczącym się od 1997 r. postępowaniu organy administracyjne faktycznie nie rozpoznały istoty sprawy, a w toku postępowania naruszono zasady ogólne wyrażone w art. 7 i 9 kpa. Jest niespornym, że w piśmie z dnia [...] czerwca 1998 r. wnioskodawczyni użyła sformułowania "żądam odszkodowania za zdegradowane tereny". Jednakże z treści kolejnych pism kierowanych i do Wojewody i Starosty wynikało, że poprowadzenie przez działkę [...] pięciu linii energetycznych uniemożliwia dalsze racjonalne jej wykorzystanie. Nie zapytano w tym zakresie wnioskodawczyni i nie przeprowadzono żadnych dowodów z akt sprawy, kiedy wydano pozwolenie na budowę linii energetycznych. Skoro doszło do realizacji inwestycji w oparciu o decyzję z [...] sierpnia 1990 r., niezbędnym było zbadanie sprawy pod kątem przepisów ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. nr 30 poz. 127) i wyjaśnienie: – w jakich okolicznościach nastąpiło zajęcie nieruchomości w celu przeprowadzenia linii energetycznych, szczególności czy w oparciu o umowę zawartą przez właściciela, czy bez zgody właściciela i bez tytułu prawnego, – czy wydano decyzję zezwalającą na zajęcie nieruchomości, – w jaki sposób była wykorzystywana nieruchomość w dacie realizacji inwestycji i czy faktycznie nie istnieje możliwość dalszego racjonalnego dotychczasowego korzystania z niej. W toku długotrwałej korespondencji i to w dniu [...].04.2001 r. wnioskodawczyni złożyła żądanie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].08.1990 r. o pozwolenie na budowę linii napowietrzno-kablowej 15 kV NR [...] i zasądzenie odszkodowania na zasadzie art. 160 kpa. Organ administracyjny nie dopełnił obowiązku z art. 65 kpa i nie przekazał żądania do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego lecz w dalszym ciągu usiłował prowadzić postępowanie w oparciu o przepisu art. 128 ust. 4 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. z 25 maja 2000 r. Dz.U. z 2000 nr 46 poz. 543 ze zm.) czego jak zdaje się wynikać z korespondencji z organami administracji E.K. nie żądała. Ostatecznie organ I instancji – Starosta wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia ważności decyzji wydanej przez Urząd Wojewódzki w P. z [...].08.1990 r. nr [...] dotyczącej budowy linii energetycznej, a orzekł w wyniku tego wszczęcia o umorzeniu postępowania w sprawie zgłoszenia roszczenia o zapłatę odszkodowania przez Skarb Państwa za zdegradowanie terenu budowlanego działka [...] położonego w granicach miasta O. i to w oparciu o przepisy art. 105 § 1 i 2 kpa. Wywód decyzji organu I instancji, iż skarżąca winna dochodzić odszkodowania w drodze powództwa cywilnego przed sądem powszechnym wobec inwestora, nie został poparty żadnymi ustaleniami organu, a akta nie zawierają żądnego dowodu pozwalającego na sprawdzenie, czy decyzja jest prawidłowa. W sposób nieuzasadniony w podstawie umorzenia wskazano nadto § 2 art. 105, gdyż skarżąca o umorzenie postępowania nie występowała. Wskazanych uchybień nie zauważył organ odwoławczy. Wprawdzie w aktach sprawy z dnia [...] listopada 2001 r. jest pismo, w którym Wojewoda przekazuje korespondencję ze skarżącą do Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego w W., jednak nie wynika z niego wprost, iż żądanie o stwierdzenie nieważności przekazuje się w oparciu o art. 65 kpa. Nie można natomiast podzielić zarzutów skargi w tej części, w której żąda ona stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].08.1990 r. byłego Urzędu Wojewódzkiego w P. i zasądzenia odszkodowania i z tych powodów również skarży decyzję Wojewody. Otóż zarówno Starosta jak i Wojewoda nie są organami uprawnionymi do stwierdzenia nieważności decyzji (art. 157 § 1 kpa), jak i o odszkodowaniu (art. 160 § 4 kpa) i ponieważ skarga kwestionuje fakt umorzenia postępowania, ale w swej treści kładzie przede wszystkim akcent na żądanie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie, której inwestor posadowił pięć linii napowietrznych na działce nr [...], to przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zażądać od E.K. ostatecznie sprecyzowania żądania i wydać stosowne rozstrzygnięcie zgodnie z przewidzianą przepisami prawa administracyjnego właściwością. W powyższych okolicznościach na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ G.Radzicka /-/ M.Dybowski MK