II SA/Po 385/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Zieliński Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi L. i L. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ A. Łaskarzewska /-/ A. Zieliński /-/ B. Kamieńska Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (Nr [...]) nakazał L. i L. W. rozbiórkę samowolnie zrealizowanej kotłowni na paliwo stałe pod schodami drewnianymi w poziomie przyziemia budynku mieszkalnego wielorodzinnego w Ś. przy ulicy [...]. Podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano w art. 37 ust.1 pkt 2 i ust. 2, art.45 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 z późn.zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz.U. 2006, Nr 156, poz. 1118 z późn.zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W uzasadnieniu wywiedziono, że nieruchomość położona w Ś. przy ul. [...] jest zabudowana budynkiem mieszkalnym czterorodzinnym o pow. [...] m2. Lokal mieszkalny nr [...], stanowiący własność skarżących składa się z pokoi, kuchni, łazienki, kotłowni oraz przynależnym do niego boksem gospodarczym. W trakcie oględzin ustalono, że sporna kotłownia posiada powierzchnię użytkową [...]m2, istnieje w powierzchni przyziemia, pod schodami drewnianymi prowadzącymi na piętro. Ma szerokość [...] m, długość [...] m. umieszczony jest w niej kocioł na paliwo stałe, służący do ogrzewania mieszkania skarżących. Pomieszczenie to na długości [...] jest o wysokości [...] m, następnie ukośnie schodzi do poziomu posadzki. Ściany są murowane, sufit to drewniany bieg schodowy, osłonięty płytami pilśniowymi. Drzwi do kotłowni wykonane są jako deskowe. Posadzka betonowa zaniżona w stosunku do posadzki przyziemia ok. [...] cm. Organ ustalił, że kotłownię pod koniec lat 80 ubiegłego stulecia, wykonał ją ojciec obecnego właściciela. Została zrealizowana zatem w warunkach samowoli budowlanej przed 1 stycznia 1995 r. tj. przed wejściem w życie ustawy z 7 lipca 1994 r. prawo budowlane. Organ I instancji wskazał, że w wyroku z dnia 1 marca 1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że do likwidacji samowoli budowlanej, polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu bez decyzji organu popełnionej przed dniem wejścia w życie ustawy z 1994 r. mają zastosowanie przepisy prawa budowlanego z 1974 r. z uwagi na treść art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. W myśl art. 45 ust. 2 ustawy z 1974 r. w razie dokonania zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez wymaganej zgody organu terenowy organ administracji państwowej może, gdy jest to uzasadnione ważnymi przyczynami, zastosować środki, o których mowa w art. 37 tejże ustawy. Zgodnie z art. 37 ust. 1 i 2 obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie bądź wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce m.in. w wypadku, gdy powodują niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia bądź z innych ważnych przyczyn. Organ w decyzji odniósł się do § 150 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. 17, poz. 62), który określa minimalną wysokość pomieszczenia techniczno gospodarczego. Odniesiono się także do wymogów normy PN-87/B-02411, co do których stwierdzono ich niespełnienie. Nadto podniesiono, że w pomieszczeniu znajduje się materiał łatwopalny, który stanowią drewniane schody obite płytą pilśniową. Wywiedziono, że nałożenie obowiązku na skarżących było w pełni uzasadnione albowiem są oni następcami prawnymi inwestora. Zażalenie na postanowienie organu I instancji złożyli L. i L. W.. Żądali uchylenia postanowienia. W ocenie skarżących wbrew obowiązkowi nie ustalono podmiotu, który kotłownię wykonał. Obecni właściciele nie posiadają żadnej wiedzy co do tego, czy istocie kotłownię urządzono w warunkach samowoli. Przy okazji nabywania przez nich lokalu nie kwestionowano legalności kotłowni, także w zaświadczeniu potwierdzającym samodzielność lokalu mieszkalnego. W ocenie żalących się organ mógł znaleźć mniej drastyczne niż rozbiórka rozwiązania. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]. (znak [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że słusznie Powiatowy Inspektor oparł się o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane, zasadnie przywołując treść art. 103 ust. 2 ustawy prawo budowlane z 1994 r. W istocie bowiem "ważną przyczyną" w rozumieniu art. 37 ustawy z 1974 r. jest niedochowanie wymogom §1 50 rozporządzenia z 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Sporne pomieszczenie nie spełnia wymogów co do koniecznej wysokości. Ponadto z uwagi na przesklepienie pomieszczenia elementami drewnianymi zagrożone jest bezpieczeństwo pożarowe. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyli L. i L. W.. Decyzji zarzucili naruszenie art. 28 kpa poprzez nałożenie obowiązków na osoby, które samowoli nie popełniły, art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974 r. poprzez pominięcie możliwości nakazania zmian, przeróbek, art. 36 ustawy z dnia 17 września 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wskutek braku zgody konserwatora na rozbiórkę. Skarżący podnieśli, że nabyli przedmiotowy lokal nie wiedząc, że kotłownia została urządzona niezgodnie z przepisami. Fakt samodzielności lokalu potwierdzało także zaświadczenie Starosty K.. Skutki ewentualnej likwidacji powinny obciążać poprzedniego właściciela, czyli Miasto i Gminę Ś.. Organy pominęły całkowicie możliwość zastosowania przepisu art. 40 ustawy prawo budowlane z 1974 r. Kotłownia nie powoduje bezpośredniego zagrożenia dla ludzi i mienia, w obecnym stanie funkcjonuje od ponad dwudziestu lat. Nieruchomość położona w Ś. przy ulicy [...] wpisana jest do rejestru zabytków. Wszelkie prace wymagają zatem zgody konserwatora zabytków. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał argumentację wyrażoną w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga okazała się zasadna. Organy obu instancji rozpoznając i rozstrzygając sprawę oparły się na przepisach ustawy z dnia 24 października 1974 r. prawo budowlane (Dz.U. 74.38.229 ze zm.) Konieczność ich stosowania uzasadniły faktem popełnienia samowoli w okresie obowiązywania tejże ustawy. W uzasadnieniu decyzji zacytowały stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 9 marca 1998 r. (sygn. IV SA 840/96), w którym przyjęto, iż do likwidacji samowoli budowlanej, polegającej na zmianie sposobu użytkowania obiektu budowlanego bez uzyskania stosownej decyzji organu administracji, popełnionej przed dniem wejścia w życie ustawy prawo budowlane z 1994 r. mają zastosowanie przepisy ustawy prawo budowlane z 1974 r. z uwagi na treść art. 103 ust. 2 cyt. ustawy z 1994 r. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (Dz.U. 06.156.1118 ze zm.), odnoszącego się wyłącznie do art. 48 tejże ustawy nie można stosować do innych sytuacji wskazanych w tych przepisach (np. do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego). Przepis art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. jest przepisem intertemporalnym, odnoszącym się wyłącznie do stanów zastanych w dniu wejścia w życie ustawy, które wypełniły hipotezę art. 48 tejże ustawy. Oznacza to, że nie można stosować doń wykładni rozszerzającej i obejmować treścią przepisu innych sytuacji wskazanych w przepisach prawa budowlanego z 1994 r., w tym do wspomnianej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W ust. 1 wspomnianego art. 103 przyjęto, że regułą jest stosowanie ustawy, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 1995 r., do spraw w których postępowanie jest wszczynane po tej dacie. Powyższe zgodne jest z podstawową regułą wykładni, że wyjątki nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Skoro zatem niniejsza sprawa nie dotyczy samowolnej budowy obiektu, ale zmiany sposobu jego użytkowania to przyjąć należało w tej sytuacji, że w sprawie obowiązuje generalna zasada określona w art. 103 ust. 1 co oznacza konieczność zastosowania przepisów prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r. Przepis art. 48 tegoż prawa nie odnosi się do kwestii samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu. Z tych względów nie mógł zostać zaaprobowany pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 1998 r. (sygn. akt IVSA 840/96). Z przedstawionym w niniejszym uzasadnieniu rozumieniem przepisu art. 103 ust. 2 ustawy prawo budowlane z 1994 r. zbieżne są wywody zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2006 r. ( II OSK 1098/05), który opublikowany został w ONSAiWSA 2007/4/95. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że zastosowanie w niniejszej sprawie przepisów prawa budowlanego z 1974 r. pozostawało w sprzeczności z analizowanym przepisem art. 103 ust. 2 prawa budowlanego z 1994 r. Stanowiło w istocie naruszenie przepisów prawa w rozumieniu art. 145 § 1pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 02.153.1270. ze zm.) Podkreślić w tym miejscu należy, że nie budziło wątpliwości Sądu przyjęcie przez organy, iż sporna kotłownia została urządzona w warunkach samowoli przed 1995 r. Ustalenia organów znajdowały oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, którego ocena pozostawała w zgodzie z art. 80 kpa. Mając na względzie powyższe rozważania orzeczono jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni poczynione rozważania co do konieczności stosowania w niniejszej sprawie prawa budowlanego z 1994 r. Organ II instancji odnosząc przepisy prawa budowlanego z 1994 r. do badanej zmiany sposobu użytkowania, zważywszy na fakt, iż dokonana została przed 31 maja 2004 r. winien uwzględnić przepisy przejściowe, zawarte w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy prawo budowlane (Dz.U. 04.93.888). Jak w punkcie II sentencji wyroku orzeczono na zasadzie art. 152 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ A.Łaskarzewska /-/ A.Zieliński /-/ B.Kamieńska MK