II SA/Po 387/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-10-25
Skład orzekający: Elwira Brychcy, Danuta Rzyminiak – Owczarczak, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną jest zasadne, gdy nie doszło do przejścia własności nieruchomości na rzecz podmiotu publicznoprawnego i w konsekwencji nie powstało roszczenie odszkodowawcze, które mogłoby zostać scedowane?Ratio decidendi
Umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną jest zasadne, gdy nie doszło do przejścia własności nieruchomości na rzecz podmiotu publicznoprawnego z mocy prawa, co skutkuje brakiem powstania roszczenia odszkodowawczego. W takiej sytuacji nie istnieje wierzytelność, która mogłaby zostać skutecznie scedowana na osobę trzecią, a tym samym postępowanie staje się bezprzedmiotowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku P. I. o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...] wydzieloną pod drogę publiczną. Wojewoda uchylił decyzję Starosty odmawiającą ustalenia odszkodowania i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe. Skarżący nabył prawa do odszkodowania na podstawie umowy cesji. Organy administracji uznały, że nie doszło do przejścia własności działki na rzecz Miasta P. z mocy prawa, a w konsekwencji nie powstało roszczenie odszkodowawcze, które mogłoby zostać scedowane.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi P. I. na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2018r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę
Wojewoda decyzją z dnia 27 lutego 2018 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania P. I. uchylił decyzję Starosty [...] z dnia 8 grudnia 2017 r., nr [...], i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji w całości.
W toku postępowania administracyjnego ustalono następujące okoliczności faktyczne:
Starosta P. decyzją z dnia 8 grudnia 2017 r., na podstawie art. 104 k.p.a. w związku z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.; dalej: "u.g.n."), orzekł o odmowie ustalenia na rzecz P. I. odszkodowania za nieruchomość położoną w P., zapisaną w księdze wieczystej nr [...], oznaczoną w ewidencji gruntów w następujący sposób: obręb U., arkusz mapy 21, działka nr [...] o pow. 0,4908 ha.
Organ odwoławczy ustalił, że M. N. i K. J. byli spadkobiercami A. i M. małżonków J. – właścicieli nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o obszarze 3,6700 ha, objętej księgą wieczystą nr [...]. Nieruchomość ta została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją z dnia 13 marca 1976 r., nr [...], utrzymaną w mocy w części dotyczącej wywłaszczenia decyzją Wydziału Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Wojewódzkiego w P. z dnia 17 stycznia 1976 r. nr [...]
Decyzją z dnia 23 czerwca 2000 r. Dyrektor Zarządu Geodezji i [...] Miejskiego GEOPOZ zatwierdził podział nieruchomości położonej w Umultowie, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,2023 ha, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] jako współwłasność M. N. i K. J.. Z wnioskiem o podział ww. nieruchomości wystąpili współwłaściciele tej nieruchomości. W sentencji decyzji podziałowej wskazano na warunek zatwierdzenia ww. podziału, a mianowicie: (...) przy zbywaniu wydzielonych w wyniku podziału działek 11/25-11/57 zostanie zapewniony dla nich dostęp do drogi publicznej polegający na ustanowieniu służebności drogowej. Za spełnienie warunku uważa się także sprzedaż wydzielonych działek gruntu wraz ze sprzedażą udziału w prawie do działki gruntu stanowiącej drogę wewnętrzną". Skutkiem wydania tej decyzji był podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. W wyniku podziału powstały działki o numerach: od [...] do [...] oraz działka nr [...] – jako droga wewnętrzna.
Na mocy umowy sprzedaży z dnia 13 marca 2004 r. M. N. i K. J. dokonali zbycia m.in. działki nr [...] na rzecz A. R.. Postanowieniem z dnia 31 października 2011 r., sygn. akt II Co [...], Sąd Rejonowy Poznań-Stare M. w P. przysądził własność nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], m.in. działki nr [...], będącej przedmiotem przetargu w dniu 27 maja 2011 r., na rzecz "Ortho-Trauma" sp. z o.o. w P.. W dniu 19 kwietnia 2013 r. wskazana spółka zbyła m.in. wspomnianą działkę na rzecz M. T.. W dniu 15 listopada 2013 r. własność działki nabył Z. W.. Następnie w oparciu o zawiadomienie o zmianie właściciela nieruchomości z dnia 9 kwietnia 2014 r. w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości dokonano wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści tej księgi z rzeczywistym stanem prawnym.
W niniejszym postępowaniu z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za przedmiotową działkę wystąpił P. I.. Do wniosku z dnia 1 sierpnia 2017 r. dołączono umowę zbycia cesji wierzytelności z dnia 27 lipca 2017 r. zawartą pomiędzy H. R. a P. I.. Przedmiotem ww. umowy było zbycie i przeniesienie na rzecz P. I. 50 % wszystkich przysługujących zbywającej praw do wszystkich odszkodowań, w tym odszkodowania z tytułu przejścia na rzecz Miasta P. prawa własności działki nr [...].
Przedwstępną umową sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego, z dnia 20 maja 2004 r. M. N. i K. J. zobowiązali się do zawarcia umowy sprzedaży swoich udziałów w prawie własności działki nr [...] o pow. 0,8570 ha, a S. M. (reprezentowany przez P. I.) zobowiązał się, że nabędzie udziały w prawie własności tej nieruchomości. Następnie aneksem z dnia 10 czerwca 2015 r. do umowy przedwstępnej z dnia 20 maja 2004 r. dokonano nowych ustaleń. Umowa ta nie mogła bowiem osiągnąć zamierzonego rezultatu w postaci przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym w aneksie do tej umowy M. N. i K. J. oświadczyli, że przenoszą na rzecz S. M. wszystkie prawa i roszczenia, w tym prawo do odszkodowań, wynagrodzeń i roszczeń ekwiwalentnych, pochodzące z i od nieruchomości położonej w P., oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 3.67.00 ha. W dniu 4 maja 2016 r. H. R. nabyła od S. M. prawa do wszystkich odszkodowań, w tym odszkodowania z tytułu przejścia na rzecz Miasta P. prawa własności działki nr [...]. Jak wspomniano, w dniu 27 lipca 2017 r. P. I. nabył od H. R. m.in. prawo do odszkodowania z tytułu przejścia na rzecz Miasta P. prawa własności działki nr [...].
W toku postępowania Starosta P. dokonał w dniu 16 sierpnia 2016 r. oględzin działki nr [...], podczas których m.in. stwierdzono, że grunt stanowi fragmenty dróg wewnętrznych (osiedlowych). Dostęp nowopowstałych działek do drogi publicznej w badanym przypadku miał odbywać się poprzez ustanowienie służebności drogowej, co też uczyniono. Wynika to z wpisów w dziale III księgi wieczystej nr [...]
W decyzji z dnia 8 grudnia 2017 r. organ I instancji stwierdził, że z wnioskiem o ustalenie odszkodowania wystąpiła osoba uprawniona, P. I.. Równocześnie organ przyjął, że w niniejszej sprawie nie został spełniony podstawowy warunek, przesądzający o przyznaniu odszkodowania osobie uprawnionej – nie nastąpiło przejście własności działki nr [...] na rzecz właściwego podmiotu publicznoprawnego. Zdaniem Starosty [...], aby mogło dojść do przejścia z mocy prawa działki na rzecz określonego podmiotu publicznego, konieczne jest, aby z treść decyzji podziałowej w sposób jednoznaczny wynikało wydzielenie konkretnej działki pod drogę publiczną. Wobec tego organ I instancji odmówił ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 u.g.n. na rzecz P. I. za udział wynoszący [...] części w ww. nieruchomości.
Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej:
1) bezpodstawne i sprzeczne z prawem ustalenie, że właściciel nieruchomości nie może dochodzić odszkodowania opisanego w art. 98 ust. 3 u.g.n., pomimo tego, że przedmiotowa działka przeszła z mocy prawa na własność Miasta P. jako droga publiczna;
2) dokonanie ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym i prawnym, który spowodował wadliwość zaskarżonego orzeczenia;
3) prowadzenie postępowania sprzecznie z zasadami ogólnymi k.p.a., w tym przewlekanie rozpoznania wniosku, niedochowanie ustawowego obowiązku ochrony praw obywatela, dokonywanie czynności pozornych i niedochowywanie terminów ustawowych.
Zdaniem skarżącego, działka nr [...] ma charakter drogi powszechnie dostępnej. Świadczy o tym choćby fakt, iż służy ona jako dojazd dla liczebnej społeczności lokalnej (mieszkańcom osiedla R. P.), stanowi dojazd do obiektów użyteczności publicznej, a także w jej okolicy ma siedzibę 95 podmiotów gospodarczych. Charakter drogi znajdującej się na przedmiotowej działce jest publiczny. Według strony, nie bez znaczenia są również zapisy miejscowego planu z 1994 r., których wykładnia może prowadzić do wniosku, iż na dzień wydania decyzji podziałowej obowiązywały jedynie takie planistyczne normy prawne, które przewidywały jedynie drogi publiczne.
Ponadto skarżący wywiódł, iż uprawnienie do domagania się odszkodowania za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. jest zbywalną wierzytelnością o charakterze majątkowym, która nie podlega przedawnieniu.
Wojewoda nie podzielił oceny Starosty [...] dotyczącej skuteczności przeniesienia przedmiotowej wierzytelności. Organ odwoławczy doszedł do wniosku, że nabycie roszczenia odszkodowawczego tytułem wydzielenia działki nr [...] pod drogę przez S. M. nie mogło zostać uznane za skuteczne. Według Wojewody, przedmiotem przelewu może być co do zasady wierzytelność istniejąca, którą cedent może swobodnie rozporządzać. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 12 czerwca 1997 r., znak [...] oraz decyzją Wojewody z dnia 20 sierpnia 1997 r., znak [...] orzeczono o odmowie zwrotu nieruchomości nr [...]. Oznacza to, że ewentualne roszczenia odszkodowawcze mogą dotyczyć jedynie działki nr [...]. Natomiast działka nr [...] objęta niniejszym postępowaniem powstała w wyniku podziału działki nr [...].
W ocenie organu II instancji, wszelkie próby wywodzenia post factum, że omówionymi wyżej umowami scedowano roszczenie odszkodowawcze wynikające z powyższego podziału, nie znajdują oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Mając zaś na względzie zasadę nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet (łac, "nikt nie może przenieść więcej prawa, niż sam miał"), należało uznać, że zawarte w niniejszej sprawie umowy cesji wierzytelności nie mogły wywrzeć zamierzonego skutku. W konkluzji organ odwoławczy przyjął, że w niniejszej sprawie, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, analiza spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 98 ust. 1 u.g.n., stała się niecelowa.
P. I. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zarzucając decyzji odwoławczej:
1) bezpodstawne i sprzeczne z prawem ustalenie, że właściciel nieruchomości nie może dochodzić odszkodowania opisanego w art. 98 ust. 3 u.g.n., pomimo tego, że przedmiotowa działka przeszła z mocy prawa na własność Miasta P. jako droga publiczna;
2) naruszenie art. 105 § 1 kpc, poprzez nieuprawnione i bezpodstawne twierdzenie, że skarżący nie posiada przymiotu strony w tym postępowaniu;
3) dokonanie ustaleń sprzecznych ze stanem faktycznym i prawnym, który spowodował wadliwość zaskarżonego orzeczenia;
4) prowadzenie postępowania sprzecznie z zasadami ogólnymi k.p.a., w tym przewlekanie rozpoznania wniosku, niedochowanie ustawowego obowiązku ochrony praw obywatela, dokonywanie czynności pozornych i niedochowywanie terminów ustawowych.
P. I. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia 8 grudnia 2017 r. i powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W badanej sprawie nie doszło do naruszenia powszechnie obowiązujących przepisów prawa.
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Innymi słowy, sąd obowiązany jest zasadniczo dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Spór pomiędzy stronami niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy tego, czy w zaskarżonej decyzji Wojewoda zasadnie umorzył postępowanie o wypłatę odszkodowania, o którym mowa w art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.; dalej: "u.g.n."), z tytułu przejścia ex lege własności działki nr [...] na rzecz Miasta P.. Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności, czy rzeczywiście doszło do wspomnianego przejścia prawa własności nieruchomości na rzecz Miasta P. – wskutek wydania decyzji podziałowej z dnia 23 czerwca 2000 r. – a tym samym, czy powstało roszczenie o odszkodowanie po stronie ówczesnych (byłych) właścicieli nieruchomości. Pochodną rozstrzygnięcia tej kwestii jest odpowiedź na pytanie, czy prawo do odszkodowania przysługuje skarżącemu, który nie był właścicielem nieruchomości w dniu wydania decyzji podziałowej z dnia 23 czerwca 2000 r., lecz – w jego ocenie – nabył wierzytelności z tego tytułu.
W myśl art. 105 § 1 k.p.a., jeśli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (zob. wyrok NSA z 27 stycznia 1998 r., sygn. aktI SA/Łd 1025/96, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Umorzenie postępowania nie jest zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione uznaniu organu. W przypadku stwierdzenia bezprzedmiotowości postępowania, organ jest zobowiązany do jego umorzenia. Okoliczności powodujące bezprzedmiotowość muszą być stwierdzone i wykazane w decyzji o umorzeniu postępowania.
W rozpoznawanym przypadku organ wykazał powody warunkujące stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania w sprawie.
Należy wskazać, iż zgodnie z treścią przepisu art. 98 ust. 1 i 2 u.g.n., działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych.
Skutek przejścia działki odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa następuje z dniem, gdy decyzja podziałowa uzyskała walor ostatecznej, zaś późniejszy wpis prawa własności właściwej jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa ma jedynie charakter deklaratoryjny, gdyż samo zdarzenie prawne polegające na przejściu prawa własności nastąpiło w przeszłości (tj. w momencie uzyskania waloru ostateczności przez decyzję podziałową) z mocy prawa.
W myśl dyspozycji przepisu art. 98 ust. 3 powołanej ustawy, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
W realiach niniejszej sprawy zasadniczą przesłanką bezprzedmiotowości postępowania było nieistnienie wierzytelności o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość, a w związku z tym nieskuteczność cesji tej wierzytelności na rzecz strony skarżącej.
Należy zgodzić się z organem, iż ewentualne roszczenia odszkodowawacze mogły dotyczyć jedynie działki nr [...]. Natomiast działka nr [...], objęta niniejszym postępowaniem, powstała w wyniku podziału działki nr [...]; prawa do tej nieruchomości nie utracili współwłaściciele nieruchomości – M. N. i K. J.. Prawidłowo przyjął organ I instancji (jakkolwiek wydając w efekcie nieprawidłowe rozstrzygnięcie w sprawie), iż w badanym przypadku nie nastąpił skutek ex lege w postaci przejścia prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Miasta P.. Podkreślić należy, że na skutek decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia 23 czerwca 2000 r., nr [...], zatwierdzono podział nieruchomości położonej w Umultowie, oznaczonej jako działka nr [...]. W wyniku podziału powstały działki: nr [...] – nr [...] oraz działka nr [...] – jako droga wewnętrzna.
Należy stwierdzić, że w rozpoznawanym przypadku nie został spełniony warunek powstania prawa do odszkodowania, o którym stanowi art. 93 ust. 1 u.g.n. w postaci wydzielenia przedmiotowej działki gruntu pod drogę publiczną. Nawet jeśli możliwe byłoby przyjęcie, że doszło do sprzedaży przedmiotowej działki gruntu, w rezultacie wspomnianej decyzji podziałowej z dnia 23 czerwca 2000 r., to nie sposób przyjąć, by w niniejszej sprawie doszło do sprzedaży działki wydzielonej pod drogę publiczną.
Powyższe wynika, po pierwsze, z jasnego brzmienia uzasadnienia wskazanej decyzji podziałowej, zgodnie z którym: "(...) powstała w wyniku podziału działka [...] stanowi drogę wewnętrzną (k. 120 akt administracyjnych I instancji)." Bez znaczecznia przy tym są argumenty podniesione przez stronę skarżącą, iż wykładnia zapisów planu miejscowego z 1994 r. może prowadzić do wniosku, że na dzień wydania decyzji podziałowej obowiązywały jedynie takie planistyczne normy prawne, które przewidywały jedynie drogi publiczne. Przeznaczenie drogi na cel pubiczny w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego powinno być wyraźne i nie może być ustalane w drodze wykładni postanowień planu. Istotne znaczenie ma przy tym to, że pojęcie drogi publicznej należy rozumieć tak, jak zostało ono zdefiniowane w ustawie o drogach publicznych. Zgodnie z art. 4 pkt 2 tej ustawy, droga stanowi budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym.
W tym kontekście należy wskazać, iż – po drugie – dnia 16 sierpnia 2016 r. organ I instancji przeprowadził dowód z oględzin przedmiotowej nieruchomości, podczas których stwierdzono m.in., że grunt stanowi fragmenty dróg wewnętrznych (k. 42 akt I instancji). Dostęp nowopowstałych działek do drogi publicznej w badanym przypadku odbywa się poprzez ustanowienie służebności drogowej.
Po trzecie, z treści księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości nie wynika, by M. P. zostało wpisane jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, wskutek podziału dokonanego wskazaną decyzją ostateczną Prezydenta Miasta P. z dnia 23 czerwca 2000 r.
Już z powyższych okoliczności wynika, że skoro nie doszło do wydzielenia przedmiotowej działki gruntu pod drogę publiczną – a w związku z tym nie doszło do przejścia prawa własności nieruchomości na M. P., to nie powstało po stronie współwłaścicieli nieruchomości, M. N. i K. J., roszczenie o odszkodowanie.
Na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o odszkodowanie jest ten podmiot, który po ostatecznym podziale dokonanym w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. utracił własność nieruchomości. Nabycie nieruchomości przez podmiot publicznoprawny na warunkach określonych w przepisie art. 98 ust. 1 u.g.n. ma bowiem charakter wywłaszczeniowy, a zatem uprawnionym do odszkodowania jest podmiot, który utracił własność nieruchomości. W niniejszym przypadku zdarzenie takie nie miało miejsca.
Dodatkową – czwartą przesłanką stwierdzenia niezaistnienia skutku decyzji podziałowej z dnia 23 czerwca 2000 r. w postaci przejścia własności przedmiotowej działki na M. P. – jest okoliczność, że po wydaniu tej decyzji dochodziło do zbycia prawa własności tej nieruchomości.
Z akt sprawy wynika, iż na mocy umowy sprzedaży z dnia 13 marca 2004 r. M. N. i K. J. dokonali zbycia m.in. działki nr [...] na rzecz A. R.. Postanowieniem z dnia 31 października 2011 r., sygn. akt II Co [...] Sąd Rejonowy Poznań-Stare M. w P. przysądził własność nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], m.in. działki nr [...], będącej przedmiotem przetargu w dniu 27 maja 2011 r., na rzecz "Ortho-Trauma" sp. z o.o. w P.. W dniu 19 kwietnia 2013 r. wskazana spółka zbyła m.in. wspomnianą działkę na rzecz M. T.. W dniu 15 listopada 2013 r. własność działki nabył Z. W.. Następnie w opariu o zawiadomienie o zmianie właściciela nieruchomości z dnia 9 kwietnia 2014 r. w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości dokonano wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści tej księgi z rzeczywistym stanem prawnym.
W świetle powyższych okoliczności, wobec niepowstania wierzytelności, z tytułu której skarżący skierował wobec organu żądanie wypłaty odszkodowania, o którym mowa w art. 93 ust. 3 u.g.n. – nie można przyjąć, by doszło również do cesji tej wierzytelnosci.
W orzecznictwie wskazuje się, iż umowa przelewu, regulowana treścią art. 509 i nast. k.c. jest umową, na podstawie której dotychczasowy wierzyciel (cedent) przenosi wierzytelność ze swojego majątku do majątku osoby trzeciej (cesjonariusza). Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, przedmiotem przelewu może być co do zasady wierzytelność istniejąca, którą cedent może swobodnie rozporządzać. Dodatkowo należy zaznaczyć, iż przejście uprawnienia do uzyskania odszkodowania z tytułu ograniczenia prawa własności nieruchomości może być dokonane wyłącznie w drodze sukcesji uniwersalnej – nie zaś, jak chce skarżący, w drodze sukcesji syngularnej. W wyniku sukcesji pod tytułem ogólnym na nabywcę przechodzi ogół praw i obowiązków zbywcy, w tym prawa do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie (względnie ograniczenie) prawa własności nieruchomości. Prawo to nie wynika z faktu nabycia konkretnej nieruchomości, ale wstąpienia w ogół praw i obowiązków zbywcy (wywłaszczonego właściciela).
Z powyższych względów Wojewoda zasadnie uznał, iż żądanie skarżącego nie znajdowało uzasadnienia w okolicznościach faktyczych i prawnych niniejszej sprawy. Nie doszło do naruszenia wskazanych w treści skargi przepisów prawa. Wojewoda wydał prawidłowe rozstrzygnięcie o umorzeniu badanego postępowania.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło