II SA/Po 388/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział II w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2024 r. sprawy ze skargi R. H. na czynność Burmistrza Miasta z dnia 17 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia budynku z gminnego rejestru zabytków postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu na jego koszt uiszczony wpis od skargi w wysokości 200,- zł (słownie: dwieście złotych). Burmistrz Miasta pismem z dnia 17 października 2022 r. nr [...] odmówił A. i R. H. wykreślenia (wyłączenia) budynku mieszkalnego wraz z pomieszczeniami przeznaczonymi na usługi i handel położonego przy ul. [...] w T. z gminnej ewidencji zabytków. R. H. reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika pismem z dnia 23 stycznia 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na "bezczynność i przewlekłość Burmistrza Miasta w załatwieniu sprawy: żądania R. H. o wykreślenie z gminnego rejestru mieszkalnego przy ul. [...], działka nr [...]" , twierdząc że pismo Burmistrza Miasta z dnia 17 października 2022 r. nie załatwia sprawy, gdyż nie zawiera podstawy prawnej i nie zawiera pouczenia o środkach zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2024 r. sygn. II SAB/Po [...] odrzucił skargę R. H. na bezczynność i przewlekłość Burmistrza Miasta. Motywując rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że w sprawie rozważeniu podlegało zagadnienie dopuszczalności skargi na bezczynność i przewlekłość Burmistrza Miasta w sytuacji, w której organ odmówił wyłączenia na wniosek skarżącego budynku z gminnej ewidencji zabytków nieruchomych. Sąd wskazał, że "rozstrzygnięcie pozytywne" — włączenie do ewidencji zabytków zabytku nieruchomego stanowi, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, czynność materialnotechniczną (por. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 09 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 254/15, z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1926/17, z 29 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2225/18, Baza NSA), która z mocy art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") objęta została kognicją sądów administracyjnych. W powyższym postanowieniu Sąd stwierdził, że również odmowa wyłączenia obiektu z wykazu zabytków nieruchomych stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a nie jest aktem administracyjnym przybierającym postać decyzji, postanowienia bądź zarządzenia. Innymi słowy, w wyniku złożenia wniosku o usunięcie budynku z rejestru organ dokonuje usunięcia budynku z rejestru zabytków lub też informuje wnioskodawcę o odmowie dokonania powyższej czynności. Nie ma zatem potrzeby wydania decyzji administracyjnej, które rozstrzygałaby powyższą kwestię. Sąd uznał przy tym, że skoro w przedmiotowej sprawie, w momencie wniesienia skargi nie występował zarzucany skargą stan bezczynności oraz przewlekłości organu, ponieważ organ pismem z 17 października 2022 r. odmówił wyłączenia obiektu z gminnej ewidencji zabytków, to brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania wywiedzionej przez R. H. skargi przez sąd administracyjny w zakresie stwierdzania o tym, czy organ administracji dopuścił się bezczynności. Mając zatem na uwadze, że skarga nie mogła zrealizować stawianego jej celu, jakim jest zwalczanie bezczynności, Sąd odrzucił ją jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Powyższe postanowienie uprawomocniło się w dniu 28 maja 2024 r. Pismem z dnia 6 maja 2024 r. (wpływ do organu 7 maja 2024 r.) R. H. - reprezentowany przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do tut. Sądu skargę na "inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej tj. aktu stanowiącego odmowę wyłączenia obiektu z wykazu zabytków nieruchomych- wykreślenia z gminnej ewidencji zabytków Gminy T. karty adresowej domu przy ul. [...] w T., działka [...]". Skarżący wskazał, że w związku z doręczeniem postanowienia WSA w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Po [...], wskazującym między innymi o tym, iż "odmowa wyłączenia obiektu z wykazu zabytków nieruchomych stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakim mowa w art. 3 § 2pkt 4 p.p.s.a" i tym samym informującym o możliwości wniesienia skargi na ten akt, wnosi o: 1. uchylenie przez Burmistrza Miasta własnego pisma znak: [...] z dnia 17 października 2022 r., tj. uwzględnienie skargi w całości w trybie autokontroli; 2. uchylenie ww. pisma z dnia 17 października 2022 r. znak: [...] przez WSA w Poznaniu, w przypadku nie uwzględnienia skargi przez Burmistrza Miasta w trybie autokontroli; 3. stwierdzenie bezskuteczności pisma znak: [...] z dnia 17 października 2022 r.; 4. zasądzenie od Burmistrza Miasta na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wbrew stanowisku organu istnieją podstawy faktyczne i prawne do wykreślenia budynku – domu przy ul. [...] w T. z gminnej ewidencji zabytków, z uwagi na stopień zniszczenia substancji budowlanej w sposób trwały i nieodwracalny, jak i brak możliwości dalszej konserwacji zachowawczej budynku. W odpowiedzi na skargę Burmistrz Miasta wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko o konieczności utrzymania budynku w gminnej ewidencji zabytków z uwagi na posiadaną wartość, bez względu na stan jego zachowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. póz. 735, 1491 i 2052), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. -Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. póz. 1540, 1598, 2076 i 2105), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2021 r. póz. 422, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Dodać trzeba, że stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarżący jest właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem sporu, zatem - zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. - ma interes prawny do wniesienia skargi dotyczącej odmowy wyłączenia obiektu budowlanego z gminnej ewidencji zabytków prowadzonej przez Burmistrza Miasta. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd jest obowiązany zbadać zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej dopuszczalność, tym bardziej, że w sprawie strona skarżącą podjęła już próbę zwalczania pisma Burmistrza Miasta z dnia 17 października 2022 r. w drodze skargi na bezczynność i przewlekłość Burmistrza Miasta. W prawomocnym postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2024 r. sygn. II SAB/Po [...] Sąd wskazał, że włączenie do ewidencji zabytków zabytku nieruchomego, w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych jest czynnością organu administracji, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., podlegającą kognicji sądów administracyjnych. Sąd wskazał również, że analogicznie odmowa wyłączenia obiektu z wykazu zabytków nieruchomych stanowi akt z zakresu administracji publicznej dotyczący uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a nie jest aktem administracyjnym przybierającym postać decyzji, postanowienia bądź zarządzenia. Innymi słowy, w wyniku złożenia wniosku o usunięcie budynku z rejestru organ dokonuje usunięcia budynku z rejestru zabytków lub też informuje wnioskodawcę o odmowie dokonania powyższej czynności. Nie ma zatem potrzeby wydania decyzji administracyjnej, które rozstrzygałaby powyższą kwestię. Wobec tego należało przyjąć, że pismo z 17 października 2022 r. podlegało zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a niewłaściwa okazała się droga obrana przez zawodowego pełnomocnika do zwalczania go w drodze skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.), co oceniono w sprawie o sygn. akt II SAB/Po [...]. Konsekwencją ustalenia, że przedmiotem skargi jest czynność Burmistrza Miasta z dnia 17 października 2022 r. o odmowie wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków, musi być przyjęcie, że terminowość wniesienia skargi w tej sprawie ustalić należało na podstawie normy prawnej zawartej w art. 53 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Dokonując w niniejszej sprawie oceny, co do terminowości wniesionej skargi, Sąd stwierdził, że skarżący wniósł skargę na przedmiotową czynność Burmistrza Miasta po terminie. Z akt sprawy wynika, że pismo z dnia 17 października 2022 r. nr [...] o odmowie wykreślenia (wyłączenia) budynku mieszkalnego wraz z pomieszczeniami przeznaczonymi na usługi i handel, położonego przy ul. [...] w T. z gminnej ewidencji zabytków zostało doręczone skarżącym w dniu 21 października 2022 r. (k. [...]-[...] akt sądowych). W tym dniu więc skarżący dowiedzieli się o przyczynach odmowy wyłączenia budynku z gminnej ewidencji zabytków. Tymczasem skarga w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 6 maja 2024 r. (data stempla pocztowego), czyli ze znacznym przekroczeniem terminu wskazanym w art. 53 § 2 P.p.s.a. W skardze nie powołano się przy tym na żadne okoliczności, które należałoby rozważyć w kontekście oceny braku winy strony skarżącej w uchybieniu tego terminu. W ocenie Sądu taką okolicznością nie jest wydanie i doręczenie uzasadnienia postanowienia w sprawie o sygn. akt II SAB/Po [...] o odrzuceniu skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Miasta. Sąd zwrócił uwagę, że zarówno skarga z 23 stycznia 2024 r. i 6 maja 2024 r. została sporządzona przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), którego obciąża ryzyko procesowe w zakresie formy, trybu i terminu składania środków zaskarżenia. W sytuacji, w której pełnomocnik wywiódł skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, lecz Sąd uznał ją za niedopuszczalną, nie otwiera się pełnomocnikowi dodatkowy termin do zaskarżenia tej samej czynności na innej podstawie prawnej. Sąd nie dopatrzył się więc okoliczności uzasadniających uznanie, że znaczne uchybienie terminu do wniesienia skargi miało miejsce bez winy strony. Dodać trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, dostępnym m.in. w bazie orzeczeń CBOIS (www.cbois.nsa.gov.pl), można odszukać rozstrzygnięcia w sprawach, w których przedmiotem była odmowa wykreślenia obiektu z ewidencji zabytków, co świadczy o dopuszczalności skargi w tym zakresie (zob. np. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 16 lutego 2022 r. sygn. II SA/Po 258/21, z dnia 3 grudnia 2021 r. sygn. IV SA/Po 732/21, z dnia 14 sierpnia 2019 r. sygn. IV SA/Po 352/19, WSA w Warszawie z dnia 22 lipca 2021 r. sygn. VII SA/Wa 959/21). W konsekwencji koniecznym było odrzucenie skargi, jako wniesionej po upływie terminu do jej wniesienia, do czego zobowiązuje art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. (pkt I sentencji postanowienia). Sąd skargę odrzucił na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 58 § 3 P.p.s.a. O zwrocie wpisu postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (pkt II sentencji postanowienia).