II SA/Po 3885/01
WyrokWSA w Poznaniu2004-06-01
Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Ewa Makosz-Frymus, Liliannna Drewniak-Żaba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozbawienie uprawnień kombatanckich jest uzasadnione, jeśli osoba, która uzyskała je wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o utrwalenie władzy ludowej, jednocześnie brała udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzję o pozbawieniu uprawnień kombatanckich, uznając, że organ nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy. Pomimo że skarżący uzyskał uprawnienia z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej, organ powinien był zbadać, czy jego działalność nie obejmowała również walk z oddziałami UPA, co stanowiłoby tytuł do zachowania uprawnień kombatanckich zgodnie z ustawą. Naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym (art. 80, 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa) miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący W.D. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponieważ pierwotnie uzyskał je z tytułu walki o utrwalenie władzy ludowej, a nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej. Skarżący twierdził, że brał udział w walkach z UPA. Organ utrzymał w mocy swoją decyzję, mimo przedstawienia przez skarżącego dowodów na udział w walkach z UPA. Skarżący wniósł skargę do sądu, domagając się uchylenia decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie. Zasądzono od organu na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus As. sąd. Liliannna Drewniak-Żaba (spr.) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi W.D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus TG
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, powołując podstawę prawną z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950) pozbawił W.D. uprawnień kombatanckich przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związków Bojowników o Wolność i Demokrację w K. decyzją z dnia [...] października 1976 r. z tytułu "walki o utrwalenie władzy ludowej" od 27 czerwca 1950 r. do 14 lutego 1952 r.
W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenie, że w okresie uznanym według dawniejszych przepisów za działalność kombatancką W.D. pełnił służbę w Wojsku Polskim. Ponieważ jednak nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej - ziściły się przesłanki stosowania powołanej podstawy prawnej.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów stwierdził też, iż nie jest obowiązany do dokonywania innych ustaleń, to jest czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy kombatanckiej.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy W.D. podniósł, iż walczył z oddziałami UPA na terenie Polski wschodniej, Hrubieszowa, Zamościa i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji.
Decyzją [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję.
W motywach rozstrzygnięcia podał, iż W.D. w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w Wojsku Polskim (III brygada KBW) i nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy, co ustalono na podstawie akt b. ZBOWiD, pisma CAW z [...] stycznia 1999 r. i meldunku operacyjnego z 25 maja 1951 r. - tak więc uzyskał "uprawnienie kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej".
Wobec ziszczenia się przesłanek z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej - należało orzec o pozbawieniu W.D. uprawnień kombatanckich.
W.D. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia krzywdzącej decyzji i podnosząc, że brał czynny udział w przesiedleniu pozostałości band UPA na teren Polski Zachodniej i Północnej.
Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz w art. 4 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Biorąc pod uwagę, że skarżącemu przyznano uprawnienia z tytułu "utrwalania władzy ludowej" uzasadnione było twierdzenie, że zachodziły przesłanki wymienione w tym przepisie.
Mieć jednak należało na względzie, że w zdaniu drugim art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ustawodawca przewidział sytuacje uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich, w tym dotyczącą prowadzenia działalności odpowiadającej któremuś z aktualnie uznawanych tytułów, a nadto fakt, że skarżący konsekwentnie podnosił, że jego działalność obejmowała udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, co oznaczało, że powoływał się na tytuł wymieniony w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej.
Orzekający w sprawie organ poprzestał na wyrażeniu poglądu, iż skarżący nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej.
Pomimo zarzutu W.D. i pisma z Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 15 stycznia 1999 r., z treści którego jednoznacznie wynika, iż w maju 1951 r. III Brygada KBW z Lublina w której służył skarżący brała udział w zwalczaniu oddziałów Ukraińskiej Powstańczej Armii organ doszedł do przekonania, iż spełnione zostały przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 cytowanej ustawy.
Uzasadnieniem takiego stanowiska nie może z całą pewnością być meldunek operacyjny z dnia 25 maja 1951 r., w którym nie wymienia się skarżącego jako uczestnika akcji operacyjnej przeciwko oddziałom Ukraińskiej, Powstańczej Armii.
Meldunek ten dotyczy jednego dnia, a jak wynika z zaświadczenia CAW - III Brygada KBW brała udział w walkach z oddziałami UPA przez cały miesiąc maj 1951 roku.
W przedstawionej sytuacji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 80 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa.
Z wymienionych powodów uchylono obie zapadłe w sprawie decyzje na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 upsa.
Sąd nie stosował art. 152 upsa wychodząc z założenia, że kwestię wykonalności zaskarżonej decyzji reguluje przepis szczególny, to jest art. 26 ustawy kombatanckiej.
W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy konieczna będzie pełna ocena podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących jego udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. Ustalenia w tym zakresie pozwolą na ocenę, czy skarżący prowadził działalność odpowiadającą tytułowi z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej, a w konsekwencji, czy zachował uprawnienia kombatanckie.
/-/ L.Drewniak-Żaba /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus
TG
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło