II SA/Po 390/24
WyrokWSA w Poznaniu2024-10-17
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Edyta Podrazik, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że skarżący dokonał przesunięcia ścianki działowej przy wejściu do lokalu mieszkalnego, co uzasadnia zastosowanie procedury naprawczej z art. 51 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego. Brak jest wystarczających dowodów na jednoznaczne stwierdzenie, czy i o jaką odległość doszło do przesunięcia spornej ścianki działowej. W związku z tym, zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i nakazanie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego było przedwczesne.Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał M. B. doprowadzenie części budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę i odtworzenie ścianki działowej przy wejściu do lokalu mieszkalnego nr [...], argumentując, że zmniejszyła ona szerokość spocznika na klatce schodowej. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał decyzję w mocy, jedynie zmieniając termin wykonania obowiązku. Skarżący kwestionował ustalenia organów, twierdząc, że nie doszło do przesunięcia ścianki, a jedynie do przebudowy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2024 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 marca 2024 r., nr [...] w przedmiocie doprowadzenia części budynku do stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia 11 września 2023 r., nr [...]; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz strony skarżącej kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") decyzją z 29 marca 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: "PINB") z 11 września 2023 r., nr [...], w przedmiocie nakazu doprowadzenia części budynku mieszkalnego wielorodzinnego do stanu poprzedniego, uchylił decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i w tym zakresie orzekł, że obowiązek należy wykonać w terminie do 31 lipca 2024 r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym.
W dniu 28 lipca 2022 r. PINB przeprowadził kontrolę nieruchomości dz. nr [...] w J. stwierdzając, że w bloku mieszkalnym wielorodzinnym na klatce schodowej na poziomie mieszkania [...] i [...] szerokość spocznika wynosi 76 cm, drzwi mieszkań otwierają się do wewnątrz.
PINB decyzją z 11 września 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "K.p.a."), nakazał M. B. doprowadzenie części budynku mieszkalnego wielorodzinnego usytuowanego w J. przy ul. [...], dz. nr [...], do stanu poprzedniego poprzez rozbiórkę ścianki działowej przy wejściu do lokalu mieszkalnego nr [...] znajdującego się w ww. budynku, stanowiącej zabudowę części wspólnych (klatki schodowej) i jej odtworzenie 30 cm w głąb lokalu w terminie do 31 grudnia 2023 r.
W odwołaniu M. B. oświadczył, że ściana działowa prowadząca do lokalu nr [...] nie była przesunięta w żaden sposób.
Działając na podstawie art. 136 K.p.a. WINB postanowieniem z 20 października 2023 r., nr [...], zlecił PINB dodatkowe postępowanie w celu uzupełnieni dowodów i materiałów w sprawie.
W dniu 8 listopada 2023 r. PINB przeprowadził kontrolę lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] stwierdzając, że sporna ściana o grubości 15 cm usytuowana jest 74 cm od balustrady na klatce schodowej, bezpośrednio przy otworze drzwiowym do lokalu nr [...] oraz 1,67 m od ściany wewnętrznej lokalu nr [...] (pomieszczenie korytarza). Dokonano szkicu lokalu mieszkalnego nr [...]. Według oświadczenia M. B. ok. 5 lat temu dokonał rozbiórki ściany o szkielecie drewnianym, odtworzył ściankę jako murowaną, przesuwając jedynie otwór drzwiowy.
Postanowieniem z 8 stycznia 2024 r., nr [...], WINB na podstawie art. 136 K.p.a. ponownie zlecił PINB dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie.
Wydając wskazaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzję WINB podniósł, że przedmiotem sporu jest ściana działowa przy wejściu do lokalu mieszkalnego nr [...] znajdująca się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. [...] w J., działka nr [...]. Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku przeprowadzenia robót budowlanych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym nie nastąpiła zmiana charakterystycznych elementów tego obiektu, w związku z czym dokonanie rozbiórki i wybudowanie nowej ścianki działowej uznać trzeba za przebudowę. Organ przywołał treść art 3 pkt 7a Prawa budowlanego. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego roboty te zostały wykonane ok. 2017-2018 r. W czasie ich realizacji nie były zwolnione z uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, co wynika z art. 29 ust. 2 pkt 1aa Prawa budowlanego. Z uwagi na to, iż przedmiotowy budynek jest budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym w myśl § 209 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2019 .r, poz. 1065, dalej: "rozporządzenie MI"), kwalifikuje się on do kategorii zagrożenia ludzi ZL-IV (budynki mieszkalne). Budynki posiadające taką kwalifikację mieszczą się w katalogu obiektów budowlanych istotnych ze względu na konieczność zapewnienia ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem, których projektu budowlane wymagają uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej (§ 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej, Dz. U. z 2015 r., poz. 2117). Jednocześnie organ zauważył, że na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów wykonanie tych robót budowlanych zostało zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę i dokonania zgłoszenia (art 29 ust. 4 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego).
W ocenie WINB zasadnie zastosowano procedurę naprawczą z art. 51 Prawa budowlanego. Sporne roboty budowlane polegały na rozbiórce ściany działowej i budowie nowej przy wejściu do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w J., działka nr [...], w wyniku czego zmniejszeniu uległ spocznik na klatce schodowej o ok. 30 cm. Obecna szerokość spocznika (szerokość prostopadła do szerokości schodów) od ściany do pierwszego stopnia schodów biegnących w górę wynosi 74 cm, zaś odległość od ściany do pierwszego stopnia schodów biegnących w dół wynosi 103 cm. Takie wymiary spocznika pozostają niezgodne z wytycznymi określonymi w § 68 rozporządzenia MI, bowiem zgodnie z nimi minimalna szerokość użytkowa spocznika w budynku mieszkalnym wielorodzinnym wynosi 1,5 m. Przenosząc powyższe na grunt sprawy zdaniem organu II instancji PINB prawidłowo zastosował procedurę z art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Inwestor nie posiadał prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, bowiem wykonane roboty budowlane zrealizowane zostały na klatce schodowej stanowiącej część wspólną mieszkańców. Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w J. , będąca współwłaścicielem klatki schodowej jako części wspólnej budynku, uchwałą nr [...] nie wyraziła zgody na przedmiotowe roboty budowlane. Wobec tego PINB prawidłowo nałożył obowiązki na M. B. jako inwestora wykonanych robót budowlanych.
Odnosząc się do treści odwołania WINB nie zgodził się z odwołującym, bowiem szkic sytuacyjny przedstawia inne powierzchnie zabudowy pomieszczeń znajdujących się w lokalu, niż te wynikające z pomiarów wykonanych przez pracowników PINB. Szkic lokalu nr [...] wraz ze wskazaniem wymiarów poszczególnych pomieszczeń sporządzony w trakcie czynności kontrolnych organu powiatowego różni się od szkicu sytuacyjnego pochodzącego z operatu, co szczególnie widać w przypadku korytarza, bowiem zgodnie ze szkicem sytuacyjnym z operatu korytarz posiada na całej długości jednakową szerokość, zaś zgodnie ze szkicem pochodzącym z kontroli PINB posiada on inne szerokości w różnych miejscach. Zatem w ocenie organu odwoławczego szkic nie pozwala na przyjęcie go za wiarygodny dowód potwierdzający niezmienione położenie spornej ściany działowej.
Ponadto organ II instancji podkreślił, że podczas pierwszej kontroli 28 lipca 2022 r. M. P. oświadczył, iż ściana działowa została przesunięta w stronę spocznika o ok. 30-40 cm, a obecny również podczas kontroli odwołujący podpisał protokół bez uwag. Oświadczenia składane w pierwszych stadiach postępowania zdaniem WINB okazują się najbardziej wiarygodne, bowiem strony nie posiadają jeszcze wiedzy w jaki sposób zostaną one wykorzystane. Oświadczenia takie najczęściej wolne są od niezgodnego z prawdą przedstawienia stanu faktycznego. W późniejszych etapach częściej dochodzi do konfabulacji, co determinowane jest chęcią uchronienia się przed ewentualnymi konsekwencjami i odpowiedzialnością administracyjną.
W skardze do tut. Sądu skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, zarzucił naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niepodjęciu przez organ niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy, brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności dowodu w postaci szkicu sytuacyjnego będącego załącznikiem operatu szacunkowego lokalu nr [...] sporządzonego w 2001 r. i dowodu z wyjaśnień skarżącego, dowolną a nie swobodną ocenę tych dowodów, w sytuacji gdy na podstawie wskazanych dowodów w sposób oczywisty i precyzyjny wynika, że skarżący nie dokonał przesunięcia ścianki działowej w stronę spocznika o ok. 30-40 cm, ponadto organ nie zbadał, czy faktycznie doszło do przesunięcia ściany działowej, ale oparł się wyłącznie na zeznaniach świadka, z którym skarżący jest w konflikcie, 2. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji PINB, w sytuacji gdy stosowne było uchylenie tej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy; 3. art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 w zw. z art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu przez błędne wydanie decyzji nakazującej doprowadzenie części budynku mieszkalnego wielorodzinnego do stanu poprzedniego, w sytuacji gdy skarżący dokonał przebudowy ścianki działowej, a przebudowa w swej definicji stanowi o tym, że są nią takie roboty budowlane, których wynik w żaden sposób nie zmienia bryły obiektu budowlanego, a więc nie mogło dojść do przeniesienia lub zmiany szerokości ściany działowej; 4. art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego polegające na jego niewłaściwym zastosowaniu przez błędne wydanie decyzji nakazującej doprowadzenie części budynku mieszkalnego wielorodzinnego do stanu poprzedniego, w sytuacji gdy prace wykonane przez skarżącego w żaden sposób nie mogą spowodować zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenia środowiska oraz nie zostały wykonane w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, 5. art. 50 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego polegające na błędnym uznaniu, że skarżący wykonał prace w sposób istnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, gdy doszło wyłącznie do zmiany parametrów użytkowych i technicznych istniejącego obiektu budowlanego, nie doszło do przesunięcia obiektu.
WINB w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Jednocześnie organ wskazał, że postanowieniem z 5 czerwca 2024 r., nr [...], wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji na wniosek skarżącego zawarty w skardze.
Na rozprawie przed tut. Sądem, która odbyła się 10 października 2024 r., pełnomocnik skarżącego wniósł i wywiódł jak w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Zaskarżona decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 29 marca 2024 r., nr [...], jak i poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z 11 września 2023 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") uzasadnia ich wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę powyższych decyzji stanowił art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego. Pierwszy z tych przepisów przewiduje, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Drugi z nich stanowi zaś, że przepis ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
Celem zrozumienia powyższych regulacji prawa materialnego należy zatem sięgnąć jeszcze do ostatnio przywołanego w nich przepisu, a więc do art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Zgodnie z nim w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49f organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub zagrożenia środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 29 ust. 1 i 3, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę, projekcie zagospodarowania działki lub terenu, projekcie architektoniczno-budowlanym lub w przepisach.
Istota sporu do jakiego doszło w kontrolowanej sprawie sprowadza się przede wszystkim do stwierdzenia jakie roboty budowlane zostały przez skarżącego wykonane przy ściance działowej znajdującej się przy wejściu do lokalu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. [...] w J., działka nr [...], a zwłaszcza czy w wyniku tych robót budowlanych doszło do przesunięcia tej ścianki w stronę części wspólnej wspomnianego budynku (klatki schodowej). Nie jest kwestionowane przez skarżącego to, że ok. 2017-2018 roku rozebrał ściankę działową o konstrukcji drewnianej i postawił ścianę działową murowaną, zmieniając przy tym położenie drzwi wejściowych. W ocenie Sądu okoliczność przesunięcia spornej ścianki działowej, która stanowi istotę sporu występującego w sprawie, została przez organy nadzoru budowlanego wyjaśniona z istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a.
Organy nadzoru budowlanego z uchybieniem ostatnio wskazanym przepisów postępowania uznały zwłaszcza, że wspomniana ścianka działowa została przez skarżącego przesunięta o 30 cm. Takie twierdzenie co do przesunięcie tejże ścianki nie znajduje dostatecznego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Zauważyć trzeba, że o odległości, o którą miało dojść do przesunięcia rzeczonej ścianki, stanowi odnotowane w protokole kontroli z 28 lipca 2022 r. oświadczenie M. P.. Według tego ostatniego ścianka działowa do lokalu nr [...] została przesunięta w stronę spocznika o ok. 30-40 cm. Oświadczenie to wyraża wobec tego jedynie ocenę osoby je składającej, nie stanowiąc stwierdzenia okoliczności faktycznych, a ponadto nie precyzuje nawet o jaką dokładnie odległość miało dojść do przesunięcia spornej ścianki. Wprawdzie M. P. został następnie przez organ I instancji wezwany do złożenia wyjaśnień i 7 sierpnia 2023 r. przesłuchany w charakterze świadka, gdzie zeznał o przesunięciu ścianki o 30 cm, jednak w aktach administracyjnych brak jest dowodu na to, by o przesłuchaniu tym poinformowano skarżącego, co świadczy o tym, iż dowód ten przeprowadzony został z naruszeniem art. 79 K.p.a. Zresztą na żadnym etapie postępowania organy nie podjęły nawet próby oceny wiarygodności oświadczenia, czy zeznania M. P.. Brak jest jakichkolwiek informacji jakie jest źródło wiedzy tej osoby o odległości, o którą miała zostać przesunięta ścianka działowa przy wejściu do lokalu nr [...], czy informacje te wynikają jedynie z obserwacji tej osoby, czy też osoba ta przeprowadzała w tym względzie pomiary, a jeżeli tak jakimi metodami się posłużyła. Organy nadzoru budowlanego zignorowały to, że pierwotnie M. P. nie podawał dokładnej odległości przesunięcia ścianki działowej pozostawiając znaczny margines błędu (ok. 30-40 cm), aby następnie w ramach złożonych zeznań podać już konkretną odległość (30 cm). Organy nie wskazały jakie okoliczności spowodowały to, że świadek był w stanie sprecyzować tę odległość.
Wobec tego powoływanie się przez WINB na to, iż skarżący podpisał protokół kontroli z 28 lipca 2022 r. nie może mieć w sprawie zasadniczego znaczenia, a uznanie przez organy nadzoru budowlanego, że doszło do przesunięcia spornej ścianki działowej o 30 cm jawi się jako arbitralne.
Okoliczność przesunięcia ścianki działowej, niezależnie już nawet od odległości o jaką miałoby to nastąpić, nie znajduje zresztą jednoznacznego potwierdzenia w dotychczas zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Nie jest wiadomym na jakiej podstawie WINB uznał, iż zgodnie ze szkicem sytuacyjnym załączonym do operatu szacunkowego lokalu nr [...] korytarz zlokalizowany w tym lokalu posiadać miał na całej długości jednakową szerokość. Powołanie się na okoliczność, zgodnie z którą szkic ten przedstawia inne powierzchnie zabudowy pomieszczeń niż te wynikające w pomiarów pracowników PINB, bez wyjaśnienia przyczyn takiego stanu rzeczy, nie może być uznane za wystarczające. WINB w ogóle nie odnosi się do podstaw metodologicznych, które przyjęte zostały przy sporządzeniu wspomnianego szkicu, co świadczy o tym, że ocena materiału dowodowego przez ten organ miała co najwyżej pobieżny charakter, a nie wyczerpujący, jak wymaga tego art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. Co więcej, organ odwoławczy nie porównał nawet ze sobą konkretnych wartości powierzchni korytarza, jakie wynikają ze szkicu sytuacyjnego lokalu mieszkalnego z wpisami zaczynającymi się od 1968 r., który został w ogóle w tym względzie pominięty, z operatu szacowania nieruchomości lokalowej sporządzonego według stanu na dzień 26 lutego 2001 r., a także ze zleconej kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu 8 listopada 2023 r. Już pobieżna analiza wynikających stąd danych wskazuje, że powierzchnie te nie są takie same, przy czym organy nadzoru budowlanego nie starają się nawet wyjaśnić przyczyn wynikających stąd różnic, z góry zakładając że wynika to z przesunięcia ścianki działowej przez skarżącego. Organy pomijają także inne okoliczności wynikające ze zgromadzonego już materiałów, jak choćby to, że w lokalu nr [...], w pomieszczeniu oznaczonym jako kotłownia, znajdować mają się stare płytki podłogowe. W sprawie nie zostało wyjaśnione, czy płytki te także były objęte robotami budowlanymi wykonanymi przez skarżącego.
Organy nie odniosły się także w żaden sposób do dokumentu w postaci karty ewidencyjnej lokalu mieszkalnego nr wskazującej na jeszcze inny rozkład pomieszczeń i usytuowanie ścianek oddzielających przedmiotowy lokal od korytarza i sugerującej inny stan poprzedni przedmiotowego lokalu, niż ten do którego nakazano przywrócić go skarżącemu w zaskarżonej decyzji.
Wobec powyższego uznać trzeba, że wbrew art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. na żadnym etapie postępowania nie zostało ustalone w sposób jednoznaczny, czy wykonane przez skarżącego roboty budowlane doprowadziły do przesunięcia ściany działowej przy lokalu nr [...] w stronę spocznika na klatce schodowej, a jeżeli tak jaka była odległość, o którą ściana ta została przesunięta. Nakazanie skarżącemu w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego odtworzenia tej ściany akurat 30 cm w głąb lokalu jest wobec tego co najmniej przedwczesne.
Podkreślić należy, że zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego prowadzić powinno w tym względzie do doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego, co wymaga uprzedniego ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości jaki ten stan poprzedni był. Tego w sprawie zabrakło.
Jedynie anegdotycznym przykładem niskiej jakości przeprowadzonego w sprawie przez organy nadzoru budowlanego jest przy tym okoliczność, iż do udziału w kontroli, która miała miejsce w dniu 28 lipca 2022 r. PINB dopuścił w charakterze pełnomocnika K. P. - właścicielki innego z lokali znajdujących się w budynku przy ul. [...] w J., M. W. okazującą się udzielonym jej przez K. P. pełnomocnictwem do jednorazowego reprezentowania jej w czynnościach związanych z odbiorem danych dostępowych do systemu Zintegrowany Informator Pacjenta.
Nie umknęło uwadze Sądu również to, że znaczna część materiału dowodowego zgromadzona została dopiero na etapie postępowania przed organem II instancji. WINB korzystając z rozwiązania przewidzianego w art. 136 § 1 K.p.a. kilkukrotnie zlecił przeprowadzenie przez PINB dalszych czynności wyjaśniających. Ten ostatni przepis przewiduje, że organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Tymczasem dopiero na zlecenie WINB przeprowadzona została choćby kontrola lokalu mieszkalnego nr [...], w czasie której m.in. pomierzono poszczególne odległości zarówno w samym lokalu, jak i w sąsiadującej z nim klatce schodowej. Wyniki tej kontroli stanowią punkt odniesienia dla innych pozyskanych jak do tej pory materiałów dowodowych i czynionych na ich podstawie ustaleń, a więc nie sposób ich potraktować jedynie jako materiał uzupełniający. W tym względzie przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do istotnego naruszenia nie tylko art. 136 § 1 K.p.a., lecz w konsekwencji art. 15 K.p.a. wyrażającego zasadę dwuinstancyjności.
W powyższych okolicznościach jako przedwczesne uznać trzeba odniesienie się przez Sąd do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia prawa materialnego, to jest art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 7 i w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a Prawa budowlanego, a także art. 50 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Ocena robót budowlanych przeprowadzonych przez skarżącego, w tym zwłaszcza ich kwalifikacja prawna i wynikające stąd ewentualne konsekwencje dla skarżącego, będzie możliwa dopiero po uprzednim prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.
Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania sądowego w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) postanowiono w pkt II. sentencji wyroku uwzględniając wpis od skargi w kwocie 500 zł, wynagrodzenie radcy prawnego w kwocie 480 zł i opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Ponownie rozpoznając sprawę PINB uwzględni wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania.
PINB powinien przy tym przede wszystkim dokonać ponownego porównania wszystkich zgromadzonych dotychczas w aktach sprawy szkiców lokalu mieszkalnego nr [...] w kontekście powierzchni korytarza, przy którym znajduje się sporna ścianka działowa, i możliwych jego szerokości, celem wyjaśnienia przyczyn występujących w tym względzie rozbieżności. Organ winien również rozważyć potrzebę poszukiwania w odpowiednich zasobach archiwalnych oryginalnego zatwierdzonego projektu budowlanego przedmiotowego budynku, celem ustalania zgodnego z prawem stanu poprzedniego, do jakiego miałby ewentualnie zostać doprowadzony.
Następnie PINB powinien ponowie przesłuchać M. P., z zachowaniem wymogów wynikających z art. 79 K.p.a., celem wyjaśnienia różnic w podawanych przez niego odległościach, o jakie miało dojść do przesunięcia spornej ścianki, a także wskazania podstaw w oparciu, o które odległość ta została przez świadka stwierdzona.
W sytuacji, w której czynności te nie pozwolą na jednoznaczną ocenę czy w ogóle doszło do przesunięcia spornej ścianki działowej, a jeżeli tak to o jaką odległość, PINB powinien podjąć dalsze czynności wyjaśniające, w tym przesłuchać również inne osoby zamieszkujące przy ul. [...] w J., zwłaszcza zamieszkujące tam w okresie wykonania poddanych ocenie organu robót budowlanych, jak również M. R., który został wskazany jako najemca lokalu w operacie szacunkowych nieruchomości lokalowej z 2001 r. Organ powinien jednocześnie uwzględnić konieczność okazania klatki schodowej przy lokalu nr [...], czy stanu lokalu mieszkalnego po dokonanych robotach budowlanych osobom, które w budynku tym już nie zamieszkują.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło