II SA/Po 391/23
WyrokWSA w Poznaniu2023-10-04
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o udostępnienie dokumentacji dotyczącej problemów wychowawczych w klasie, obejmujący pisma, notatki, opinie i inne dokumenty od początku edukacji dziecka, stanowi wniosek o informację publiczną prostą czy przetworzoną, a jeśli przetworzoną, to czy jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego?Ratio decidendi
Decyzje organów obu instancji były przedwczesne, ponieważ opierały się na bezrefleksyjnej ocenie, że wszystkie wnioskowane informacje stanowią informację publiczną. Wniosek był zbyt obszerny i niejasny, co wymagało wezwania skarżącego do jego sprecyzowania. Organ powinien rozważyć, które z żądanych dokumentów dotyczą procesów dydaktyczno-wychowawczych klasy i czy mają walor informacji publicznej, a które mogą być uznane za dokumenty prywatne lub wewnętrzne, niepodlegające udostępnieniu w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie powinna być narzędziem do rozwiązywania konfliktów między rodzicem a szkołą.Stan faktyczny
Skarżący K. K. zwrócił się do Dyrektora Szkoły Podstawowej o udostępnienie całości dokumentacji dotyczącej problemów wychowawczych w klasie jego córki. Organ I instancji odmówił udostępnienia informacji, uznając ją za przetworzoną i wymagającą wykazania interesu publicznego, czego skarżący nie uczynił. Burmistrz utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji RP, MPPOIP oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej, twierdząc, że żąda informacji prostej.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej i zasądził od Burmistrza na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 października 2023 r. w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 29 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w K. z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy [...] na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Dyrektor Szkoły Podstawowej [...] w K. decyzją z 28 kwietnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej k.p.a.) oraz art. 16 w związku z art. 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2001r. nr 112 poz. 1198, dalej u.d.i.p.) po rozpatrzeniu wniosku K. K. (dalej jako strona lub skarżący) o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie sprawy związanej z klasą x, decyzją z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr [...], odmówił udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przy piśmie z dnia 29 marca 2023 r. K. K. zwrócił się o dostęp do informacji publicznej, tj. o udostępnienie dokumentów całości sprawy, w której uważał się za "stronę", a dotyczącą klasy x (do której uczęszczała córka skarżącego - dop. Sądu), w tym całej dokumentacji związanej z powziętymi przez organ działaniami związanymi z problemami wychowawczymi całej klasy (od klasy pierwszej do dnia złożenia wniosku, w tym pism, odpowiedzi na nie, notatek ze spotkań, dokumentacji wychowawcy, wniosków, opinii, dokumentacji elektronicznej, pisemnych poleceń służbowych, treści wystąpień skierowanych przez organ do innego podmiotu, w tym sądu, policji, poradni psychologiczno-pedagogicznej, kuratorium itp.
Pismem z dnia 12 kwietnia 2023 r. organ uznał, że żądane dane są danymi przetworzonymi w związku z tym na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wezwał wnioskodawcę do wykazania, że żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego, wyznaczając termin 7 dni na uzupełnienie wniosku.
W odpowiedzi K. K. w dniu 18 kwietnia 2023r. złożył pismo, w którym zakwestionował przyjęcie, że wnioskowana dokumentacja stanowi informacje ę przetworzoną. Skarżący nie uzasadnił, że żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.
W związku z powyższym organ uznał, że skarżący nie spełnił wymagań przewidzianych w art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p., zgodnie z pismem organu z dnia 12 kwietnia 2023 r.
Organ podtrzymał swoje stanowisko, że żądana informacja publiczna jest informacją przetworzoną. W związku z koniecznością przetworzenia, dane te mogą być udostępnione po spełnieniu przez wnioskodawcę warunków, określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1) u.d.i.p., tj. wykazania, iż pozyskana przez wnioskodawcę informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego. W szczególności konieczne jest wykazanie swoich indywidualnych, realnych i konkretnych możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której domaga się skarżący. Informacja przetworzona jest opracowana przy użyciu dodatkowych środków, specjalnie dla wnioskodawcy. W ocenie organu skarżący domagał się informacji publicznej przetworzonej.
Pismem z 15 maja 2023 r. K. K. wniósł odwołanie od decyzji z 28 kwietnia 2023 r. nr [...] podnosząc, że decyzja narusza jego prawo do informacji przewidziane w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz w art. 2 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia podmiotowi zobowiązanemu. W odwołaniu wskazał, że organ mylnie ocenił, iż domaga się informacji publicznej przetworzonej, informacja o którą wnosił powinna być dostępna bezpośrednio w zasobach organu i wymaga jedynie przesłania kserokopii dokumentów.
Burmistrz Miasta i Gminy (dalej Burmistrz) decyzją z 29 maja 2023 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że K. K. żądał od organu całości dokumentacji związanej z powziętymi przez organ działaniami związanymi z problemami wychowawczymi całej klasy swojej córki, tj. x (od klasy pierwszej do dnia dzisiejszego), w tym pisma, odpowiedzi na nie, notatki ze spotkań, dokumentacje wychowawcy, wnioski, opinie, dokumentację elektroniczną, pisemne polecenia służbowe, treść wystąpień skierowanych przez szkołę do innego podmiotu, w tym sądy, policja, poradnia psychologiczno-pedagogiczna, kuratorium. Jednocześnie zaznaczył, że wymienione rodzaje pism nie są katalogiem zamkniętym.
Burmistrz stwierdził, że w sprawie istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy żądanie dotyczyło informacji przekształconej, czy przetworzonej. Zaznaczono, że te dwa pojęcia nie zostały zdefiniowane ustawowo. Zjawisko przetworzenia jest bardzo trudne do jednoznacznego uchwycenia i określenia. Wiele zależy od skali zapytania, od tego, czy podmiot obowiązany prowadzi tego typu statystykę, która odpowiada zapytaniu. To, czy w tego typu zapytaniu będziemy mieli do czynienia z przetworzeniem, zależy od tego, czy baza ta daje możliwość generowania tego typu wyciągów w sposób łatwy, niewymagający dogłębnych analiz. Jeżeli natomiast realizacją wniosku wymaga przejrzenia całości bazy, na pewno mamy do czynienia z ponadstandardowym działaniem, ale to, czy z przetworzeniem, zależy od skali działań, jakie należy odnieść do możliwości osobowych i technicznych podmiotu, do którego wpłynął wniosek o udostępnienie tych informacji.
Organ wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę na to, iż za informację przetworzoną należy uznać taką stanowiącą sumę informacji prostych, których pozyskanie wiąże się z dużą wysokością nakładów, jakie ma ponieść organ, w tym czasochłonności lub pracochłonności polegającej na szerokim zakresie wniosku, wymagającego np. zgromadzenia, przekształcenia (zanonimizowania) i sporządzenia wielu kopii określonych dokumentów, wymagających takich działań organizacyjnych i zaangażowania środków, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniającego wykonywanie przypisanych mu zadań, pomimo, że składa się z wielu informacji prostych, będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem udostępnienia informacji publicznej - jest to, zatem informacja przetworzona (wyrok NSA z 18.06.2020 r., I OSK 2306/19, Legalis).
Burmistrz stwierdził, że z informacji uzyskanych od Dyrektora Szkoły Podstawowej w K. wynika, iż żądane dokumenty są rozproszone. Z uwagi na żądanie uzyskania tych dokumentów od początku edukacji dziecka, tj. od roku szkolnego 2018/2019, należałoby jej poszukiwać w dziennikach elektronicznych i aktach szkoły, w tym archiwalnych. Organ szkoły rozpatrując wniosek musiałby dokonać także oceny, które z dokumentów dotyczą problemów wychowawczych całej klasy, a z uwagi na to, że jak zaznaczono we wniosku wymienione rodzaje pism nie stanowią katalogu zamkniętego dokonania z dużym nakładem zaangażowania pracowników selekcji i analizy dużej ilości dokumentów.
W związku z powyższym Burmistrz Miasta i Gminy orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.
K. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Burmistrza Miasta i Gminy, z dnia 29 maja 2023 r., mocą której utrzymano decyzję organu I instancji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Wydanej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (dalej jako: "MPPOIP") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji;
2) art. 61 ust. 1 i 2 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikają przesłanki ograniczania konstytucyjnego prawa do informacji, poprzez nieprawidłowe zastosowanie, polegające na ograniczeniu konstytucyjnego prawa, które to ograniczenie nie spełnia przesłanek konieczności i proporcjonalności, a ponadto nie znajduje uzasadnienia w potrzebie ochrony wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP wartości prawnie chronionych;
3) art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten normuje instytucję informacji przetworzonej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na uznaniu, że przedmiotem wniosku była informacja przetworzona.
Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie na jego rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę K. K. podał, że przedmiotem złożonego przez niego wniosku było udostępnienie informacji tzw. prostej. Żądana informacja istniała w chwili złożenia wniosku, a jej udostępnienie wymagało przedsięwzięcia jedynie czynności technicznych, związanych z przekazaniem informacji zgodnie ze sposobem i formą wskazanymi we wniosku. Realizacja wniosku nie wymaga wytworzenia nowej jakościowo informacji wskutek podjęcia działań intelektualnych (np. analiz), których podjęcie w celu stworzenia nowej informacji uzasadniałoby przyjęcie, że przedmiotem wniosku było udostępnienie informacji przetworzonej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Burmistrz odnosząc się do zarzutów skargi, tj. naruszenia wskazywanych przez skarżącego przepisów prawa - art. 19 ust. 2 MPPOIP wskazał, że jest on adresowany do państw sygnatariuszy tego aktu prawnego.
Z kolei odnosząc się do zarzutów naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 w zw. z art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej oraz 3 ust. 1 u.d.i.p. zdaniem organu nie znajdują one uzasadnienia.
W ocenie Burmistrza skoro ustalono, że żądane dokumenty są rozproszone i należało ich poszukiwać w dziennikach elektronicznych i aktach szkoły, w tym archiwalnych, a żądanie uzyskania tych dokumentów obejmuje okres od początku edukacji dziecka, tj. od roku szkolnego 2018/2019, to należy uznać, że żądanie udostępnienia takiej informacji wiąże się z koniecznością jej przetworzenia. Przyjmuje się bowiem, że informacją przetworzoną jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych. W niniejszej sprawie, organ szkoły musiałby wyszukać przy zaangażowaniu swoich pracowników żądane dokumenty, tak jak wskazano wyżej w posiadanych bazach oraz archiwach i stworzyć nowy zbiór nowej dokumentacji dotyczącej powziętych działań związanych z problemami wychowawczymi całej klasy córki Skarżącego. Dodatkowo organ szkoły rozpatrując wniosek musiałby dokonać także oceny, które z dokumentów dotyczą problemów wychowawczych całej klasy, a z uwagi na to, że jak zaznaczono we wniosku wymienione rodzaje pism nie stanowią katalogu zamkniętego dokonania selekcji i analizy dużej ilości dokumentów, w tym także pod kątem ustalenia, które z żądanych dokumentów nie mają charakteru informacji publicznej i mają przykładowo charakter dokumentów wewnętrznych. Skarżący nie wykazał, w jakim stopniu pozyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu społecznego. Także organ w toku postępowania nie dostrzegł wystąpienia w żądaniu Skarżącego takiej przesłanki. W rzeczywistości pomimo prób wykazywania obecnie na etapie skargowym, że pozyskanie informacji m.in. pomoże ustalić prawidłową ścieżkę w obecnej jak i przyszłych sytuacjach, gdzie zachodzi konflikt interesów w tego typu placówkach nie znajduje potwierdzenia w materiale akt sprawy. Chodzi mianowicie o to, że pomiędzy skarżącym, a dyrekcją szkoły zaistniał spór związany z podejmowanymi działaniami szkoły dotyczącymi ucznia, z którym do jednej klasy uczęszczała córka skarżącego. Skarżący działając w interesie prywatnym w obszernej korespondencji kierowanej do szkoły, wskazywał na konieczność innych działań wychowawczych wobec pewnego ucznia, a zgromadzenie materiałów jak wskazuje skarżący w piśmie z dnia 29 marca 2023 r. ma pozwolić na ewentualne zawiadomienie Kuratorium z zarzutem przewlekłości i pozorności działań ze strony szkoły.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z przyczyn w niej podniesionych.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddana została decyzja Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 29 maja 2023 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 tej ustawy, wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie swoich kompetencji. Podkreślenia wymaga, że informacja publiczna odnosi się do faktów, co wynika jednoznacznie z art. 6 u.d.i.p., nie zaś do przyczyn lub skutków określonych działań władz czy podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 i 2 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. II SA 4059/2, dostępny na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Ustawodawca określając pojęcie informacji publicznej odwołał się do kategorii sprawy publicznej, jak bowiem stanowi art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną w rozumieniu tej ustawy jest "każda informacja o sprawach publicznych". W przepisach u.d.i.p. nie zdefiniowano pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak sprawy publiczne są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem trafnie akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie (zob.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z dnia 30 września 2009 r., I OSK 2093/14). Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną – określane czasami w piśmiennictwie jako sprawy "sfery prywatnej" (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska: Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2016, Lex 2016, Komentarz do art. 1, t. 4; por. wyrok NSA z dnia 14 września 2010 r., I OSK 1035/10), tj. dotyczące kwestii właśnie prywatnych, osobistych, intymnych (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), związanych z dobrami osobistymi (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151), nie są sprawami publicznymi, z kolei sprawy wspólnoty publicznej zawsze są sprawami publicznymi.
Granica pomiędzy sprawą "publiczną" a sprawą "prywatną" jest zatem jednocześnie jedną z granic pomiędzy informacją publiczną a informacją niepubliczną. Granica ta nie jest ostra, stąd jej ustalenie w konkretnych sprawach może być problematyczne (por. wyrok NSA z 15 września 2023 r. sygn. III OSK 1166/22, CBOSA).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle wykładni art. 61 ust. 1 Konstytucji i art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wypracowano stanowiska ułatwiające kwalifikowanie określonej informacji jako publicznej, m.in. przyjęto, że nie ma znamion informacji publicznej informacja dotykająca bezpośrednio sfery ad personam (por. wyroki NSA z dnia 14 września 2010 r., I OSK 1035/10; z dnia 6 grudnia 2019 r., I OSK 3429/18; z dnia 27 września 2019 r., I OSK 2710/17; z dnia 18 września 2018 r., I OSK 2434/16; z dnia 11 maja 2018 r., I OSK 1586/16; z dnia 19 grudnia 2017 r., I OSK 1380/17) i wiążąca się z ujawnieniem prywatnych danych określonej osoby. Przyjęto również, że przymiot informacji publicznej bez wątpienia posiadają dokumenty urzędowe organu (będące dowodem tego, co w nich urzędowo stwierdzono, zatwierdzono lub podano), wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań, a więc dokumenty powstałe w związku z prowadzeniem konkretnych spraw. Natomiast przymiotu informacji publicznej nie mają dokumenty prywatne, które podmiot kieruje do organu administracji publicznej. W rozumieniu u.d.i.p., dokumenty prywatne nie stanowią informacji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 11 maja 2011 r., I OSK 189/11).
Wskazać także należy, że w myśl art. 3 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2) wglądu do dokumentów urzędowych; 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów.
Wobec tego rolą organu jest nie tylko ocena tego, czy dana informacja ma w ogóle walor informacji publicznej, a w konsekwencji czy podlega udostępnieniu w drodze ustawy, lecz również czy ma ona walor informacji publicznej prostej czy przetworzonej. W razie przyjęcia, że żądana informacja stanowi informację publiczną przetworzoną, konieczne staje się rozstrzygnięcie drugiej kwestii, a mianowicie, czy jej uzyskanie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że informacją prostą jest informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Natomiast "informacją przetworzoną" jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Informacja przetworzona to taka informacja, której wytworzenie wymaga intelektualnego zaangażowania podmiotu zobowiązanego (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., I OSK 89/13, CBOSA).
Z powyższego wynika, że dostęp do informacji publicznej przetworzonej został ukształtowany odmiennie od dostępu do informacji prostej. Informację publiczną prostą udostępnia się wnioskującemu bez konieczności weryfikacji jego interesu faktycznego lub prawnego – art. 2 ust. 2 u.d.i.p. Dostęp do informacji publicznej przetworzonej uzależniono natomiast od uprzedniego wykazania przez wnioskującego szczególnego interesu publicznego w uzyskaniu tej informacji.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że skarżący pismem z dnia 29 marca 2023 r. zwrócił się do organu szkoły o udostępnienie szeregu dokumentów dotyczących klasy jego córki.
Odmowa udostępnienia informacji publicznej dokonana w drodze decyzji oparta została w niniejszej sprawie na uznaniu, że wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej, której udostępnienie wiązałoby się po stronie organu z koniecznością podjęcia szeregu czynności, co oznacza iż ma ona walor informacji przetworzonej. W ocenie organu skarżący nie wykazał, że informacja której domaga się jest szczególnie istotna dla interesu publicznego i nie dotyczy wyłącznie jego interesu.
Z kolei skarżący twierdzi, że jego wniosek dotyczył informacji prostej, która jest dostępna bezpośrednio w zasobach organu. Jej udostępnienie wymagałoby podjęcia jedynie czynności technicznych, związanych z przekazaniem informacji zgodnie ze sposobem i formą wskazanymi we wniosku. W skardze podał również, iż udostępnienie żądanej informacji wbrew stanowisku organów, jest istotne dla interesu publicznego, gdyż sprawa dotyczy działań dydaktyczno- wychowawczych podejmowanych przez szkołę w przypadku pracy z uczniem problematycznym.
Mimo sporu oscylującego wokół charakteru żądanej przez K. K. informacji publicznej w ocenie Sądu konieczność uchylenia decyzji organów obu instancji wynikała z innych przyczyn. Mianowicie wydane w sprawie decyzje były przedwczesne, bowiem opierały się na przedwczesnej i bezrefleksyjnej ocenie organu, iż wszystkie wnioskowane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną.
Należy zwrócić uwagę, że wniosek skarżącego został sformułowany następująco: "udostępnienie dokumentów całości sprawy dotyczącej klasy jego córki, w tym całej dokumentacji związanej z powziętymi przez organ działaniami związanymi z problemami wychowawczymi całej klasy (od klasy pierwszej do dnia złożenia wniosku, w tym pism, odpowiedzi na nie, notatek ze spotkań, dokumentacji wychowawcy, wniosków, opinii, dokumentacji elektronicznej, pisemnych poleceń służbowych, treści wystąpień skierowanych przez organ do innego podmiotu, w tym sądu, policji, poradni psychologiczno-pedagogicznej, kuratorium itp.". W opinii Sądu tak sformułowany wniosek jest bardzo obszerny, jak i przede wszystkim stwarza trudność w odczytaniu, o jakie konkretnie dokumenty skarżący wnosił. Rolą organu w niniejszej sprawie było wezwanie skarżącego do sprecyzowania wniosku, a następnie rozważanie, czy wszystkie żądane informacje mają charakter informacji publicznej i podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Sąd zwraca uwagę, że samo wskazanie przez stronę we wniosku, iż domaga się udostępnienia określonych informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a nawet znajdowanie się ich w zasobach organu, nie przesądza automatycznie o takim charakterze. Rozważenia ze strony organu wymagało zatem, jakie dokumenty dotyczące procesów dydaktyczno-wychowawczych klasy córki skarżącego można uznać za informacje publiczne. Skarżącemu jako ojcu przysługuje uprawnienie do wglądu do dokumentów dotyczących jego córki i nie musi w tym wypadku korzystać z żadnych szczególnych trybów, jakim jest np. u.d.i.p.
Sytuacja odmiennie kształtuje się w przypadku pozostałych dokumentów dotyczących innych podmiotów: uczniów i wychowawców klasy jego córki, bowiem w tym wypadku organ rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej winien przede wszystkim zweryfikować czy na pewno żądana informacja ma walor informacji publicznej, czy może dotyczy dokumentu prywatnego. Przykładowo można wskazać na pogląd sądów administracyjnych w zakresie skargi rodzica ucznia na nauczyciela, która nie jest uznawana za informację o sprawie publicznej, lecz ma charakter dokumentu prywatnego, niepodlegającego udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Poruszone w takiej skardze zagadnienia i problemy dotyczą wszakże przede wszystkim procesu dydaktyczno-wychowawczego konkretnego ucznia i odnoszą się do niego z perspektywy rodzica. Postawa nauczyciela – uczestnika procesu nauczania – oraz podejmowane przez niego działania, będące nawet obiektem krytyki rodzica, nie koncentrują się zatem na funkcjonariuszu publicznym, jakim w niektórych sytuacjach może być rzeczywiście nauczyciel, ale wciąż pozostają w ścisłym związku z osobą ucznia. Dane go dotyczące nie mogą być więc w żaden sposób uznane za informacje publiczne. Podkreśla się, że przyjęcie przeciwnego poglądu prowadziłoby do konieczności każdorazowego ujawniania danych o problemach dydaktyczno-wychowawczych uczniów, które przecież mają charakter ściśle osobisty i nie mogą być przedmiotem publicznego dostępu. Nie zmienia tego faktu status strony skarżącej, albowiem swoje prawo wywodzi ona z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., określającego uprawnienie każdej osoby do uzyskiwania danych publicznych. Będąc konsekwentnym należałoby zatem przyjąć, że treść zastrzeżeń rodzica winna być ujawniona nie tylko stronie skarżącej, ale także wszystkim innym osobom, które by się o nie zwróciły w trybie u.d.i.p. Nie mieści się to jednak w zakresie przedmiotowym przywołanej ustawy i należy się temu stanowczo przeciwstawić. (por. wyrok WSA we Wrocławiu, z dnia 16 lutego 2023 r., sygn. akt IV SAB/Wr 1/23, CBOSA).
Nie można wobec tego bezrefleksyjnie przyjąć, że wszelkie dokumenty jakimi dysponuje szkoła, jako organ wykonujący zadania publiczne w zakresie edukacji, stanowić będą informację publiczną i podlegać udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem od dokumentów urzędowych w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.d.i.p. należy odróżnić dokumenty wewnętrzne, które służą wymianie informacji, uzgodnieniu poglądów i stanowisk dotyczących także zadań publicznych i nie są wiążące dla organów i nie stanowią w związku z tym informacji publicznej (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2320/13; z dnia 27 stycznia 2012 r. sygn. akt I OSK 2130/11 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 maja 2021 r. sygn. akt II SAB/Wa 623/20, dostępne w CBOSA).
Sąd zwrócił uwagę, że tłem niniejszej sprawy jest konflikt na linii rodzic (skarżący) - szkoła. Podkreślenia jednak wymaga, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie powinna być wykorzystywana jako narzędzie do rozwiązywania tego typu konfliktów i sytuacji. Nie można też automatycznie za skarżącym uznać, że uzyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, skoro z akt sprawy wynika, iż K. K. zasadniczo działa w interesie prywatnym, a żądane przez niego informacje mają charakter indywidualny (dotyczą kwestii związanych z problemami córki z jednym z uczniów).
Wywiedziona przez K. K. skarga okazała się więc po części uzasadniona pod względem zarzutu naruszenia przez organ art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Nietrafne okazały się zarzuty naruszenia art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, ani art. 61 ust. 1 -3 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W sprawie Sąd nie dopatrzył się nieuzasadnionego ograniczenia skarżącemu prawa do informacji, lecz jedynie przedwczesnego przyjęcia przez organy, iż wniosek dotyczył informacji przetworzonej. Organ nie rozważył czy wszelkie informacje, o które wnosił skarżący stanowią informację publiczną i podlegają udostępnieniu w trybie u.d.i.p. Ten brak należytego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy (naruszenie art. 7, 77 § 1 k.p.a.) prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji.
Rolą organu będzie ponowne rozpoznanie wniosku K. K., po uprzednim wezwaniu strony do jego sprecyzowania. Następnie organ powinien rozważyć, które informacje dotyczące procesu dydaktycznego mogą być udostępnione w trybie ustawy, a które nie stanowią informacji publicznej. Organ, gdyby doszedł do przekonania, że zapytanie dotyczy informacji publicznej, może również rozważyć, czy zachodzą przesłanki wyłączające jej udzielenie, o których mowa w art. 5 u.d.i.p.
Mając to na uwadze Sąd w pkt 1 wyroku uchylił decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 29 maja 2023 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Szkoły Podstawowej [...] w K. z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr [...], o czym orzeczono w pkt 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
W pkt 2 wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło