II SA/Po 392/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 czerwca 2014 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. F. i R. F. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2014 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący A. F. i R. F. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli o prawo pomocy w całości. We wniosku na formularzu PPF skarżący wskazali jedynie, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dwójką pełnoletnich dzieci. Utrzymują się z czynszu z wynajmu pomieszczeń w wysokości [...] zł oraz z uprawy grzybów – [...] zł miesięcznie. Dzieci nie uzyskują dochodu i są na ich utrzymaniu. Oświadczyli, że posiadają dom o powierzchni [...] m² położony w S. Nadto wskazali że nie posiadają oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Wyszczególnili stałe koszty miesięcznego utrzymania 4-osobowej rodziny: żywność [...] zł, ubiór [...] zł, woda i energia elektryczna [...] zł, węgiel [...] zł, podatki [...] zł, ubezpieczenie, telefon i TV [...] zł, środki czystości [...] zł. Z uwagi na fakt, że wniosek skarżących o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwrócono się, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), o uzupełnianie wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Skarżący wyjaśnili, że dochodem jest czynsz z wynajmu pomieszczeń powarsztatowych, z których uzyskują dochód w wysokości [...] zł miesięcznie oraz dochód z pozarolniczej działalności w postaci uprawy grzybów [...]zł rocznie, co daje około [...] zł miesięcznie. Nadto oświadczyli, że syn prowadzi działalność gospodarczą jako auto-elektryk, z której dochód jest nikły, córka podjęła pracę na pół etatu i zarabia [...] zł. Skarżący oświadczyli, że nie posiadają lokat. Mają samochód osobowy z 2001r., a syn ma auto osobowe z 1997 r. Posiadają trzy kredyty: na [...]zł ze spłatą po [...]zł miesięcznie, na [...]zł ze spłatą po [...]zł miesięcznie oraz hipoteczny na 15 lat na kwotę [...]zł zaciągnięty na poczet opłaty legalizacyjnej. Koszty miesięczne utrzymania domu wynoszą: energia elektryczna – [...] zł, woda [...] zł, telefon [...]zł, ubezpieczenie w KRUS oraz składka zdrowotna [...]zł, podatek od nieruchomości [...] zł, ogrzewanie [...] zł paliwo [...] zł, łącznie [...]zł. Nadto kupują leki, a resztę środków przeznaczają na żywność i ubiór. Przedłożyli dokumenty źródłowe: - dowody spłaty pożyczki po [...]zł., i po [...]zł, umowę pożyczki hipotecznej z 3 grudnia 2013r. na kwotę [...]zł, - faktury za telefon, TV i Internet, prąd, wodę, - decyzję o podatku od nieruchomości, z której wynika, że posiadają grunty o powierzchni [...]m², grunty pod działalność gospodarzą [...] m², budynki pod działalność gospodarczą [...]m², budynki niemieszkalne [...] m², oraz dom o powierzchni [...]m², - umowę najmu budynków pod działalność gospodarczą o powierzchni [...] m² - wyciąg z rachunku bankowego skarżącej za okres od 31 grudnia 2013 r. do 23 kwietnia 2014 r, z którego wynika, że miesięczne salda były dodatnie, 21 stycznia 2014 r. wpłynęła kwota [...]zł z tytułu uruchomienia pożyczki hipotecznej; co miesiąc wpływa kwota [...]zł z tytułu wynajmu pomieszczeń, [...] zł z tytułu wynagrodzenia córki, 3 stycznia 2014 r. wpłynęła kwota [...] zł z tytułu zapłaty rachunku, ostatnie saldo na dzień wynosiło [...] zł; skarżąca dysponuje pełnym, limitem kredytu w rachunku do kwoty [...]zł, - kserokopie deklaracji PIT-36 za 2013 r, skarżącej, z którego wynika, że z działów specjalnych uzyskała [...]zł, PIT-28 za 2013 r. skarżącego, z którego wynika przychód z tytułu najmu w wysokości [...]zł., PIT-28 syna skarżących za 2013 r. z którego wynika przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...]zł, oraz PIT-37 córki skarżących za 2013 r. z którego wynika przychód z umowy o pracę w wysokości [...]zł. Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a takimi osobami w niniejszej sprawie są skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006 r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawców dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawcy winni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, chociażby w części jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawców. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Na skutek wezwania do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy okazało się, że dochody prócz skarżących uzyskują także ich syn i córka. Stałe wpływy na rachunek to kwota [...]zł miesięcznie z tytułu najmu oraz [...]zł wynagrodzenia córki. Z oświadczeń skarżących wynika, że koszty utrzymania domu i rodziny wynoszą łącznie [...]zł, obciążenia z tytułu rat kredytowych [...]zł oraz obsługa pożyczki hipotecznej. Nadto doliczyć należy koszty wyżywienia, ubioru, środków czystości, ubezpieczenia samochodów. Skarżący wykazali, że wszystkie swoje należności i zobowiązania regulują terminowo i nie mają żadnych zaległości. Osiągane dochody pozwalają zatem na pokrycie wszystkich zobowiązań. Zauważyć należy, że sytuacja finansowa skarżących i rodziny została oceniona przez niezależną instytucję finansową, która ostatecznie stwierdziła, że skarżący mimo, iż obsługiwali już dwie pożyczki, mieli możliwości by ponieść obciążenie z tytułu kolejnej - na łączną kwotę [...]zł. Z wyciągów z rachunku bankowego samej skarżącej wynika, że nie ma ujemnych sald i na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy wciąż dysponowała kwotą około [...]zł, którą uzyskali z tytułu pożyczki hipotecznej w grudniu 2013r. Zatem miesięczne dochody jakie realnie skarżący uzyskują pozwalają na pokrycie pełnych kosztów koniecznego utrzymania rodziny, a środki z pożyczki można potraktować jako oszczędności. Skoro skarżący mogą pozyskać takie wolne środki, to powinni je przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zwłaszcza, że pożyczka została zaciągnięta na pokrycie opłaty legalizacyjnej, której dotyczy niniejsze postępowanie przed sądem. Z istoty prawa pomocy wynika, bowiem, że z jego dobrodziejstwa wnioskodawcy mogą skorzystać dopiero, gdy po uiszczeniu koniecznych wydatków bieżącego utrzymania rodziny nie pozostają już jakiekolwiek wolne środki. Koszty sądowe mają bowiem charakter należności publicznoprawnych, zatem powinny być uiszczane zaraz po zaspokojeniu koniecznych bieżących wydatków utrzymania rodziny. Zauważyć przy tym należy, że obowiązek zapłaty kosztów sądowych rozłożony będzie w czasie. Wnioskodawcy dysponują środkami z pożyczki oraz mogą posiłkować się limitem kredytowym w rachunku bieżącym i pokryć koszty pełnomocnika z wyboru. Wskazać przy tym należy, że skarżący pomimo wezwania jednoznacznie nie wyjaśnił, czy kontynuuje prowadzoną działalność gospodarczą – stolarstwo – skoro z tego tytułu w 2012 r. uzyskał przychód w wysokości [...]zł. Nie przedłożono również wyciągów z rachunku bankowego skarżącego, ani oświadczenia że takiego rachunku nie posiada. W tym stanie rzeczy brak podstaw do stwierdzenia, że sytuacja finansowa wnioskodawców nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska