II SA/Po 393/08

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2008r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi T.G. i K.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K.Witkowicz-Dwornicka Skarżący T. i K. małżonkowie G. wnieśli o przyznanie im prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. We wniosku o prawo pomocy złożonym na urzędowym formularzu PPF podali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwoma pełnoletnimi synami. Z akt sprawy wynika, że zamieszkują na parterze domu położonego w przy ul. [...], w mieszkaniu o powierzchni [...] m². Wnioskodawcy oświadczyli, że rodzina uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Podali, że posiadają 10-letni samochód osobowy marki [...]. Zgodnie z treścią art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) wnioskodawcy zostali wezwani do uzupełnienia w zakreślonym terminie swoich wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń o posiadanym majątku i wysokości uzyskiwanych dochodów. W odpowiedzi wnioskodawcy przedłożyli kserokopie zeznań podatkowych za 2006 i 2007r. R.G., z którego wynika, jego ostatni dochód roczny w wysokości [...] zł, co daje [...] zł brutto miesięcznie, T.G., która w 2007r. uzyskała dochód brutto w wysokości [...] zł, co daje [...] zł brutto miesięcznie oraz umowy o pracę na pół etatu w przedsiębiorstwie A T.G., który z tego tytułu uzyskuje [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący natomiast podał, że prowadzi działalność gospodarczą – usługi taksówkowe w zakresie przewozu osób. Skarżący oświadczyli, że koszty uzyskania tego przychodu stanowią 1/3 uzyskanych środków (paliwo, naprawy i utrzymanie samochodu, podatek - zryczałtowany podatek dochodowy w stałej wysokości 212 zł miesięcznie). Z przedłożonych raportów fiskalnych wynika, że jego wykazany roczny przychód brutto w 2006r. wyniósł [...] zł. ([...] zł miesięcznie), w 2007r. – [...] zł. ([...] miesięcznie), w czerwcu 2008r. – [...] zł, w lipcu 2008r. – [...] zł. Następnie skarżący przedłożyli kserokopie faktur: za energię elektryczną na kwotę 168,43 zł (na dwa miesiące), za telefon komórkowy na kwotę 126,88 zł miesięcznie, za gaz – 136,72 zł (na dwa miesiące), za telefon stacjonarny na kwotę 52,40 zł i 32,94 zł miesięcznie, za wodę na kwotę 157,08 zł i 63,09 zł. Podali, że na zakup miału na opał przeznaczają kwotę około 1.600 zł. rocznie. Skarżący oświadczyli, że płacą także rachunek za energię elektryczną syna w TBS na kwotę 134,93 zł na dwa miesiące. Skarżąca oświadczyła, że z tytułu partycypacji w kosztach budowy mieszkania w Towarzystwie Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. w [...] na rzecz syna T. zaciągnęła w grudniu 2006r. kredyt bankowy z miesięczną ratą w wysokości 1.212 zł. Skarżący podali, że w dniu 28 czerwca 2007r. skarżący zawarł umowę kredytową z miesięczną ratą w wysokości 828,78 zł. Skarżący oświadczył, że z uzyskanych środków pokrył wydatki na budowę budynku będącego przedmiotem niniejszej sprawy w wysokości 20.000 zł. oraz na zakup samochodu w wysokości 30.000 zł. Następnie skarżący oświadczyli, że także syn R.G. zaciągnął kredyt na kwotę 20.000 zł z miesięczną ratą w wysokości 450 zł. Dodatkowo, skarżący podali, że od 9 czerwca 2008r. korzystają z przyznanego kredytu w karcie kredytowej w [...] na kwotę 4.983 zł z miesięczną ratą w wysokości 186,03 zł. Oświadczyli, że uzyskane środki przeznaczyli na zakup sprzętu gospodarstwa domowego do mieszkania syna w TBS. Na dzień 30 lipca 2008r. korzystają także z przyznanego kredytu w karcie w [...] do kwoty 8.400 zł z dostępnym limitem środków na ten dzień w kwocie 1.553,07 zł. Dysponują także kartą kredytową [...] w [...] z przyznanym limitem środków do kwoty 7.800 zł z możliwością zadłużenia na dzień 28 sierpnia 2008r. do kwoty 7.200 zł. Skarżący przedłożyli także kserokopie wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez PKO Bank Polski, z których wynika, że na dzień 2 czerwca 2008r. dysponowali kwotą [...] zł i w okresie zaledwie dziesięciu dni dokonali dwóch wypłat na łączną kwotę 15.600 zł. Korzystają również z odnawialnego kredytu bankowego w tym rachunku (na dzień 1 sierpnia 2008r. do kwoty [...] zł). Dodatkowo, skarżący podali, że wraz z uczestnikami przedmiotowego postępowania są współwłaścicielami domu o powierzchni [...] m² oraz działki o powierzchni [...] m², na której zamieszkują i w związku z tym nie przynosi ona żadnego dochodu. Skarżący uiścili na wezwanie Sądu wpis od skargi w kwocie 500 zł. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym poprzez ustanowienie adwokata (art. 245 §1 i §3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z treścią art. 246 §1 pkt 2 powyższej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że ich sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia wszystkich wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, w tym przypadku wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku w koniecznych wydatkach rodziny. W świetle zgromadzonego, w oparciu o przepis art. 255 cytowanej ustawy, materiału dowodowego, wnioskodawcy nie wykazali, że nie mają możliwości poniesienia wszystkich kosztów niniejszego postępowania. Wnioskodawcy wskazali na znaczne zadłużenie, jako na główną przyczynę ich trudnej sytuacji finansowej uprawniającej do uzyskania prawa pomocy w części. Ocenę możliwości finansowych wnioskodawców dokonać należy na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy, uwzględniając także datę złożenia skargi do Sądu Administracyjnego. Przyjąć bowiem należy, że od tej daty wnioskodawcy wiedzieli o konieczności poniesienia kosztów postępowania i w konsekwencji powinni byli zabezpieczyć środki na ten cel. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem konieczność poniesienia przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 cytowanej ustawy), do czego skarżący zastosowali się uiszczając w dniu 28 lipca 2008r. na wezwanie Sądu wpis od skargi w kwocie 500 zł. (k. 30 akt). Celem prawa pomocy nie jest także ochrona prywatnego majątku wnioskodawców przed obowiązkiem poniesienia dodatkowych kosztów związanych z prowadzeniem zainicjowanego przez nich postępowania sądowoadministracyjnego. Przedłożone przez skarżących dokumenty wskazują, że po złożeniu skargi do Sądu Administracyjnego dysponowali na rachunku bankowym kwotą przekraczającą [...] zł. (k. 114 akt). Z przedłożonego zestawienia wydatków wynika, że wysokość niezbędnych kosztów bieżącego miesięcznego utrzymania stanowi kwotę około [...] zł, uwzględniając nawet zaciągnięte wcześniej (w 2006 i 2007r. przed wszczęciem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie) kredyty, których miesięczna rata wynosi 1.212 zł oraz 830 zł, podatek od prowadzonej działalności gospodarczej skarżącego i opłaty za mieszkanie syna łączne koszty utrzymania rodziny wynoszą około 2.975 zł. Skarżący tymczasem w okresie zaledwie dziesięciu dni czerwca 2008r. wydatkowali kwotę 15.500 zł. (k. 114 akt), która wielokrotnie przewyższa wysokość miesięcznych koniecznych wydatków bieżącego utrzymania, doliczając przy tym przeciętne koszty wyżywienia i ubioru czteroosobowej rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest natomiast możliwe jedynie wtedy, gdy skarżący po uiszczeniu koniecznych i niezbędnych kosztów swojego utrzymania, a nie wszystkich wydatków rodziny, nie dysponują wolnymi środkami, które mogliby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowadministracyjnego. Skarżący nie wykazali więc, że wypłacona z rachunku bankowego kwota została w całości przeznaczona nie pokrycie niezbędnych kosztów utrzymania rodziny (stałych opłat za media, kosztów żywności, ubioru, środków czystości, leczenia, czy leków). Następnie skarżący, wiedząc o konieczności pokrycia kosztów niniejszego postępowania, w czerwcu 2008r. zaciągnęli kolejny kredyt w karcie kredytowej (k. 98 akt), celem, jak sami poddali, zakupu wyposażenia do mieszkania syna w TBS. W świetle powyższego, wydatku tego nie można zaliczyć do kosztów niezbędnego utrzymania rodziny w rozumieniu przepisu art. 246 §1 pkt 2 cytowanej ustawy. Rozdysponowali, więc środki, którymi w pierwszej kolejności winni pokryć wydatki związane z niniejszym postępowaniem sądowym. W okresie od lipca do sierpnia 2008r., mimo istniejącego już zadłużenia, skarżący zaciągnęli kolejne kredyty w kartach kredytowych, na łączną kwotę znacznie przekraczającą przewidywane koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w niniejszym postępowaniu (k. 113, 122 akt). Realnie dysponują, więc kwotą, którą powinni w pierwszej kolejności przeznaczyć na ten cel i to bez uszczerbku w koniecznych wydatkach rodziny. Wnioskodawcy wprawdzie zobowiązani są do poniesienia kosztów zaciągniętych kredytów, które niewątpliwie obciążają ich miesięczny budżet, ale okoliczność ta nie może stanowić przesłanki przyznania im prawa pomocy, gdyż nie można obciążać Skarbu Państwa kosztami prywatnych i samodzielnie podejmowanych decyzji o rozdysponowaniu osiąganego przychodu. Koszty postępowania sądowoadministracyjnego należy pokrywać z tego przychodu w pierwszej kolejności, a nie na końcu, gdy ewentualnie pozostaną jakieś wolne środki w budżecie domowym. Uwzględnić także należy, iż kredyty te zostały wnioskodawcom przyznane przez profesjonalną instytucję finansową, mimo istnienia już wcześniejszego znacznego zadłużenia. Dokonana przez różne banki ocena ich zdolności kredytowej, zwłaszcza zweryfikowana wysokość realnych dochodów rodziny, wskazuje, że mają oni finansowe możliwości na spłatę tych zadłużeń wraz z kosztami ich uzyskania. Z tego źródła, zwłaszcza, że dysponują wolnymi środkami, winni pokryć koszty wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. Skarżący wykazali przy tym, że wszystkie swoje należności kredytowe regulują w terminie i nie mają innych zaległości płatniczych. W tym stanie rzeczy, skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść wszystkich kosztów postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K.Witkowicz-Dwornicka