II SA/Po 393/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2015 r. sprzeciwu H. M. i J. M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 stycznia 2015 r. w sprawie ze skargi H. M. i J. M. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia ... 2014 r. Nr ... w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia zwolnić H. M. i J. M. od kosztów sądowych. /-/ B. Drzazga Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2015 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu odmówił H. M. i J. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznając, że nie złożyli oni dodatkowych – poza złożonych w formularzu – oświadczeń co do stanu finansowego, a także nie przedłożyli żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiałyby ocenę, czy ich sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać ich na uiszczenie dalszych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, zwłaszcza, że ponieśli wpis od skargi. Pismem z dnia 10 lutego 2015 r. H. M. i J. M. wnieśli sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, że utrzymują się tylko wynagrodzenia i emerytury i z tych dochodów uiszczają wszystkie opłaty. Zaznaczając, że są współwłaścicielami nieruchomości, podali, że uiszczają podatek za swoją część, zaś drugi współwłaściciel J. D. uzyskuje z tytułu tej nieruchomości dopłaty unijne, jednocześnie jest zwalniany od kosztów sądowych. Dodali, że od 2005 r. w sądzie powszechnym toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności tej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniesienie sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ), dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarżący wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący argumentowali, że wspólnie prowadzą swoje gospodarstwo domowe. Oświadczyli, że jedynym dochodem jest emerytura skarżącego w wysokości 1076 zł brutto miesięcznie oraz wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę skarżącej w wysokości 1.242 zł brutto miesięcznie. Sami ponoszą swoje koszty utrzymania - opłaty za wodę, telefon, opał i energię elektryczną. Nadto skarżąca wskazała, że ponosi koszty dojazdów do pracy w wysokości 11 zł dziennie. Z akt sprawy wynika, co skarżący potwierdzili w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, że skarżący są współwłaścicielami nieruchomości położonej w m. J. gm. D., w tym części nielegalnie rozbudowanego budynku mieszkalnego. Skarżący podali, że przed sądem powszechnym toczy się od 2005 r. postępowanie o zniesienie współwłasności, zaznaczając, że pożytki z nieruchomości w formie dopłat unijnych czerpie J. D., skarżący zaś uiszczają podatek od nieruchomości. Nadto skarżący oświadczyli, że nie posiadają żadnego innego majątku nieruchomego, oszczędności oraz wartościowych ruchomości. W świetle przepisu art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności sądowych (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżących przedstawiona we wniosku o prawo pomocy uzasadnia ocenę, że nie są w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na kolejnej koszty sądowe (uiścili już wpis od skargi). Realne miesięczne dochody, wedle zasad doświadczenia życiowego, wystarczają na zaspokojenie koniecznych wydatków bieżącego utrzymania związanych z pokryciem kosztów mieszkania, żywności, leków, ubioru, chemii gospodarczej oraz dojazdów do pracy. Mimo tego, że skarżący posiadają majątek nieruchomy to nie przynosi on im żadnych dodatkowych dochodów. Wykorzystują go bowiem tylko na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i toczy spory z pozostałym współwłaścicielem. Wobec powyższego, poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje uszczerbek w niezbędnych wydatkach koniecznego utrzymania skarżących, a w konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa do sądu. W tym stanie rzeczy należało przyznać prawo pomocy i zwolnić wnioskodawców od kosztów sądowych niniejszego postępowania. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ B. Drzazga