II SA/Po 394/23

WyrokWSA w Poznaniu2023-12-14

Skład orzekający: Jakub Zieliński, Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Arkadiusz Skomra

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podjęła zatrudnienia lub zrezygnowała z niego z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem, nawet jeśli niepełnosprawność powstała po zawarciu związku małżeńskiego i po zaprzestaniu aktywności zawodowej przez opiekuna?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, gdy opiekun nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Kluczowe jest ustalenie, czy sprawowanie opieki stanowi faktyczną przeszkodę w podjęciu lub kontynuowaniu zatrudnienia, a nie tylko czy nastąpiła rezygnacja z pracy. Sąd uznał, że organy błędnie skupiły się na braku bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacją z pracy a opieką, pomijając przesłankę niepodejmowania zatrudnienia w aktualnym stanie rzeczy. Wskazano, że niepełnosprawność małżonka istniała od dłuższego czasu, a pogarszający się stan zdrowia mógł być przyczyną rezygnacji z pracy przez opiekuna.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad mężem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując brak związku przyczynowego między brakiem aktywności zawodowej skarżącej a opieką nad mężem. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając błędną wykładnię przepisów materialnych i naruszenie przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2023 r. w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2023 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "Samorządowe Kolegium Odwoławcze" lub "organ"), po rozpatrzeniu odwołania K. D., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. z dnia 4 stycznia 2023 r. nr [...] Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak wynika z jej uzasadnienia, zapadła w następującym stanie faktycznym sprawy. W dniu 5 grudnia 2022 r. K. D. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem S. J.. Burmistrz K. . decyzją z dnia 4 stycznia 2023 r. odmówił Wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem - S. J.. W uzasadnieniu wskazane zostało, że powodem odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest niespełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1 b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm. dalej jako "u.ś.r."). Odwołanie od w/w decyzji, w terminie, złożyła Wnioskodawczyni wskazując, że sprawuje pełną opiekę nad mężem. Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 26 kwietnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, po przytoczeniu treści przepisów prawa, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21.10.2014 r., sygn. akt: K 38/13 stwierdził, iż przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Organ wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz wywiadu środowiskowego wynika, że Wnioskodawczyni sprawuje codzienną, całodobową opiekę nad mężem - panem S. J.. Mąż Odwołującej jest osobą przewlekle schorowaną i wymaga pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Dnia [...] września 2022 r. K. D. i S. J. zawarli związek małżeński. Małżonkowie razem mieszkają i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Opieka jest sprawowana m.in. ze względu na następujące choroby pana S. : nadciśnienie tętnicze, angiopatia, zespół nerczycowy, stłuszczenie wątroby i udar mózgu. Pan S. nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, a opiekę nad nim zabezpiecza Wnioskodawczyni. Skarżąca przygotowuje mężowi posiłki, podaje leki, realizuje recepty, pomaga w czynnościach higienicznych, zabezpiecza dojazdy na dializy (3 razy w tygodniu), prowadzi gospodarstwo domowe (zakupy, sprzątanie, pranie), opłaca rachunki, wykonuje masaże i pomaga mężowi w ćwiczeniach fizycznych. Organ wskazał, iż K. D. od wielu lat nie podejmuje zatrudnienia, a jej ostatnia dłuższa aktywność zawodowa miała miejsce w 2012 r. (własna działalność gospodarcza). Odwołująca pracowała od 1 października 2022 r. do 31 października 2022 r. na % etatu. Organ I instancji wskazuje, iż umowa ta została zawarta w sytuacji bardzo zaawansowanej choroby męża (2019 - pierwsze orzeczenie męża). Wnioskodawczyni miała długą przerwę w zatrudnieniu, co wskazuje na brak istnienia związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudniania a sprawowaniem opieki nad mężem. Organ podkreślił, iż powodem utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest niespełnienie przesłanki opisanej w art. 17 ust. 1 u.ś.r.: nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, iż podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Organ zauważył również, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W wyroku WSA w Gdańsku z 24 marca 2022 r., III SA/Gd 97/22 podkreślono, iż: Świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane jedynie za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia, powodowanych koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi zatem sprawować faktyczną i konieczną opiekę nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Z okoliczności sprawy musi więc wynikać, że sprawujący opiekę nie wykonuje aktywności zawodowej (tj. rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną i to w takim wymiarze (zakresie), który w okolicznościach danej sprawy wyklucza aby opiekun miał możliwość podjęcia jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Organ zaznaczył, iż brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) jako taki (czyli będący wyborem życiowym danej osoby) nie może być automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z bądź nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła K. D. zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego mającego w postaci art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. porzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe ustalenie, że pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez K. D. a sprawowaną przez nią opieką nad mężem nie zachodzi bezpośredni związek w sytuacji kiedy dla prawidłowej oceny tej okoliczności organ rozpoznający sprawę winien ustalić wyłącznie, czy na dzień złożenia wniosku istnieje jakakolwiek inna przesłanka uniemożliwiająca skarżącej podjęcie zatrudnienia ( w szczególności kwestie zdrowotne ) poza sprawowaną przez nią opieką na osobą niepełnosprawną; 2. naruszenie przepisu postępowania w postaci art. 7, 77 i 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na całkowicie dowolnej, wybiórczej i arbitralnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkującej błędnym uznaniem, że nie zachodzi bezpośredni związek pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad mężem w sytuacji kiedy prawidłowa i zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie przemawia za ustaleniem, że przedmiotowy związek istnieje i to w sposób bezpośredni, albowiem po stronie skarżącej nie istnieją żadne inne przeszkody uniemożliwiające podjęcie zatrudnienia poza właśnie całodobową opieką sprawowaną nad mężem - S. J.. Wskazując na powyższe Skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz uchylenie w całości poprzedzającej ją decyzji Burmistrza K.. z dnia 04 stycznia 2023 r. i zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 5 lipca 2023 r. pełnomocnik Skarżącej podtrzymał skargę wskazując, iż SKO [...] zdaje się całkowicie nie dostrzegać, iż artykuł 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych traktuje o dwóch sytuacjach opiekunów osób niepełnosprawnych: tych, którzy z powodu sprawowanej opieki zmuszeni są zrezygnować z pracy ( a więc rozwiązać łączącą umowę o pracę, czy też zlikwidować prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą ) i tych, którzy z powodu sprawowanej opieki nie mogą tego zatrudnienia podjąć. Powyższe potwierdza jednolita i ugruntowana linia orzecznicza wojewódzkich sądów administracyjnych. Skarżąca wskazała, iż nie musiała rezygnować z pracy - wystarczającym jest ustalenie, że jej nie podejmuje wyłącznie z uwagi na konieczność sprawowania osobistej opieki nad mężem, której to opieki ( i jej rozmiaru ) nie negował ani organ I ani II instancji. W zakresie podjęcia zatrudnienia w okresie od 01 października 2022 r. do dnia 31 października 2022 r. Skarżąca wyjaśniła, iż była to sytuacja incydentalna. Skarżąca podjęła się pracy w wymiarze około 8 godzin tygodniowo korzystając w tym czasie z uprzejmości osób trzecich, które wspomagały ją sprawując opiekę nad S. J.. Skarżąca, po latach konieczności radzenia sobie z samodzielnym utrzymaniem rodziny, spróbowała podjąć zatrudnienie celem samodzielnego zdobycia środków na zaspokojenie bieżących, najbardziej podstawowych potrzeb rodziny. Nie powinna mieć czynionych z tego powodu jakichkolwiek zarzutów - wręcz przeciwnie, jej postawa zasługuje na pochwałę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. art. 15zzs4 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny mogą rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, chyba że strona lub uczestnik postępowania wniosą o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wniosek strony lub uczestnika postępowania wiąże sąd. W przedmiotowej sprawie zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2023 r. Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, a żadna ze stron poinformowana o powyższym nie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: P.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza odmawiającej przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem. Przesłanki przedmiotowe i podmiotowe przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określa art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm. dalej jako "u.ś.r."). Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. uznany został za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Skutkiem powyższego wyroku TK nie może wykluczyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego okoliczność powstania niepełnosprawności po ukończeniu 18. roku życia, względnie 25. roku życia, u osoby podlegającej opiece, w przypadku gdy wnioskodawca rezygnuje z pracy lub innej pracy zarobkowej. W związku z powyższym przepis ten nie mógł stanowić podstawy do odmowy przyznania przez organ I instancji wnioskowanego świadczenia w przedmiotowej sprawie, na co słusznie zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W tym miejscu wskazać należy, iż poza sporem jest kwestia, że mąż Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności i zgodnie z tym orzeczeniem wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znaczną ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Analiza uzasadnień decyzji wskazuje również, iż organy nie kwestionują faktu sprawowania przez Skarżącą stałej opieki nad mężem, co wynika również z wywiadu środowiskowego, w którym stwierdzono, iż "występują przesłanki do ustalenia" Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast w ocenie organu nie została spełniona przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", a dokładnie brak związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem. Odnosząc się do powyższego zauważyć należy, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się oświadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Przy czym rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom tę opiekę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia celu tego świadczenia, nie jest zatem istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą. W przedmiotowej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez Skarżącą z zatrudnienia a koniecznością zapewnienia opieki mężowi, wskazując, że ostatnie zatrudnienie Skarżącej ustało w 2012 r., a znaczny stopień niepełnosprawność męża powstał w 2022 r. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić z dwóch powodów. Po pierwsze, z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, że niepełnosprawność męża istnieje od 41 roku życia, na co zwrócił również uwagę organ. Tym samym - mając na uwadze, że mąż Skarżącej urodził się w 1996 r.- stwierdzić należy, iż niepełnosprawność powstała w 2007 r., a więc przed zaprzestaniem aktywności zawodowej przez Skarżącą. Warto w tym miejscu wskazać, iż małżonkowie tworzą gospodarstwo domowe wspólnie z [...] letnim synem. Tym samym sam fakt zawarcia związku małżeńskiego we wrześniu 2022 r. nie może być przesądzający, że niepodejmowanie zatrudnienia od 2012 r. nie miało związku z opieką nad mężem. Nie można więc wykluczyć, że opiekę nad mężem zaczęła być sprawowana od 2012 r. i było to przyczyną rezygnacji przez Skarżącą z zatrudnienia. Nawet jeśli powstała w 2007 r. niepełnosprawność nie kwalifikowała męża Skarżącej do znacznego stopnia tej niepełnosprawności, to w świetle zasad doświadczenia życiowego można przyjąć, że stan zdrowia męża skarżącej mógł być powodem rezygnacji przez nią z zatrudnienia. Jak wskazała we wniosku Skarżąca na początku niepełnosprawności męża starała się łączyć aktywność zawodową z opieką nad mężem, to jednakże pogarszający się stan zdrowia męża nie pozwalał jej kontynuować zatrudnienia. Nie może uiść uwadze Sądu, iż opis pogorszenia stanu zdrowia wynika z zaświadczenia o stanie zdrowia wystawionym przez stację dializ w Ś.. Z dokumentu tego wynika, że Skarżący był leczony od 2004 r., a w 2015 r. przeszedł udar mózgu. W ocenie Sądu nie ma więc podstaw do przyjęcia sugerowanej przez organy bierności zawodowej Skarżącej rozumianej jako rezygnacja z zatrudnienia z innych przyczyn aniżeli podjęcie się opieki nad niepełnoprawnym. Po drugie, w kontekście problematyki związku przyczynowego, o którym mowa, zwrócić należy uwagę, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być zawsze dokonywana jako aktualna, tj. odnosząca się do czasu, w którym skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia. Istotne jest zatem to, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 ustawy), a najpóźniej na dzień przyznania świadczenia decyzją administracyjną, skarżąca spełniała przesłanki przyznania oczekiwanego świadczenia, w tym przesłankę niepodejmowania zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Organy skoncentrowały się na zanegowaniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia (nieskutecznie) a pominęły zupełnie przesłankę niepodejmowania zatrudnienia - czyli stanu aktualnego. W świetle tej przesłanki istotne znaczenie w sprawie ma to, czy aktualnie - tj. według stanu z dnia złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, a najpóźniej na dzień wydania decyzji, skarżąca nie podejmuje zatrudnienia w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia i jego niepodejmowania z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, od wnioskodawcy zależy więc, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Organ jest zatem zobowiązany do ustalenia, czy wyłączną przyczyną niepodejmowania zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki. Opieka ta musi stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a więc powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Z akt sprawy wynika, że Skarżąca pomimo choroby męża w październiku 2022 r. podjęła zatrudnienie na Ľ etatu. Po upływie miesięcznego okresu na jaki została zawarta umowa Skarżąca nie zdecydowała się na kontynuację zatrudnienia. W ocenie Sądu powyższa okoliczność nie powinna służyć jako powód do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej powyżej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 265), zasądzając kwotę 480;- zł Rozpoznając sprawę ponownie organ winien, mając na względzie wywody niniejszego uzasadnienia, ponownie przeanalizować kwestię związku przyczynowego między rezygnacją zatrudnienia a sprawowaniem opieki.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło