II SA/Po 395/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lipca 2013r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2013r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Wskazał, że nie stać go na uiszczenie opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, ponieważ trudna sytuacja finansowa jego rodziny uniemożliwia mu dokonanie tej opłaty. Jest jedyną osobą pracującą w rodzinie, ma na utrzymaniu dwie małoletnie córki. Żona jest bezrobotna i nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni [...] m² oraz działkę o powierzchni [...] arów, posiada dwa samochody osobowe z [...] [...] 2005r. i [...] [...] 2010r. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w wysokości [...] zł brutto miesięcznie oraz z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej z dochodem w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) skarżący powtórzył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotną żoną i dwiema córkami. Oświadczył, że pracuje w wydawnictwie oraz prowadzi działalność gospodarczą na własny rachunek, z której dochód brutto w 2012r. wyniósł [...] zł. Nie prowadzi działalności rolniczej, nie otrzymuje dopłat. Wskazał, że nie mają żadnych lokat bankowych, zaciągnął kredyt na firmę w wysokości [...] zł. Nadto skarżący przedłożył kopię zeznania podatkowego za 2012r., z którego wynika, że uzyskał dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł brutto, przychód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, poniósł koszty tej działalności w wysokości [...] zł i uzyskał dochód brutto w wysokości [...] zł., nadto uzyskał przychód z innych źródeł w wysokości [...] zł. Regulacja dotycząca prawa pomocy, zawarta w treści art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a. Strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. A zatem przytoczone we wnioskach okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie przez niego środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. W świetle powyższego, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącego zawarte w treści formularza o prawo pomocy oraz jego uzupełnienie nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponuje środkami, których nie może przeznaczyć na poniesienie pozostałych kosztów sądowych w niniejszej sprawie (100 zł opłaty kancelaryjnej i ewentualnie 100 zł wpisu od skargi kasacyjnej). Z przedłożonego zeznania podatkowego wynika, że prócz dochodów z tytułu umowy o pracę, skarżący uzyskuje dochody z działalności gospodarczej prowadzonej na własny rachunek. Rozmiar prowadzonej działalności gospodarczej, osiągany z niej dochód, a także inne źródła dochodu oraz posiadane nieruchomości i samochody o znacznej wartości, pozwalają na stwierdzenie, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki na koszty sądowe niniejszego postępowania. Należy dodać, że skarżący uchylił się od przedłożenia dalszych wymaganych oświadczeń i dokumentów, które obrazują sytuację majątkową i finansową. Nie przedłożył bowiem wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych, mimo iż został do tego wyraźnie zobowiązany. Nadto nie wyszczególnił kosztów miesięcznego utrzymania rodziny, co też wskazuje na wysokość środków, jakimi realnie dysponuje. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pozostałych kosztów sądowych niniejszego postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). W tym miejscu na podkreślenie zasługuje także ugruntowany już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uzyskanie prawa pomocy i przerzucenie kosztów postępowania sądowego na Skarb Państwa, a w konsekwencji pozostałych podatników, nie jest przywilejem strony, ale wyjątkiem od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem procesów sądowych. Przyznanie prawa pomocy musi mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji, gdy rzeczywiście z porównania wysokości prognozowanych kosztów sądowych oraz możliwości majątkowych i zarobkowych skarżącego wynika, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych postępowania sądowoadministracynego. W konsekwencji, w niniejszej sprawie brak jest podstaw uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, co musiało skutkować jego oddaleniem. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska