II SA/Po 3963/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del. Sędzia NSA Stanisław Małek /spr./ Sędzia WSA Barbara Koś Asesor sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant Staż. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2004 r. sprawy ze skargi W.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2001 r. Nr [...], II. stwierdza, że decyzje określone w punkcie I nie mogą być wykonane, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 10,- zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ St.Małek /-/ B.Koś M. U. pismem z dnia [...] czerwca 1999 r. zwrócił się do Urzędu Miejskiego z wnioskiem o ustalenie, czy W. S., zamieszkały przy ul. [...] uzyskał zezwolenie na budowę pięciu basenów hodowlanych, a także na budowę muru granicznego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] sierpnia 2001 r., na podstawie art. 48, art. 83 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 i art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 ze zm.) nakazał W. S. rozbiórkę zbiorników wodnych - obiektów małej architektury zrealizowanych bez wymaganego zgłoszenia tj. – dwóch płytkich zbiorników o wymiarach 2,0 x 1,0 m gł. 0,20 - 0,30 m wykonanych w osi dojścia od budynku mieszkalnego do południowej granicy, równolegle do północnej granicy nieruchomości, – "łamanego" w rzucie zbiornika o szer. od 0,60 do 1,01 m i głębokości ok. 0,30 m, otaczającego od wschodu, południa i zachodu istniejący od 1994 r. zbiornik "środkowy" o wymiarach w rzucie 3,o x 4,0 m. W uzasadnieniu podano, że [...] lipca 2001 r. dokonano kolejnej kontroli w wyniku, której ustalono, że zostały wybudowane nowe zbiorniki. Należy je zakwalifikować jako obiekty małej architektury, których realizacja wymagała zgłoszenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. S., zarzucając obrazę prawa materialnego (art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego) przez przyjęcie, że ścieżka oraz "obrzeże" istniejących zbiorników wodnych stanowią obiekty małej architektury. Zaprzeczył aby wybudował zbiorniki wodne, które wymagały zgłoszenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] września 2001 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w przypadku wykrycia samowoli budowlanej jest obligowany prawem budowlanym do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Sankcja przewidziana w art. 48 ma na celu usunięcie skutków wywołanych naruszeniem prawa budowlanego. W rozstrzyganej sprawie prawidłowo zakwalifikowano wybudowane zbiorniki, jako obiekty małej architektury. Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego, wykonanie przedmiotowych elementów architektury ogrodowej wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. W. S. wniósł skargę, domagając się uchylenia decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie art. 3 pkt 1c prawa budowlanego przez zakwalifikowanie pasa dobudowanego do zbiorników wodnych i zagrodzenia ścieżki polbrukiem do kategorii "obiektów małej architektury" oraz błąd w ustaleniach faktycznych i obrazę przepisów postępowania (art. 7 i 77 kpa). Skarżący podkreślił, że decyzja została podjęta bez przeprowadzenia wnikliwego postępowania. Przyznał, że w 2001 r. "zagrodził polbrukiem ścieżkę", a do istniejącego już zbiornika "położył kostkę". Zdaniem skarżącego nie są to obiekty małej architektury, bądź zbiorniki wodne. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie wywodząc, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Sąd Wojewódzki zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi przepis art. 48 prawa budowlanego (Dz.U. z 1994 r. Nr 89 poz. 414 ze zm.) według, którego organ administracji nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie, albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Przez obiekt budowlany należy rozumieć: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowle stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury (art. 3). Stosownie do punktu 4 art. 3 obiekt małej architektury to niewielki obiekt, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku jak piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Organ odwoławczy ustalił, iż wykonane przez skarżącego zbiorniki (wypełnione wodą) służą do hodowli ryb oraz roślin akwariowych i ozdobnych. Są to według oceny obu organów obiekty architektury ogrodowej (art. 3 pkt 1c), których budowa wymagała zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 4). Skarżący słusznie zarzuca, iż powyższa ocena nie jest trafna. Nie można bowiem zaliczyć spornych zbiorników do obiektów małej architektury. Przepis art. 3 pkt 4 nie zawiera, co prawda pełnej definicji pojęcia "obiekt małej architektury", w wyniku użycia zwrotu "a w szczególności", ale z całą pewnością można przyjąć, że brzmienie tego przepisu oddaje zasadnicze intencje ustawodawcy w zakresie określenia granic reglamentacji ze strony organów administracji i nie może być pomijane przy ocenie, czy dany obiekt odpowiada kryteriom obiektu architektury ogrodowej. Pojęcie "architektura" oznacza, iż jest to dyscyplina organizująca i kształtująca przestrzeń w formach niezbędnych dla zaspokojenia materialnych i duchowych potrzeb człowieka (WEP PWN str. 353). Architekturę ogrodową stanowią wszelkie budowle wchodzące w kompozycję ogrodu i to w szczególności obiekty wymienione w punkcie 4b art. 3. Mogą to być również inne obiekty jak na przykład altany, groty, rzeźby - uzupełniające kompozycję architektoniczną lub przestrzenną. Wykonane przez skarżącego zbiorniki o określonych w decyzji wymiarach nie odpowiadają kryteriom obiektu małej architektury ogrodowej, gdyż przeznaczone są do określonej działalności gospodarczej, a nie do kształtowania przestrzeni w podanym wyżej znaczeniu. Skarżący słusznie też zarzuca, iż organy administracji nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Nie wyjaśniono w szczególności, czy wykonane zbiorniki odpowiadają kryteriom budowli, których budowa wymagała pozwolenia (art. 3 pkt 3). Z protokołu oględzin z [...] lipca 2001 r. wynika jedynie, iż sporne obiekty były wypełnione wodą. Skarżący podał, iż w zbiornikach tych znajdują się nasadzone rośliny i nie są to zbiorniki betonowe. Należy przyjąć, iż zbiorniki, o których mowa w art. 3 pkt 3 to budowle przeznaczone do magazynowania między innymi wody, wykonane z betonu lub innego zbliżonego technologicznie materiału. Wobec niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i błędnego zakwalifikowania spornych zbiorników jako obiektów architektury ogrodowej zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie w punkcie II sentencji wyroku oparte jest na przepisie art. 152 powyższej ustawy i traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Z tych powodów na podstawie powołanych przepisów oraz przepisu art. 97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku, opierając orzeczenie o zwrocie kosztów sądowych na art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ St.Małek /-/ B.Koś MK