II SA/Po 397/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia 9 września 2016 roku [...] Prezydent Miasta P. odmówił K. K. przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego na: zwrot kosztów zakupu leków [...] zł, żywności [...] zł, doładowania do telefonu [...] zł oraz zakup farby zewnętrznej [...] zł, materiałów na szafkę do przechowywania butli gazowej [...] zł, [...] zł na zorganizowanie grilla, [...] zł na zakup butli gazowej, [...] zł na zakup nowych drzwi do pieca, [...] zł na budowę instalacji wodnej, [...] zł na zakup opaski, [...] zł na zakup obuwia, [...] zł na zakup opony rowerowej. Za podstawę rozstrzygnięcia organ przyjął art. 4, art. 11 ust. 2, art. 14, art. 36 pkt 1, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1 i 4, 4a ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2015 r., poz.163 ze zmianami), § 1 Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. 2015 r. poz. 1058), § 2 pkt 4 i 5 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 roku w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2012r. poz.712) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U.2016 r. poz. 23 ze zmianami). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że K. K. w dniach 14 czerwca 2016 roku, 20 czerwca 2016 roku, 27 czerwca 2016 roku, 6 lipca 2016 roku, 11 lipca 2016 roku, 27 lipca 2016 roku złożył wnioski o pomoc pieniężną w formie zasiłku celowego na: zwrot kosztów zakupu leków [...], żywności [...] zł, doładowania do telefonu [...] zł oraz farby zewnętrznej [...] zł, materiałów na szafkę do przechowywana butli [...] zł, [...] zł na zorganizowanie grilla, [...] zł na zakup butli gazowej, [...] zł na zakup nowych drzwi do pieca, [...] zł na budowę instalacji wodnej, [...] zł zakup opaski, [...] zł zakup obuwia, [...] zł na zakup opony rowerowej. W dniu 30 czerwca 2016 r. pracownik socjalny udał się do miejsca zamieszkania wnioskodawcy celem przeprowadzenia wywiadu. Podczas rozmowy K. K. użył wobec pracownicy organu słów powszechnie uznawanych za obraźliwe. Wywiad nie został przeprowadzony. W związku z powyższym do zainteresowanego wysłane zostało wezwanie celem ponownego ustalenia terminu wywiadu środowiskowego. Dnia 11 lipca 2016 r. podczas rozmowy z pracownikiem organu wnioskodawca został poinformowany o wyznaczonym na dzień 14 lipca 2016 r. wywiadu. Na powyższy termin zainteresowany nie wyraził zgody. Dnia 13 lipca 2016 r. organ wydał postanowienie o ustaleniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 12 sierpnia 2016 r. i do zainteresowanego zostało wysłane wezwanie ustalające termin wywiadu środowiskowego na dzień 9 sierpnia 2016 r. W dniu 9 sierpnia 2016 r. pracownik organu z pomocą asysty policji udał się ponownie do miejsca zamieszkania K. K. celem przeprowadzenia wywiadu, jednak zainteresowany nie wyraził na to zgody. W dniu 12 sierpnia 2016 r. wydano postanowienie o ustaleniu nowego terminu załatwienia sprawy na dzień 12 września 2016 r. ze względu na konieczność oczekiwania na zwrotne potwierdzenie odbioru powyższego wezwania. Wezwanie wnioskodawca odebrał osobiście w dniu 16 sierpnia 2016 r. Jednak pomimo pouczenia zobowiązującego do kontaktu z organem w ciągu 3 dni od daty odbioru, nie skontaktował się z pracownikiem socjalnym. Pracownik socjalny kilkakrotnie podejmował próby nawiązania kontaktu oraz wizyt w środowisku celem przeprowadzenia wywiadu, które okazały się bezskuteczne. Organ przytoczył treść art. 107 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej oraz § 2 pkt 4 i 5 Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jednocześnie wskazał, że wnioskodawca uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu, a w dalszej konsekwencji pozyskanie niezbędnych informacji wymaganych przepisami prawa oraz dokumentacji, koniecznych do dokonania przez pracownika analizy i oceny sytuacji oraz sformułowanie wniosków będących podstawą planowania pomocy odpowiednio do okoliczności. Podkreślono, że brak zainteresowania wnioskodawcy sprawą, brak kontaktu mimo wezwania, brak zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, stanowi naruszenie obowiązku wyrażonego w art. 4 ustawy o pomocy społecznej, natomiast zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się K. K. składając w dniu 29 września 2016 r. odwołanie przedkładając w załączeniu skserowane wycinki z gazet nie pozostające w związku ze sprawą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze dnia 23 lutego 2017 r. wydało decyzję [...] utrzymującą w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. W uzasadnieniu Kolegium streściło stan sprawy i przytoczyło treść art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej oraz powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym konieczność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przed wydaniem decyzji w przedmiocie przyznania zasiłku celowego wynika wprost z art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Istnienie bowiem potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. Obowiązkiem K. K. było skontaktowanie się z pracownikiem socjalnym odnośnie skutecznego przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Postawa K. K. jest wyrazem braku współpracy z pracownikiem socjalnym. Kolegium przywołało także art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i podniosło, że w orzecznictwie wyrażono pogląd, iż brakiem współdziałania z pracownikiem socjalnym może być też bierna postawa, która utrudnia należyte przeprowadzenie wywiadów i nie prowadzi do realizacji zaleceń pracownika socjalnego. W tym drugim zakresie osoba oczekująca pomocy powinna oczywiście udokumentować swoją aktywność. Jeśli zaś chodzi o wywiad to jego rola w sprawach pomocowych jest niezwykle ważna, jest on bowiem swoistym trybem postępowania dowodowego, kwestionariusz zaś szczególną formą protokołu w rozumieniu przepisów kpa. Skarżący nie zgodził się z powyższym, co wyraził w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oznaczonej jako "odwołanie od decyzji z dnia 23.2.17 [...], w której nie zawarł żadnych argumentów związanych z przedmiotem sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016, poz. 1066) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonego orzeczenia nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. , poz. 718 ze zm ), dalej "P.p.s.a.". Stosownie zatem do treści art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 lutego 2017 r. [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 9 września 2016 roku [...] odmawiającą K. K. przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego na: zwrot kosztów zakupu leków [...] zł, żywności [...] zł, doładowania do telefonu [...] zł oraz zakup farby zewnętrznej [...] zł, materiałów na szafkę do przechowywania butli gazowej [...] zł, [...] zł na zorganizowanie grilla, [...] zł na zakup butli gazowej, [...] zł na zakup nowych drzwi do pieca, [...] zł na budowę instalacji wodnej, [...] zł na zakup opaski, [...] zł na zakup obuwia, [...] zł na zakup opony rowerowej. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016, poz. 930 ze zm.). Zgodnie z art. 4 przywołanego aktu osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Natomiast wobec braku zastosowania się przez korzystającego z pomocy społecznej do wskazanej wyżej powinności organ może odmówić udzielenia tejże pomocy. Zgodnie z art. 11 ust. 2 brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Co więcej, na podstawie art. 107 ust. 4a niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zważyć w tym miejscu należy, że organ udzielający pomocy społecznej rozdysponowuje środki publiczne. Celem prawidłowego zrealizowania tego zadania organ pomocy społecznej nie tylko może, ale i zobligowany jest oprzeć swoje decyzje o przyznaniu bądź odmowie przyznania pomocy społecznej na obiektywnych przesłankach. Specyfika analizowanej materii została dostrzeżona przez ustawodawcę, w związku z czym wyposażył organ w możliwość przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jednakże brak współpracy w powyższej kwestii przez ubiegającego się o jakąkolwiek formę pomocy społecznej implikuje uniemożliwienie weryfikacji sytuacji życiowej wnioskodawcy. W orzecznictwie sądy administracyjne jednoznacznie wskazują, iż utrudnianie lub uniemożliwianie pracownikom socjalnym przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w pełni uzasadniają odmowę przyznania świadczenia (por. chociażby wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 stycznia 2017 roku, II SA/Lu 536/16). Na gruncie niniejszej sprawy wskazać należy, że pracownicy socjalni organu I instancji kilkukrotnie nie tylko wzywali skarżącego celem ustalenia dogodnego terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ale również sami podejmowali próby (wobec agresji wnioskodawcy nawet w asyście policji) skontaktowania się w miejscu zamieszkania skarżącego. Tymczasem ubiegający się o przyznanie środków z pomocy społecznej nie dość, że nie współpracował z organem, to wręcz utrudniał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, . W ocenie Sądu pięciokrotnie podejmowana próba ustalenia terminu wywiadu bądź przeprowadzenia go przez organ wobec postawy skarżącego jest w pełni wystarczająca dla uznania, że organ I instancji uczynił zadość przepisom materialnym oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, co słusznie stwierdził organ II instancji w swojej decyzji. Z tych też względów, skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem zarówno procesowemu, jak też i materialnemu, skargę należało oddalić o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.