II SA/Po 3971/01

WyrokWSA w Poznaniu2004-06-21

Skład orzekający: Jerzy Stankowski, Ewa Makosz-Frymus, Maciej Dybowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, może zostać pozbawiona tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach, nawet jeśli twierdzi, że brała udział w walkach z oddziałami UPA i grupami Wehrwolfu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba, która uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, może zostać pozbawiona tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał swojego udziału w walkach z oddziałami UPA, a grupy Wehrwolfu w okresie jego służby wojskowej już nie istniały. Okres służby wojskowej skarżącego przypadł po terminie wskazanym w ustawie jako wyłączenie od pozbawienia uprawnień.
Stan faktyczny
Skarżący A.S. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję w tej sprawie. Uprawnienia te zostały przyznane pierwotnie decyzją ZW ZBOWiD w P. z 1977 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w latach 1948-1950. Skarżący w skardze podniósł, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawem, gdyż nie walczył wyłącznie o utrwalenie władzy ludowej, ale brał udział w walkach z UPA i Wehrwolfem. Organ administracji stwierdził, że skarżący nie wykazał udziału w walkach z UPA, a Wehrwolf już nie istniał, a okres jego służby nie kwalifikował go do zachowania uprawnień.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę A.S.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) Sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; o d d a l a s k a r g ę /-/ M.Dybowski /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus JFS Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art.127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 1997 r. nr 142, poz.950 ze zm. ) , po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...] o pozbawieniu A.S. uprawnień kombatanckich przyznanych mu decyzją ZW ZBOWiD w P. z dnia 25 stycznia 1977 r. z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 22 czerwca 1948 r. do 9 października 1950 r. W uzasadnieniu decyzji podano, że w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka A.S. pełnił służbę w Wojsku Polskim - 2 Brygada KBW i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. W związku z tym Kierownik Urzędu stwierdził, że A.S. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w "charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" w rozumieniu art.25 ust.2 pkt 2 powołanej ustawy. Na mocy tego przepisu pozbawia się takie osoby uprawnień kombatanckich. Ponadto stwierdził też Kierownik Urzędu, że postępowanie weryfikacyjne zostało przeprowadzone zgodnie z art.10 i art.73 kpa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.S. wniósł o uchylenie decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] i orzeczenie, że zachował uprawnienia kombatanckie przyznane mu decyzją ZW ZBOWiD w P. z dnia 25 stycznia 1977 r. Zdaniem A.S. zaskarżona decyzja jest sprzeczna z prawem gdyż narusza przepis art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach ... ponieważ nie walczył on wyłącznie o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, ale w czasie pełnienia służby wojskowej brał udział w walkach z bandami UPA i jednostkami Wehrwolfu. Walki te toczyły się w okolicach Suwałk , Łomży, Brańska i Augustowa. Skarżący powołał się na to, że już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powoływał się , że w czasie służby walczył z różnymi bandami, ale o tym, "że to były bandy UPA i Wehrwolfu dowiedział się obecnie". Stwierdził też skarżący, że gdy obiegał się w 1977 r. o przyjęcie do ZBOWiD-u to nie można było napisać o rzeczywistym udziale w walkach kombatanckich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest bezzasadna. Art.25 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002 r. nr 42, poz.371 ze zm. ) , zamieszczony w rozdziale "Przepisy przejściowe i końcowe" reguluje sytuację prawną osób, które w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 1 stycznia 1991 r. posiadały uprawnienia kombatanckie uzyskane na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. Uregulowanie takie było następstwem innego określenia w ustawie o kombatantach przesłanek uprawniających do uzyskania statusu kombatanta lub innej osoby uprawnionej aniżeli w poprzednio obowiązujących przepisach. Wprowadzając w ustawie o kombatantach określenie działalności kombatanckiej i działalności równorzędnej z działalnością kombatancką ustawodawca w art.25 ustawy uregulował sprawę osób , które uzyskały uprawnienia kombatanckie przed dniem wejścia w życie ustawy o kombatantach, na podstawie dotychczasowych przepisów. Przyjęto zasadę, że osoby te zachowują uprawnienia kombatanckie z wyjątkami określonymi w art.25 ust.2 ustawy o kombatantach. W przypadku osób, które uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, art.2 i art.4 ustawy o kombatantach przyjęto regułę, że osoby te pozbawia się uzyskanych wcześniej uprawnień kombatanckich. Do tej grupy osób należy A.S., który uprawienia kombatanckie nabył z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 22 czerwca 1948 r. do9 października 1950 r. pełniąc służbę w 2 Brygadzie KBW. Nie pozbawia się dotychczasowych uprawnień , w myśl art.25ust.2 pkt 2 zdanie ostatnie, powołanej ustawy o kombatantach, żołnierzy z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Okres pełnienia służby wojskowej przez skarżącego przypadł po tym terminie. W skardze A.S. stwierdził, że brał udział w walkach z bandami UPA i jednostkami Wehrwolfu w okolicach Suwałk, Łomży, Brańska i Augustowa. Skarżący, poza tym stwierdzeniem , nie podał żadnych informacji, ani nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Należy też zwrócić uwagę, że fakt rzekomego udziału w walkach z tymi ugrupowaniami skarżący podniósł dopiero w skardze, nie wspominając o tym wcześniej. Z informacji Centralnego Archiwum Wojskowego wynika, że 2 Brygada KBW w latach 1948 - 1950 , tj. w okresie kiedy skarżący pełnił służbę wojskową, nie brała udziału w walkach z bandami UPA. Natomiast grupy Wehrwolfu w tych latach już nie istniały. Nie negując udziału skarżącego w walkach z różnymi bandami, ugrupowaniami itp. W okresie pełnienia służby wojskowej, należy stwierdzić, że nie wykazał on swego udziału w walkach z oddziałami UPA. Mając na uwadze powyższe Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z tych względów , na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270 ) w związku z art.97 § 1 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1271 ) , orzeczono jak w sentencji. /-/ M.Dybowski /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus JFS

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło