II SA/Po 3972/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Hrycaj Sędziowie Sędzia NSA Rafał Batorowicz As. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba(spr) Protokolant sekr. sąd. Justyna Frankowska-Sarbak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/L.Drewniak-Żaba /-/M.Hrycaj /-/R.Batorowicz 4/II SA/Po 3972/01 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, powołując podstawę prawną z art. 20 ust. 3 i art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950) pozbawił T.S. uprawnień przysługujących wdowie pozostałej po kombatancie M.S., przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. decyzją z dnia 10 kwietnia 1986 r. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenia, że M.S. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" od 09.07.1948 r. do 31.12.1948 r. Działalność M.S. traktowana według dawniejszych przepisów jako działalnoścć kombatancka polegała na służbie w Wojsku Polskim od 09.07.1948 do 27.10.1951 r. w którym to okresie tym nie brał udziału z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 2 (powinno być pkt 6) ustawy kombatanckiej. Ziściły się przesłanki zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy. Natomiast uprawnienia przysługujące wdowie po kombatancie mają charakter pochodny w stosunku do uprawnień współmałżonka. W związku z powyższym wobec stwierdzenia, iż M.S. utraciłby uprawnienia kombatanckie, istnieją podstawy do orzeczenia o utracie uprawnień wdowy po kombatancie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy T.S. wniosła o przyznanie jej uprawnień powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. OPS 15/99 z 18 lutego 2000 r., uznając, iż mąż jej zachował uprawnienia kombatanckie do śmierci, a więc ona również zachowuje przyznane jej uprawnienia. Decyzją z [...] kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję. W motywach rozstrzygnięcia powołał się na argumenty przytoczone w decyzji z dnia [..]. T.S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego powołując się ponownie na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lutego 1999 r. sygn. OPS 15/99 oraz podnosząc, iż nie można weryfikować uprawnień wdów (wydawać decyzji kasujących uprawnienia osoby zmarłej). Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, ale z przyczyn innych, niż w niej wskazane. Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach dotyczy wprost pozbawienia uprawnień kombatantów i innych osób uprawnionych, a nie wdów po nich. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego ugruntował się pogląd, że gdyby w sprawie nie doszło do zachowania uprawnień przez samego kombatanta, wówczas powołująca się na uprawnienia pochodne wdowa po osobie, która wypełniała przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy, także je traci (uchwała SN z 25.01.1996 r. - Sygn. III AZP 32/OSNAP 15/96/206). M.S. legitymował się uprawnieniami kombatanckimi nabytymi na podstawie dotychczasowych przepisów wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach. Istnienie takiego stanu, w którym sam kombatant uzyskał uprawnienia wyłącznie z racji "uczestnictwa w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" daje podstawę do pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie jako korzystającej z uprawnienia pochodnego. Orzekający w sprawie organ poprzestał na wyrażeniu poglądu, iż w trakcie służby w wojsku M.S. nie walczył z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy kombatanckiej. Pomimo, że z znajdujących się w aktach administracyjnych dokumentów, to jest życiorysu i deklaracji członkowskiej ZBoWiD wynika, iż M.S. był kierowany do walki z resztkami band w okolicach Bobrownika, Białej Podlaskiej Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów nie podjął prób ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Co więcej, choć w dokumentach zawarte są informacje dotyczące oddziału w jakim służył M.S. (nazwiska dowódców) nie ustalono jednostki, w której odbywał on służbę wojskową. Nie można natomiast zgodzić się z zarzutem skarżącej, co do poglądu wyrażonego w uchwale 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2000 r. OPS 15/99. W uchwale owej NSA jednoznacznie wskazał, że wdowie pozostałej po osobie, która na mocy dotychczasowych przepisów uzyskała uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" i zachowała te uprawnienia jako żołnierz z poboru, który pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 do 30 czerwca 1947, na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2, przysługują uprawnienia, o których mowa w art. 20 ust. 3 tej ustawy. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, bowiem M.S. służbę wojskową odbywał po 30 czerwca 1947 r. W przedstawionej sytuacji istotną wadą postępowania administracyjnego było naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, poprzez nie wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego. Z wymienionych powodów uchylono obie zapadłe w sprawie decyzje na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i8 ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 upsa. Sąd nie stosował art. 152 upsa uznając, iż kwestię wykonalności zaskarżonej decyzji reguluje przepis szczególny, to jest art. 26 ustawy kombatanckiej. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy konieczne będzie ustalenie w jakiej jednostce służył M.S. oraz czy jednostka ta prowadziła w okresie odbywania przez niego służby, walkę z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Ustalenia w tym zakresie pozwolą na ocenę, czy M.S. zachowałby uprawnienia i w konsekwencji, czy uprawnienia po nim zachowała skarżąca.. /-/L.Drewniak-Żaba /-/M.Hrycaj /-/R.Batorowicz KB/