II SA/Po 3978/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędzia WSA Maciej Dybowski /spr./ Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi C.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; o d d a l a s k a r g ę /-/M. Dybowski /-/J. Stankowski /-/E. Makosz - Frymus Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] Nr [...] na podstawie art.25 ust.2 p.2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jt.Dz.U.142/97/950 ze zm.- dalej ustawa) pozbawił C.K. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Weryfikacyjnej z dnia [...] r. z tytułu: walki z reakcyjnym podziemiem w MO i LWP od 21.02.1946 r. do 31.12.1947 r., walki z reakcyjnym podziemiem LWP od 23.6.1948 do 31.12.1948 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż C.K. otrzymał uprawnienia kombatanckie z ww tytułu na podstawie zaświadczenia Powiatowego Sztabu Wojskowego w W. z [...] listopada 1971 r. i zaświadczenia WUSW w K. z [...] grudnia 1983 r. W toku postępowania weryfikacyjnego ustalono, że Zainteresowany nie brał udziału w walkach z oddziałami, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Nadto C.. K. otrzymał uprawnienia kombatanckie z tytułu utrwalania władzy ludowej podczas służby w ORMO. C.K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że w okresie okupacji od trzynastego roku życia był wykorzystywany przez okupanta; musiał pracować pod przymusem u Wójta Gminy przy budowie chlewni, stajni; pracował też w ogrodzie. Zainteresowany pracował także w sześciohektarowym gospodarstwie rolnym chorującego ojca. W czerwcu 1948 r. C. K. został powołany do wojska, do jednostki KBW Białystok. We wrześniu 1948 r. został przeniesiony do Wojskowej Łączności Telefonicznej w miejscowości Komorowo k/Ostrowa Mazowieckiego, gdzie przeszedł trzymiesięczne szkolenie łączności przewodowej. Grupa ta należała do pododdziału Ostrów Mazowiecki; dowódcą był kpt. B. Dowódcą grupy Zainteresowanego był por. R.; grupę tę często wysyłano do Komendy Powiatowej MO do "oddziału" [zapewne winno być "udziału"] w ściganiu i poszukiwaniu na terenie powiatu tych, którzy okradali mienie społeczne i prywatne. Po szkoleniu Zainteresowanego wysłano na placówkę do Pustelnika k/Warszawy; wówczas pracował w grupie remontowo- budowlanej na linii telefonicznej Ostrów Mazowiecki- Warszawa. Dowódcą tej grupy był por. K. Z tej grupy C.K. przeniesiono do sztabu Jednostki Warszawa 1162, stacjonującej na ul. P. Zainteresowany pracował fizycznie i był strażnikiem w magazynach sprzętu telekomunikacyjnego na Polach Mokotowskich. We wrześniu 1950 r. przeniesiono C.K. do pododdziału Tczew; w październiku 1950 r. poszedł do Szkoły Oficerskiej w L. Decyzją z dnia [...] Nr [...] C.K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił decyzji naruszenie prawa polegające na nieuwzględnieniu całokształtu okoliczności, a zwłaszcza prześladowań stosowanych wobec Zainteresowanego przez okupanta hitlerowskiego w latach 1941-45; pełnionej z poboru służby wojskowej po wojnie i faktu, że w okresie powojennym nie brał udziału w zwalczaniu organizacji niepodległościowych, a Jego udział ograniczał się do pomocy przy poszukiwaniu i ściganiu przestępców kryminalnych. Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadną. Zgodnie z art.25 ust.2 p.2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 142/97/950 ze zm.- dalej ustawa), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 i art.4. Z deklaracji członkowskiej z dnia [...] stycznia 1984 r. i z życiorysu Skarżącego ( z dnia 20 grudnia 1983 r.- załączonego do tej deklaracji) wynika, że w latach 1943 do 1945 r. pracował w swej rodzinnej miejscowości- w Brzeźnie u Niemca; od 1946 r. do powołania do wojska w czerwcu 1948 r. należał do ORMO. W czerwcu 1948 r. C.K. został powołany do KBW w Białymstoku; w 1949 r. przeniesiono Go do KBW Warszawa, gdzie przebywał w "Ostrowiu Mazowieckim" [winno być "Ostrowii Mazowieckiej"- "Encyklopedia PWN w trzech tomach" Wyd. Nauk. PWN 2001 t. 2 s.742], a później w Warszawie. W 1949 r.- w lipcu przebywał w Pasłęku i Tczewie- w Kompanii TKN; we wrześniu 1950 r. rozpoczął Szkołę Oficerską KBW w L., którą ukończył w grudniu 1951 r. Po szkole oficerskiej pełnił służbę w Brygadzie TKN w Warszawie; w batalionach: Wrocław, Wałcz i Katowice ( k. 6v, 2-2v akt administracyjnych). Z zaświadczenia Naczelnika Wydziału WUSW w K. z dnia [...]- nr [...] wynika, że C.K. był członkiem Ochotniczej Rezerwy Milicji Obywatelskiej od 21 lutego 1946 do 1983 r; od lutego 1946 do grudnia 1947 r. uczestniczył w działaniach pościgowo- likwidacyjnych za bandami reakcyjnego podziemia działającymi na terenie byłych powiatów konińskiego i tureckiego. Z zaświadczenia Szefa Powiatowego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] wynika, że Skarżący służył w Ludowym Wojsku Polskim od 23 czerwca 1948 do 14 grudnia 1956 r., w czasie służby brał nr 0102/org. ministra bezpieczeństwa publicznego z dnia 2.12.1948- A. KBW t.707/5 s. 111 w: M. Jaworski "Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego 1945-65" Wyd. MON-Wojskowy Instytut Historyczny 1984 s. 368 oraz rozkaz organizacyjny nr 028/E/Org. Dcy KBW z 16.10.1947, A KBW t. 306/5 s. 11-12, powołany przez M. Jaworskiego-op.cit. s. 130). W latach 1948- 50 wytworzono dokumenty, szczegółowo przedstawiające, z kim walczyły jednostki Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Dokumenty takie znajdują się w różnych zbiorach- w szczególności w zespołach akt Centralnego Archiwum Wojskowego. W niniejszej sprawie Kierownik Urzędu zadośćuczynił zasadzie dochodzenia prawdy obiektywnej i obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego ( art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Z wiarogodnego odpisu pisma CAW z [...].3.1984 r. wynika, że w CAW brak akt personalnych C.K.; w zachowanych rozkazach dziennych 2 Brygady KBW za lata 1948 -50 brak wpisów o wydzieleniu grup żołnierzy do doraźnych akcji przeciwko reakcyjnemu podziemiu; nie odnotowano osobistego udziału Zainteresowanego w tych akcjach. Komisja na szczeblu MON, opracowująca wykaz jednostek walczących z "bandami" dokonała weryfikacji jednostek, które rzeczywiście uczestniczyły bezpośrednio w zwalczaniu operacyjnym "wrogiego podziemia i utrwalaniu władzy ludowej". Brygada Łączności i TKN w wykazie takich jednostek nie figuruje (k. 14 akt administracyjnych). Wbrew zarzutom skargi, Kierownik Urzędu nie naruszył zatem prawa przez nieuwzględnienie całokształtu okoliczności sprawy. W sprawie nie doszło także do błędu w subsumcji. Udział w ORMO nie stanowi tytułu zachowania uprawnień kombatanckich określonego w ustawie; podobnie jak służba wojskowa w Wojsku Polskim w okresie po 30 czerwca 1947 r. ( art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy). W żadnym ze sporządzonych przez siebie dokumentów Skarżący nie podawał, że walczył z oddziałami LIPA ni z grupami Werwolfu ( art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy). Praca w gospodarstwie rolnym volksdeutscha w rodzinnej miejscowości-nawet przymusowa i połączona z biciem przez pracodawcę- na obszarze państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., nie stanowi przesłanki zachowania uprawnień kombatanckich. W szczególności nawet groźby pracodawcy uwięzienia w obozie koncentracyjnym nie spełniały przesłanek z art. 3 pkt 2 bądź art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy. Uregulowania zawarte w art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy nie naruszają Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 78/97/483, sprost. Dz.U. 28/01/319)- w szczególności art. 2- w tym zasady zachowania praw słusznie nabytych. Trybunał Konstytucyjny wyrokami z dnia: 15.2.1994 r.- K 15/93- OTK I/94/4 i 15.9.1999 r.- K 11/99- OTK 6/99/116; 15.4.2003 r.- sygn. SK 4/02 (Dz.U. 72/03/658), stwierdził konstytucyjność owych uregulowań z zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Za takową wykładnią opowiedział się Sąd Najwyższy w: uchwale 7 Sędziów SN z dnia 7.7.1992 r.- II UZP 7/91- OSNC 10/92/174 i wyroku z dnia 29.3.1995 r.- III ARN 6/95-OSNAP 16/95/199, a nadto Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 Sędziów Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm.). Nie zachodziła potrzeba orzekania na podstawie art. 152 upsa, wobec treści art. 26 ustawy. /-/M.Dybowski /-/J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus TG