II SA/Po 399/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant sekr.sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] r. Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 254 zł (dwieście pięćdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ E.Podrazik /-/ St.Małek /-/B.Drzazga Burmistrz Miasta K. decyzja z dnia [...] , na podstawie przepisu art. 107 i 108 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46 poz. 543 ze zm.), ustalił S. S. opłatę adiacencką w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu wskazano, iż Rada Miejska uchwałą z 26 czerwca 1996r. ustaliła granice gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w rejonie ulic [...] i [...]. Na tej podstawie wytyczone zostały granice nowych działek budowlanych. W dniu [...]. wydane zostały decyzje administracyjne zawierające rozliczenie wzajemnych należności między Miastem i uczestnikami scalenia (odszkodowania za grunty przejęte pod drogi, opłaty adiacenckie, koszty scalenia). Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło te decyzje z uwagi na brak na części nieruchomości kamieni granicznych. Po ponownym rozpatrzeniu wydano w dniu [...] decyzje administracyjne zawierające rozliczenie postępowania scaleniowego. Kolegium Odwoławcze decyzja z dnia [...] uchyliło powyższe decyzje i umorzyło postępowanie, ponieważ od 01 stycznia 1998r. weszła w życie ustawa o gospodarce nieruchomościami, która uchyliła ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 29 kwietnia 1985r. Wszczęte ponownie postępowanie toczyło się z uwzględnieniem wymogów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec niedojścia między zainteresowanymi stronami do ugody, o terminie i sposobie zapłaty rozstrzygnęła Rada Miejska, podejmując uchwałę o scaleniu i podziale nieruchomości. Podkreślono, że zgodnie z przepisem art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami – sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed wejściem w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. M. S. wniósł odwołanie. Podał, że decyzja Burmistrza z [... r. w sprawie naliczenia opłat adiacenckich została uchylona, a postępowanie zostało umorzone. W takiej sytuacji ponowne wszczęcie postępowania mogło nastąpić w trybie przepisów art. 155 kpa. Jednakże w tym zakresie zainteresowane strony nie wyraziły zgody na podjęcie takiego postępowania. Burmistrz nie wykazał także "słusznego interesu strony", o którym mowa w powołanym przepisie. Odwołujący zarzucił nadto, iż naliczenie opłat nie mogło nastąpić w oparciu o uchwałę rady Miejskiej z 26 czerwca 1996r., gdyż nie spełniała ona wymogów obowiązującego prawa. Uchwała z [...]2002r. obowiązuje dopiero od [...] października 2003r., to jest od dnia rozstrzygnięcia sprawy jej legalności przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przed terminem jej obowiązywania brak było podstaw do naliczenia opłat za scalenie i podział. Uchwała ta mogła dotyczyć bowiem tylko scaleń i podziałów dokonanych po jej uprawomocnieniu się, to jest po 09 października 2003r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją (art. 138 § 2 kpa) uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało, iż w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 107) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 24 marca 1998r. w sprawie wykonania przepisów dotyczących scalenia i podziału nieruchomości (Dz.U. Nr 44 poz. 262) – postępowanie w sprawie opłaty adiacenckiej należy wszcząć po wejściu w życie uchwały o scaleniu i podziale nieruchomości, gdyż opłatę ustala się zgodnie z ustaleniami wynikającymi z tej uchwały. Zdaniem Kolegium, wcześniejsze umorzenie w tej sprawie postępowania nie ma znaczenia, gdyż rozstrzygnięcie to nastąpiło z tego powodu, iż w dacie orzekania przez organ odwoławczy [...] lutego 1998r.) nie obowiązywały już przepisy ustawy o wywłaszczaniu nieruchomości. Prawidłowych ustaleń, w oparciu o obowiązujące przepisy, dokonała uchwała Rady Miejskiej z [...] grudnia 2002r. w sprawie zmiany uchwały z [...] czerwca 1996r. Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji uznając, iż decyzja winna być wydana w takim terminie, aby termin uiszczenia opłaty nie obowiązywał przed dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. W tym zakresie uwzględnić należy ustalenia wynikające z uchwały Rady Miejskiej z [...] grudnia 2003r. Zakwestionowano także ustalenia wynikające z operatu szacunkowego, co do wartości gruntów przed, jak i po ich scaleniu i podziale. Rzeczoznawca majątkowy winien także ustosunkować się do uwag zawartych w odwołaniu, a dotyczących wyceny gruntu. S. S. wniósł skargę, domagając się, jak wynika z jej treści, uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił, iż w wyniku scalenia i podziału nie nastąpił wzrost wartości działek, a z tytułu infrastruktury drogowej nastąpiła obniżka ich wartości. Uważa, iż żądanie opłat uległo przedawnieniu 16 lipca 1999r. skoro uchwała określająca granice nowo utworzonych gruntów stała się obowiązująca 15 lipca 1996r. Podkreśla skarżący, że w obrocie prawnym znajduje się decyzja umarzająca postępowanie w tej samej sprawie (art. 155 kpa). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Burmistrz Miasta K. decyzją z [...]., na podstawie przepisów art. 16 ust. 2, art. 6 i art. 17 ust. 4 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991r. Nr 30 poz. 127 ze zm.), ustalił S. S. , będącemu uczestnikiem scalenia gruntów w rejonie ulic [...] i [...] – opłatę adiacencką w wysokości [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż uchwała z 26 czerwca i 27 sierpnia 1996r. Rada Miejska ustaliła granice gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w rejonie ulic P [...] i [...] . W wyniku scalenia i podziału nieruchomości powstały działki nr [...],[...] i [...] należące do S. S. . Na skutek wzrostu wartości tych nieruchomości ustalona została opłata adiacencka w podanej wyżej wysokości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanych uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie przed tym organem (art. 138 § 1 pkt 2 kpa). Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z przepisem art. 233 obowiązującej od 01 stycznia 1998r. ustawy o gospodarce nieruchomościami sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Niniejsze postępowanie winno być zatem prowadzone według wymogów przepisu art. 107 ust. 3 i art. 106 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji Kolegium uznało, iż prowadzone przez Burmistrza Miasta postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej i odszkodowania za grunty, które przeszły na rzecz Miasta K., jak również rozliczenie kosztów scalenia i podziału – stało się bezprzedmiotowe. Stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, jeżeli dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczna, a zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270) sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. Niewątpliwe jest, iż w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość zarówno podmiotów, jak i przedmiotu rozstrzygnięcia, co oznacza iż zaskarżoną decyzja rozstrzygnięto tę samą sprawę między tymi samymi stronami, co w postępowaniu zakończonym ostateczna decyzją kolegium z [...]. Podstawą odmiennej oceny zaskarżonych decyzji nie może być powołany przez organ odwoławczy przepis art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, iż w sprawie wszczętej i nie zakończonej należy od 01 stycznia 1998r. stosować – jako prawo materialne – nową ustawę. W niniejszej sprawie postępowanie wszczęte przed 01 stycznia 1998r. zostało zakończone decyzją ostateczną z [...]. Brak jest więc podstaw do stosowania powołanego przepisu. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa jest rozstrzygnięciem procesowym i decyzja wydana na tej podstawie kończy sprawę w danej instancji w inny sposób (art. 105 § 2), co oznacza iż tak wydana decyzja jest formalnie taką samą jak decyzja rozstrzygająca sprawę, co do jej istoty. Z tych powodów Sąd był obowiązany stwierdzić nieważność zaskarżonych decyzji. Zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyraża przepis art. 16 kpa. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie posterowania administracyjnego (art. 145, 154, 155, 156, 161, 162 i 163). Mając powyższe na uwadze, Sad na podstawie powołanego przepisu art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie III-im traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152). /-/ E.Podrazik /-/ St.Małek /-/B.Drzazga MarK