II SA/Po 4/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. /-/ B. Drzazga Postanowieniem z dnia 6.03.2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówiła G. S. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa i majątkowa wskazuje, że może ona ponieść koszty sądowe niniejszego postępowania w pełnej wysokości. Prowadzi bowiem dochodową działalność gospodarczą, z której jej osobiste przychody w 2006r. wyniosły około [...] zł, a koszty około [...] zł. Wysokość osiąganych przychodów i ponoszonych kosztów wskazuje, że skarżąca jest w stanie uiścić przewidywane koszty sądowe bez uszczerbku w koniecznych swoich wydatkach. Samodzielnie podejmuje bowiem decyzje o rozdysponowaniu osiąganego przychodu, a koszty sądowe, jako należności publicznoprawne winna pokrywać z tego przychodu w pierwszej kolejności, a nie na końcu, gdy pozostaną jakieś wolne środki. Tym bardziej, że przedmiot niniejszego postępowania związany jest z prowadzoną na własny rachunek i zyskowną aktywnością gospodarczą. Nadto wnioskodawczyni sama przyznała, że prócz dochodów z działalności gospodarczej uzyskuje środki z dodatkowych źródeł, co łącznie daje kwotę miesięcznego dochodu w wysokości około [...] zł, tj. około [...] zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Z dochodu tego wnioskodawczyni pokrywa wszystkie swoje wydatki, jednak na poziomie przekraczającym przeciętne bieżące potrzeby jednego mieszkańca kraju. W ocenie referendarza sądowego wysoki poziom życia skarżącej (czesne za prywatną szkołę podstawową syna) i ponoszone w związku z tym wysokie koszty utrzymania nie mogą być wystarczającą okolicznością uzasadniającą przyznanie skarżącej prawa pomocy. Wnioskodawczyni nie wykazała przy tym, by miała jakieś zaległości płatnicze, czy zajęcia rachunków bankowych, nie są również prowadzone przeciwko niej egzekucje komornicze. Ponadto stwierdzono, iż oceniając sytuację finansową skarżącej należało uwzględnić także wszystkie dochody innych osób, z którymi prowadzi wspólnie gospodarstwo domowe, tj. starszego syna. Z przedłożonego zaświadczenia Urzędu Skarbowego wynika, ze również on uzyskuje dochody, które należy doliczyć do wspólnych dochodów. W wyciągu bankowego jego konta na dzień 15.02.2008r. widnieje dodatnie saldo na kwotę wielokrotnie przewyższającą wysokość kosztów sądowych niniejszego postępowania. Również na rachunku bankowym wnioskodawczyni, w czasie, gdy wnosiła ona skargę, figurowała kwota przekraczająca koszty sądowe. W okresie zaś od września 2007r. do końca stycznia 2008r. nie było debetów, a obroty po stronie wpływów sięgały średnio około [...] zł miesięcznie. Podkreślono również, że dochody skarżącej są na tyle wysokie, iż pozwalają jej także na spłatę kredytu konsumenckiego na kwotę [...] zł samego kapitału, w stosunkowo krótkim okresie trzech lat, z ratą miesięczną przeszło [...] zł. Świadczy to o zdolności kredytowej skarżącej zweryfikowanej przez bank i w konsekwencji o jej dobrej kondycji finansowej, która pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku w bieżących wydatkach, tym bardziej, że koszty te będą rozłożone w czasie. Referendarz sądowy w swym postanowieniu zwrócił też uwagę, na fakt, iż skarżąca dysponuje znacznym majątkiem nieruchomym w postaci domu w L., dwóch mieszkań i udziału we własności działki, na której prowadzi działalność gospodarczą w centrum P. Posiadanie takiego majątku stanowi źródło uzyskania dodatkowego dochodu poprzez jego wynajęcie, sprzedaż, czy obciążenie celem uzyskania kredytu. Wprawdzie majątek ten jest przedmiotem postępowania o podział wspólnego majątku małżeńskiego, to jednak samodzielnie dysponuje domem w L., mieszkaniem w P., które wynajmuje gościom Targów oraz działką w centrum P., na której prowadzi działalność gospodarczą. Z powyższego wynika, że wnioskodawczyni ma możliwość pozyskania dodatkowych środków finansowych, co też wykorzystuje generując niemałe dochody. Reasumując, zdaniem referendarza sądowego, sytuacja majątkowa i finansowa wnioskodawczyni pozwala na uiszczenie przez nią pełnych kosztów sądowych niniejszego postępowania bez uszczerbku w koniecznych wydatkach rodziny. G. S. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniosła, iż nie zgadza się ze stanowiskiem jakoby prowadziła wysoki poziom życia posyłając syna do szkoły prywatnej. Wybór takiej szkoły podyktowany był stanem zdrowia jej młodszego syna i sugestiami psychologów i psychiatry, co znajduje potwierdzenie w dołączonej do sprzeciwu dokumentacji. Ponadto wskazała, że leczenie syna wymaga kupna bardzo drogich leków. Wskazała też, iż jej zdaniem dochód starszego syna nie powinien zostać doliczony do wspólnych dochodów, bowiem środki zgromadzone przez niego na koncie są wynikiem sześciotygodniowej pracy wakacyjnej w Holandii, które przeznaczył on na wymianę kulturową między studentami na kolejne wakacje. Skarżąca nie podzieliła stanowiska wyrażonego w postanowieniu z 6.03.2008r., iż dysponuje znacznym majątkiem, ponieważ majątek ten jest przedmiotem podziału i nie można go ani sprzedać, ani zastawić. Z kolei dom w L. jest jej miejscem zamieszkania, jedno z mieszkań zajmuje wyłącznie jej były mąż, a drugie mieszkanie jest okazjonalnie wynajmowane, co zostało Sądowi przedstawione. Nadto wskazała, że na udziale w nieruchomości prowadził działalność gospodarczą, z której utrzymuje siebie i swoją rodzinę. Ponosi przy tym znaczne koszty związane z wykupem dla siebie lekarstw. Wobec skutecznego wniesienia przez G. S. sprzeciwu – na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) - postanowienie z 6.03.2008r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wezwanie Sądu z dnia 18.04.2008r. skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe za 2007r., wyciąg z konta bankowego skarżącej za okres od 1.02.2008r. do 17.04.2008r. oraz odpis wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego, w którym zasądzono alimenty na rzecz małoletnich synów skarżącej Z. i M. w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie płatne z góry do rąk skarżącej. Nadto oświadczyła, że posiadany przez nią samochód marki R K jest czteroletni i służy jej jako narzędzie pracy. Wskazała też, że z tego co jej wiadomo aktualnie jej nieobecny syn Z. nie złożył dotychczas rozliczenia podatkowego za 2007r. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonego przez G. S. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty nie można uznać, że skarżąca znajduje się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie była w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżąca uzyskuje stosunkowo, jak na osobę prowadzącą trzyosobowe gospodarstwo domowe, wysokie comiesięcznie dochody - przeszło [..] zł netto. Znaczną ich część, bo aż 1028 zł, przeznacza na spłatę kredytu konsumenckiego, zaciągniętego na kwotę [...] zł. Okoliczność ta z jednej strony świadczy o wysokiej zdolności kredytowej wnioskodawczyni, drugiej - o jej dużych możliwościach płatniczych. Gdyby bowiem skarżąca wraz z synami znajdowała się w trudnej sytuacji finansowej nie stać by jej było na zaciągnięcie kredytu, którego miesięczna rata przekracza kwotę najniższego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (1126 zł brutto - § 1 rozp. RM z 11.09.2007r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia na pracę w 2008r. – Dz. U. Nr 171, poz. 1209). Poza tym istnienie zobowiązania prywatnoprawnego skarżącej (umowa pożyczki konsumenckiej) nie może być powodem zwolnienia z obowiązku natury publicznoprawnej, czyli obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, albowiem w rzeczywistości pokrycie tychże kosztów sądowych z budżetu Skarbu Państwa obciążałoby bezzasadnie pozostałych podatników. Kolejną okolicznością wyłączającą możliwość zwolnienia od kosztów jest fakt, iż skarżąca posiada pokaźny majątek - 1/2 udziału w domu mieszkalnym w L. o pow. 158 m2, 1/2 udziału w mieszkaniu w P. o pow. 62m2, 1/2 udziału w mieszkaniu w P. o pow. 72m2 oraz 1/16 udziału w nieruchomości położonej w P. o pow. 4560m2 (por. postanowienie NSA z 29.07.2004r., sygn. akt FZ 131/04, niepubl.). Mając nawet na uwadze nieuregulowaną sytuację majątkową z byłym mężem Cz. S., nie ma podstaw do twierdzenia, że skarżąca nie może zwiększyć dochodów uzyskiwanych z najmu jednego z mieszkań. Jak wskazała, uzyskuje przeciętnie comiesięczny dochód z wynajmowanego dla gości Targów mieszkania w kwocie ok. [...] zł. Zważywszy, że powierzchnia tegoż mieszkania wynosi 72m2, możliwe jest wynajęcie go na stałe za wyższą, niż uzyskiwaną dotychczas, kwotę, co pozwoliłoby na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Istotne jest wprawdzie, że wnioskodawczyni ponosi zwiększone niż przeciętnie wydatki związane z kupnem dla siebie i swojego młodszego syna leków oraz opłatą za jego uczęszczanie do szkoły prywatnej, a także utrzymaniem starszego syna na studiach poza miejscem zamieszkania (łączne comiesięczne koszty prowadzenia gospodarstwa domowego na kwotę ok. 5400 zł), jednakże wydatki te nie przekraczają jej comiesięcznej zdolności finansowej. Jeżeliby wnioskodawczyni nie była w stanie opłacić czesnego za prywatną szkolę syna, wybrałaby dla niego bezpłatną szkołę publiczną. Na marginesie nadmienić należy, że z dołączonych do akt dokumentów nie wynika, wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, że jej syn M. wymaga uczęszczania do szkoły prywatnej. Wynika jedynie, że wymaga on zindywidualizanego traktowania przez nauczycieli, co nie przesądza, że winien uczęszczać do szkoły prywatnej. Dodatkowo wskazać trzeba, że w przedłożonych wyciągów z rachunku bankowego wnioskodawczyni wynika, że dysponuje ona stale środkami finansowymi, które są relatywnie wysokie w stosunku do wysokości kosztów sądowych (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 2.07.2004r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, Lex nr 220385). Odzwierciedleniem powyższego jest bieżący stan konta skarżącej z 17.04.2008r., który opiewa na kwotę [...] zł, przy kosztach sądowych sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym należało w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. oddalić. /-/ B. Drzazga