II SA/Po 400/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant sekr.sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2005 r. sprawy ze skargi W. S. i E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej; I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta K. z dnia [...] nr [...] , II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 1.500 zł (jeden tysiąc pięćset zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ E.Podrazik /-/ St.Małek /-/ B.Drzazga Burmistrz Miasta K. decyzją z dnia [...] ,na podstawie przepisu art. 107 i 108 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, §§ 15,16,17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.02.1998 r. w sprawie ustalenia opłat adiacenckich i rozliczenia kosztów, uchwały nr XXVIII/291/96 Rady Miejskiej K. z dnia 26.06.1996 r. w sprawie ustalenia granic gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w K. w rejonie ulic [...] - [...] oraz uchwały Rady Miejskiej K. nr IV/32/02 z dnia 19.12.2002 r., która zmieniała wskazaną wyżej uchwałę z dnia 26.06.1996 r., ustalił W. S. opłatę adiacencką w kwocie [...] zł z tytułu scalenia gruntów. W uzasadnieniu wskazano, iż Rada Miejska uchwałą z 26.06.1996 r. ustaliła granice gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w rejonie ulic [...] i [...]. Na tej podstawie wytyczone zostały granice nowych działek budowlanych. W dniu [...] r. wydane zostały decyzje administracyjne zawierające rozliczenie wzajemnych należności między Miastem i uczestnikami scalenia (odszkodowania za grunty przejęte pod drogi, opłaty adiacenckie, koszty scalenia). Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło te decyzje z uwagi na brak na części nieruchomości kamieni granicznych. Po ponownym rozpatrzeniu wydano w dniu [...] r. nowe decyzje administracyjne zawierające rozliczenie postępowania scaleniowego. Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. ponownie uchyliło wydane decyzje i umorzyło postępowanie I instancji, ponieważ od 01.01.1998 r. weszła w życie ustawa o gospodarce nieruchomościami, która uchyliła ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 29.04.1985 r. tym samym postępowanie należało dostosować do nowych przepisów o gospodarce nieruchomościami, które w zakresie scalenia zmieniły się, szczególnie w sposobie szacowania wzrostu wartości gruntów. Wszczęte ponownie postępowanie toczyło się z uwzględnieniem wymogów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wobec nie dojścia między zainteresowanymi stronami do ugody, o terminie i sposobie zapłaty rozstrzygnęła Rada Miejska, podejmując uchwałę nr IV/32/02 z dnia 19.12.2002 r. o zmianie pierwotnej uchwały z dnia 26.06.1996 r. Podkreślono, że zgodnie z przepisem art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami – sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed wejściem w życie niniejszej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Odwołanie od tej decyzji wnieśli W. i E. S. . Odwołujący się podali m.in., że w dniu [...] r. Burmistrz K. wydał decyzję nr [...] w sprawie naliczenia opłat adiacenckich, została ona uchylona przez SKO w dniu [...] r. decyzją nr [...], a postępowanie zostało umorzone. W takiej sytuacji ponowne wszczęcie postępowania mogło nastąpić w trybie przepisów art. 155 kpa. Jednakże w tym zakresie zainteresowane strony nie wyraziły zgody na podjęcie takiego postępowania. Burmistrz nie wykazał także "słusznego interesu strony", o którym mowa w powołanym przepisie. Odwołujący zarzucili nadto, iż naliczenie opłat nie mogło nastąpić w oparciu o uchwałę rady Miejskiej z 29 czerwca 1996 r., gdyż nie spełniała ona wymogów obowiązującego prawa. Zdaniem odwołujących nie nastąpił wzrost wartości gruntów po podziale, a z tytułu infrastruktury drogowej nastąpiła obniżka wartości Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium uznało, iż w świetle przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 107) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 24.03.1998 r. w sprawie wykonania przepisów dotyczących scalenia i podziału nieruchomości (Dz.U. Nr 44 poz. 262) – postępowanie w sprawie opłaty adiacenckiej należy wszcząć po wejściu w życie uchwały o scaleniu i podziale nieruchomości, gdyż opłatę ustala się zgodnie z ustaleniami wynikającymi z tej uchwały. W przedmiotowej sprawie brak zawiadomienia stron o wszczęciu postępowania. Zdaniem Kolegium, wcześniejsze umorzenie postępowania w sprawie opłat adiacenckich nie ma znaczenia, gdyż rozstrzygnięcie to nastąpiło z tego powodu, iż w dacie orzekania przez organ odwoławczy (05 lutego 1998 r.) nie obowiązywały już przepisy ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nie można było więc ustalać opłat adiacenckich na podstawie tej ustawy. Dopiero prawidłowych ustaleń, w oparciu o obowiązujące przepisy, dokonała uchwała rady Miejskiej z 19.12.2002 r. w sprawie zmiany uchwały z 26.06.1996 r. Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji uznając, iż decyzja winna być wydana w takim terminie, aby termin uiszczenia opłaty nie obowiązywał przed dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. W tym zakresie uwzględnić należy ustalenia wynikające z uchwały Rady Miejskiej K. nr XIX/190/03 z 29.12.2003 r. Zakwestionowano także ustalenia wynikające z operatu szacunkowego, co do wartości gruntów przed, jak i po ich scaleniu i podziale. Rzeczoznawca majątkowy winien także ustosunkować się do uwag zawartych w odwołaniu, a dotyczących wyceny gruntu. W. i E. S. wnieśli skargę, domagając się, jak wynika z jej treści, uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucili, iż w wyniku scalenia i podziału nie nastąpił wzrost wartości działek, a z tytułu infrastruktury drogowej nastąpiła obniżka ich wartości. Uważają, iż żądanie opłat uległo przedawnieniu 16.07.1999 r. skoro uchwała określająca granice nowo utworzonych gruntów stała się obowiązująca 15.07.1996 r. Podkreślają, że w obrocie prawnym znajduje się decyzja umarzająca postępowanie w tej samej sprawie (art. 155 kpa). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Burmistrz Miasta K. decyzją z [...] r., na podstawie przepisów art. 16 ust. 2, 6 i art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, §§ 12,13,14 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zasad i trybu ustalania granic gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, scalenia i podziału nieruchomości na działki budowlane i opłat z tym związanych, uchwały nr XXVIII/291/96 Rady Miejskiej K. z dnia 26.06.1996 r. w sprawie ustalenia granic gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w K. w rejonie ulic [...] - [...] oraz uchwały Rady Miejskiej K. nr XXX/310/96 z dnia 27.08.1996 r., która zmieniała wskazaną wyżej uchwałę z dnia 26.06.1996 r., ustalił uczestniczce scalenia gruntów w rejonie ulic [...] i [...]W. S. opłatę adiacencką w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż uchwałami z dnia 26 czerwca 1996 r. i z dnia 27 sierpnia 1996 r. Rada Miejska ustaliła granice gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w rejonie ulic [...] i [...]. W wyniku scalenia i podziału nieruchomości powstały działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] należące do W. S.. Na skutek wzrostu wartości tych nieruchomości ustalona została opłata adiacencka. Rozliczono również koszty scalenia i podziału. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., po rozpatrzeniu odwołania zainteresowanych, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i umorzyło postępowanie przed tym organem. Kolegium stwierdziło, iż zgodnie z przepisem art. 233 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która zaczęła obowiązywać z dniem 01.01.1998 r., sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Postępowanie zakończone decyzją organu I instancji z dnia [...] r. winno być zatem prowadzone według wymogów przepisu art. 107 ust. 3 i art. 106 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W tej sytuacji Kolegium uznało, iż prowadzone przez Burmistrza Miasta postępowanie w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej i odszkodowania za grunty, które przeszły na rzecz Miasta K., jak również rozliczenie kosztów scalenia i podziału stało się bezprzedmiotowe. Stosownie do przepisu art. 156 § 1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, jeżeli dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270) sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. Niewątpliwe jest, iż w niniejszej sprawie zachodzi tożsamość zarówno podmiotów, jak i przedmiotu rozstrzygnięcia między sprawą zakończoną opisaną wyżej decyzją SKO z dnia [...] r., a sprawą zakończoną zaskarżoną decyzją. Oznacza to, iż zaskarżoną do Sądu w niniejszej sprawie decyzją rozstrzygnięto tę samą sprawę, między tymi samymi stronami, co w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Kolegium z [...] r. Podstawą odmiennej oceny zaskarżonych decyzji nie może być powołany przez organ odwoławczy przepis art. 233 ustawy z dnia 21.03.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, iż w sprawie wszczętej w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i nie zakończonej, należy od dnia 01.01.1998 r. stosować nową ustawę, tj. ustawę o gospodarce nieruchomościami. Podkreślić należy, iż ustawa z dnia 21.03.1997 r. o gospodarce nieruchomościami przejęła instytucję opłaty adiacenckiej, którą zobowiązana jest ponieść osoba otrzymująca nową nieruchomość w wyniku scalenia i podziału w wysokości 50% wzrostu wartości nieruchomości w stosunku do wartości nieruchomości dotychczas posiadanych (art. 107 ustawy). Taką samą opłatę przewidywała obowiązująca do dnia 31.12.1997 r. ustawa z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (art. 16 ust. 6 i art. 17 ustawy). Po dniu 31.12.1997 r. toczące się już postępowania w sprawie opisanych opłat adiacenckich nie stawały się więc bezprzedmiotowe, a winny być prowadzone w dalszym ciągu, z modyfikacjami przewidzianymi przepisami ustawy z dnia 21.03.1998 r. o gospodarce nieruchomościami. W sprawie opłaty adiacenckiej za działki uzyskane przez W. S. w wyniku podziału i scalenia dokonanego uchwałą nr XXVIII/291/96 Rady Miejskiej Kościana z dnia 26.06.1996 r. po raz pierwszy postępowanie wszczęto przed 01.01.1998 r., zostało ono zakończone decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. umarzającą postępowanie I instancji. Umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa kończy sprawę w danej instancji, stabilność decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania korzysta z tej samej ochrony jak decyzja rozstrzygająca sprawę co do jej istoty. Zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyraża przepis art. 16 kpa. Decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie posterowania administracyjnego (art. 145, 154, 155, 156, 161, 162 i 163). Z tych powodów Sąd był obowiązany stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji SKO i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z uwagi na naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Mając powyższe na uwadze na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w punkcie III-im traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku (art. 152). /-/ E.Podrazik /-/ St.Małek /-/ B.Drzazga MarK