II SA/Po 4003/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędzia WSA Maciej Dybowski /spr./ Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. III. /-/ M.Dybowski /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] nr [...] na podstawie art.25 ust.2 p.2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t.Dz.U.142/97/950 ze zm.- dalej ustawa) pozbawił J.K. uprawnień kombatanckich , przyznanych przez ZW ZBoWiD w P. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 24 stycznia 1945 r. do 31 grudnia 1947 r. W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, iż w okresie zaliczanym jako działalność kombatancka J.K. pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. J.K., wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podniósł, że przez cały okres służby w organach MO, nie miał nic wspólnego z represjonowaniem jakichkolwiek członków ówczesnej opozycji. Gdy rozgorzały walki w południowo- wschodniej Polsce, wywołane przez zamieszkałą tam mniejszość ukraińską, domagającą się na tych terenach Wolnej Ukrainy- ochotniczo zgłosił się do obrony zamieszkałej tam ludności polskiej. Oddział ochotników pozostawał nadal strukturalnie jako Milicja obywatelska, operacyjnie zaś podlegał dowództwu Grupy Operacyjnej "Wisła". Potwierdzić to mogą materiały archiwalne Komendy Powiatowej Policji w Lesku i ewentualnie starzy mieszkańcy Czaszyna, Wańkowej i Baligrodu, gdzie Skarżący pełnił służbę bieszczadzką. Zainteresowany nie rości sobie żadnych pretensji do kombatanctwa za okres wcześniejszej i późniejszej pracy w MO, lecz trudno Mu się pogodzić z tym, ze nie zasłużył na wyróżnienie kombatanckie za zbrojną obronę obywateli przed zagrożeniem życia ze strony nacjonalistycznych ugrupowań ukraińskich, żądających zmian granic Polski na południowym wschodzie. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na podstawie art.138 § 1 w zw. z art.127 § 3 kpa utrzymał w mocy własną decyzję z [...]. Motywując decyzję Kierownik Ud/sKiOR powtórzył argumenty podniesione w decyzji z [...] i powołał uchwałę NSA z 12.6.2000- OPS 5/00. J.K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 21 września 2001 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący powtórzył argumenty podniesione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wzbogacając je o nowe szczegóły. Do skargi J. K. w szczególności dołączył: kserokopię legitymacji nr [...] z dnia [...], o odznaczeniu- na podstawie rozkazu Dowódcy GO "Wisła" nr [...] z dnia 20 lipca 1947 r. plutonowego J.K. Srebrnym Medalem Zasłużony na Polu Chwały; kserokopię zaświadczenia Komendy Wojewódzkiej Policji w P. z dnia [...] r. nr [...] o delegowaniu J.K. jako funkcjonariusza MO, w okresie od 7 maja 1947 do 30 sierpnia 1948 na terenie województwa rzeszowskiego, gdzie jako komendant placówki MO w Czaszynie i placówki ochronnej MO w Wańkowej brał udział w akcjach przeciwko Ukraińskiej Powstańczej Armii. Organ orzekający w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadną. Zgodnie z art.25 ust.2 p.2 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (j.t. Dz.U. 142/97/950 ze zm.), pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art.1 ust.2, w art.2 i art.4. Skarżący wykazywał, że zachodziły wobec niego przesłanki do zachowania tych uprawnień, bowiem od maja 1947 r. do końca 1948 r. uczestniczył pod dowództwem wojskowym w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii ( art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy ). Trafnie Kierownik Urzędu wskazuje, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjętym jest, że służba w Milicji Obywatelskiej nie stanowi przesłanki zachowania uprawnień kombatanckich (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.10.1999 r.- III RN 93/99- OSNAP 15/00/572). Utrwalonym w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalonym jest pogląd, że wniosek osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art.25 ust.2 p.2 ustawy, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w ustawie, winien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich (uchwała 7 S NSA z 4.3.2002-OPS 13/01-Pr.Pracy 6/02/42). Zachowanie uprawnień dotyczy sytuacji, gdy zainteresowany otrzymał lub mógł otrzymać uprawnienia kombatanckie także z innych tytułów określonych w ustawie- w szczególności z tytułu uczestniczenia w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii (uzasadnienie uchwały 7 S SN z 21.12.1993- II UZP 25/93- OSNC 11/94/200 s.4-5, akceptowanej przez A.Świątkowskiego "Uprawnienia inwalidów wojennych, wojskowych ,kombatantów ,osób represjonowanych, inwalidów z wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz ich rodzin" DW ABC 1997 s.97). Skarżący już w życiorysie z dnia 28 lipca 1981 r. podniósł , iż w początkach maja 1947 r. ochotniczo pojechał do Rzeszowa "na likwidację band UPA"; do zimy 1947/48 był komendantem placówki zaporowej w Czaszynie b. pow. Lesko, a następnie w Wańkowej. Latem 1947 r. odznaczony został Srebrnym Medalem Zasłużonym na Polu Chwały przez Dowódcę GO "Wisła" "za ujęcie członków bandy UPA i likwidację grasującego oddziału" (k. 4, 8v, 12 akt administracyjnych). Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29.8.2001 r.- III RN 132/00 (OSNAP 5/02/101) wskazał, że funkcjonariusz MO, który na mocy rozkazu został skierowany do służby w specjalnej grupie operacyjnej utworzonej w celu walki z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii i podlegał dowództwu Wojska Polskiego, nie traci uprawnień kombatanckich na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy. Pogląd ów Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela. Z monografii Mieczysława Jaworskiego "Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego 1945-65" Wyd. MON- WIH 1984- s. 156 wynika, że 17 kwietnia 1947 r. ukazało się zarządzenie Państwowej Komisji Bezpieczeństwa dla Grupy Operacyjnej "Wisła"; powołano dowództwo Grupy, której podporządkowano wszystkie jednostki wojskowe, UBP i MO znajdujące się na obszarze jej działania . Obowiązkiem Kierownika Urzędu było dokonanie analizy dowodów i ocena materiału dowodowego nie później niż w momencie wydania decyzji rozstrzygającej sprawę, a motywy decyzji winny wynikać z uzasadnienia decyzji, jako jej integralnej części (art. 107 § 3 kpa; wyrok NSA z 8.9.1989 r.-II SA 390/89- OSP 6/91/140 z akceptującą glosą M. Mincer- Jaśkowskiej). Rozpoznając sprawę ponownie Kierownik Urzędu przeprowadzi dowody konieczne dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i starannie je oceni, a wynik ustaleń i oceny zaprezentuje w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi art. 107 § 3 kpa. Wobec powyższego obie decyzji należało uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1270- dalej upsa w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz.U. 153/02/1271 ze zm.). Nie zachodziła potrzeba orzekania na podstawie art. 152 upsa, wobec treści art. 26 ustawy. /-/ M.Dybowski /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus JFS