II SA/Po 401/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia NSA Grażyna Radzicka /spr./ Asesor sąd. Edyta Podrazik Protokolant Sekr.sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi A.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na budowę; o d d a l a s k a r g ę /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ G.Radzicka Prezydent Miasta P., decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, zatwierdził projekt budowlany i wydał pozwolenie na budowę wielopoziomowego parkingu podziemnego wraz z przyłączami i niezbędną przebudową infrastruktury, układu drogowego oraz nowym ukształtowaniem i zagospodarowaniem nawierzchni placu położonego na terenie działek nr [...],[...],[...],[...] ark. [...] oraz działki nr [...], ark. [...] obręb P., przy Placu [...] w P., dla A Sp. z o.o. z siedzibą przy ul. [...] w P., według projektu budowlanego wykonanego przez Przedsiębiorstwo B Spółka z o.o. stanowiącego opracowanie zbiorowe i zawierające dane generalnego projektanta oraz projekty autorskie z zakresu; – architektury – konstrukcji – instalacji elektrycznych – instalacji sanitarnych – instalacji tryskaczowych – wentylacji – monitoringu – nadzoru geotechnicznego – dróg – organizacji ruchu – zieleni – trafostacji – przełożenia sieci wodno-kanalizacyjnej, przyłączy wod-kan., oraz nawodnienia terenów zielonych – przełożenia linii kablowych – przyłączy teletechnicznych – oświetlenia placu i ulic – odwodnienia W decyzji określono, że inwestor jest zobowiązany do prowadzenia inwestycji z zachowaniem warunków zgodnie z treścią art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane i to: 1/ z zakresu szczególnych warunków zabezpieczenia terenu zabudowy i prowadzenia robót budowlanych poprzez: – zabezpieczenie terenu budowy przed dostępem osób trzecich, – ustalenie terminów i zakresu korzystania z własności osób trzecich (w tym zajęcia pasa drogowego) – pokrycia na własny koszt wszelkich szkód powstałych we własności osób trzecich, – prowadzenia prac zgodnie z opiniami ZUD, warunkami technicznymi PWiK, EP S.A., TP S.A. W decyzji określono nadto okres i warunki użytkowania obiektów tymczasowych na czas budowy, terminy i warunki rozbiórek obiektów istniejących, obowiązek stałej współpracy z Konserwatorem Zabytków i obowiązek ustanowienia stałego nadzoru archeologiczno-konserwatorskiego, obowiązek nadzoru inwestorskiego w poszczególnych specjalnościach, oraz wymóg uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że przedłożony projekt jest zgodny z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...], a przedłożony projekt budowlany posiada następujące opinie i uzgodnienia: – aktualizację warunków technicznych na wymianę (przebudowę) istniejącego uzbrojenia wodociągowego i kanalizacyjnego z dnia [...].03.2003 r. PWiK Sp. z o.o., znak [...], – pismo Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...].03.2003 r., znak [...] uzgadniające projekt budowlany, – Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...].10.2003 r., znak [...] pozytywnie uzgodnił usytuowanie dwóch wyrzutni powietrza, – Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dnia [...].03.2003 r. wydał decyzję o projekcie budowlanym znak [...] w zakresie projektu budowlanego i raportu oddziaływania na środowisko, – Miejski Konserwator Zabytków w dniu [...].04.2003 r. postanowieniem nr [...] znak [...] uzgodnił projekt parkingu i rewitalizacji płyty placu [...] przy czym zaznaczył, że odrębnego uzgodnienia wymagają elementy małej architektury i materiałów na nawierzchnię płyty placu na etapie prac wykonawczych, – Wydział Ochrony Środowiska w dniu [...].06.2003 r. decyzją znak [...] uzgodnił projekt budowlany w zakresie ochrony środowiska pozytywnie z zastrzeżeniami, z tym że na podstawie przedłożonych materiałów uzupełniających stwierdzono, że po zrealizowaniu przez inwestora zastrzeżeń niniejsze przedsięwzięcie będzie zgodnie z wymaganiami przepisów o ochronie środowiska, – Miejski Inspektorat Obrony Cywilnej dnia [...].05.2003 r., znak [...] nie wniósł zastrzeżeń do przyjętych rozwiązań w projekcie budowlanym, – projekt organizacji ruchu został pozytywnie zaopiniowany przez Komendę Miejską Policji w P., Zastępcę Naczelnika Sekcji Ruchu Drogowego KMP w P., kom. J.K., – Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne pismem [...] z dnia [...].05.2003 r. zaopiniowało projekt tymczasowej organizacji ruchu na czas budowy, – Miejski Konserwator Zabytków Archeologicznych w dniu [...].06.2003 r. pismem [...] zaopiniował pozytywnie projekt pod warunkiem spełnienia nałożonych obowiązków, – Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne pismem z dnia [...].06.2003 r. [...] uzgodniło projekt pomieszczenia na stację trakcyjną MPK, – Wydział Ochrony Środowiska w dniu [...].06.2003 r. wydał decyzję [...] zatwierdzającą projekt prac geologicznych, dla potrzeb monitoringu lokalnego wód podziemnych, – Wydział Ochrony Środowiska w dniu [...].06.2003 r. pozytywnie zaopiniował zamiar wycinki i przesadzenia drzew i krzewów pismem [...], – projekt został uzgodniony przez Zespół Uzgadniania Dokumentacji opinią nr [...] z dnia [...].10.2002 r. – Pismem z dnia [...].07.2002 r. [...] Zespół Uzgadniania Dokumentacji nr [...] uzgodnił planszę zbiorczą sieci kanalizacji ogólnospławnej, wodociągowej, kabel energetyczny, – Powiatowy Inspektor Sanitarny w piśmie [...] z dnia [...].06.2003 r. stwierdził brak konieczności uzgodnienia odstępstwa od przepisów odnośnie oświetlenia światłem naturalnym pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi (portiernia). – Miejski Konserwator Zabytków w dniu [...].06.2003 r. pismem [...] uzgodnił przeniesienie pomnika [...]. Nadto projekt został uzgodniony przez rzeczoznawców d/s zabezpieczeń przeciwpożarowych i bhp - inż. J.M. oraz pod względem wymagań higieniczno-sanitarnych - inż. A.A. Organ I instancji stwierdził również, że inwestor zgodnie z wymogami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w dniu [...].09.2003 r. uzyskał decyzję pozwolenia na przeniesienie pomnika [...] z pl. [...] na al. [...] oraz w dniu [...].12.2003 r. uzyskał decyzję pozwolenia na budowę sieci piezometrów wokół pl. [...]. Przedstawiając w uzasadnieniu dokładny przebieg postępowania administracyjnego organ I instancji wskazał, że w sprawie ze względu na charakter inwestycji, która może znacząco wpływać na środowisko dopuszczono dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu inżynierii wodnej, fundamentowania i odwodnienia Prof. nadzw. dr hab. inż. M.T. w celu weryfikacji przyjętych przez autorów projektu rozwiązań i technologii. Z opinii biegłego wynika, że realizacja planowanej inwestycji, w oparciu o opracowany projekt, przy właściwym nadzorze wykonawczym i autorskim projektantów oraz przy zastosowaniu rozbudowanego monitoringu dla kontroli przemieszczeń ścian szczelinowych i budynków oraz obserwacji poziomów wody gruntowej, nie spowoduje pogorszenia sąsiadujących z inwestycją obiektów. W sprawie wyznaczono nadto rozprawę administracyjną i to w dniach [...].12.2003 r. i [...].01.2004 r., w której zainteresowani mogli brać udział i zapoznawać się z wyjaśnieniami biegłego, a nadto mogli zarówno przed rozprawą i na niej zapoznać się z całością materiałów sprawy. Uznając, że inwestor spełnił stawiane przez organy administracyjne wymogi, a sprawa została dostatecznie wyjaśniona, Prezydent Miasta P. wydał decyzję opisaną na wstępie. Od decyzji odwołanie złożyli: P.S., C Spółka Akcyjna w P. oraz A. B. Wojewoda postanowieniem z dnia [...].04.2004 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez P.S. Natomiast decyzją z dnia [...].03.2004 r. nr [...] rozpoznając odwołania A. B. i C S.A. w P. organ II instancji, utrzymał zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta P. z [...].01.2004 r. w mocy i podzielił jej argumentację podkreślając, że przywołane przez odwołujących się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jak i przepisów prawa materialnego, w postaci prawa budowlanego, czy też przepisów wykonawczych do niego, nie miało miejsca. Skargi od decyzji organu odwoławczego wnieśli A. B. oraz C Spółka Akcyjna w P. Niniejsza sprawa dotyczy skargi A. B., który kierując ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucił naruszenie: – przepisów art. 32 pkt 1 prawa budowlanego polegające na nie przeprowadzeniu postępowania w sprawie oddziaływania na środowisko wymaganego przepisami o ochronie środowiska, – art. 35 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego polegające na braku pozwolenia wodnoprawnego, – art. 21 i 64 Konstytucji oraz art. 144 i 147 Kodeksu cywilnego poprzez dopuszczenie do wykonywania robót ziemnych w taki sposób, że może to zagrażać nieruchomościom sąsiednim, utratą oparcia, – art. 122 ust. 1 pkt 6 i 8 ustawy z 18.07.2001 r. prawo wodne. Nadto skarżący zarzucił, że wydanie pozwolenia na budowę nastąpiło z naruszeniem prawa procesowego, a mianowicie: – art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. 00.98.1071) kodeks postępowania administracyjnego, poprzez nie podjęcie przez organ I instancji wszelkich niezbędnych kroków, celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i tym samym naruszenie interesu społecznego, jak też słusznego interesu obywateli - właścicieli nieruchomości w obrębie Placu [...], poprzez nie stworzenie odpowiednich mechanizmów zabezpieczenia planowanej inwestycji, – art. 10 w zw. z art. 79 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego poprzez uniemożliwienie skarżącemu bezpośredniego zadawania pytań powołanemu w sprawie biegłemu, – przepisu art. 94 § 2 poprzez nie odroczenie rozprawy z dnia [...].01.2004 r. pomimo zaistnienia ważnej przyczyny, polegającej na nie zapewnieniu udziału na rozprawie biegłego, a dla tej przyczyny odroczono poprzednią rozprawę. Wskazując na powyższe uchybienia skarżący żądał: 1. uchylenia decyzji Wojewody z dnia [...].03.2004 r. [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. P. z dnia [...].01.2004 r. znak: [...], 2. zasądzenia od Wojewody na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez Sąd Administracyjny jest kontrola działalności administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem, w świetle stanu faktycznego sprawy ustalonego przed tym organem. Natomiast kontrola stanu faktycznego, polega na sprawdzeniu, czy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, a więc czy wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia i czy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy. W niniejszej sprawie z uwagi na charakter inwestycji projekt budowlany wymagał wielu opinii i uzgodnień opisanych wyżej, a także wymagał przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko, wymaganego przepisami o dostępie do informacji i jego ochronie oraz ocenach oddziaływania na środowisko. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, o którym mowa w art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. nr 106 poz. 1126 ze zm.) uregulowane jest w art. 46 - 57 ustawy z dnia 27 stycznia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. nr 62 poz. 627 ze zm.). Stosuje się je do przedsięwzięć wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. nr 179 poz. 1490). W niniejszej sprawie - pierwszą decyzją o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu wydano [...].06.2003 r. Decyzja ta następnie została uchylona. Natomiast decyzją pozytywną w przedmiocie oddziaływania na środowisko, w której również akceptuje się raport o oddziaływaniu na środowisko Prezydent Miasta P. wydał [...] czerwca 2003 r. nr [...]. Raport ten został również zaakceptowany przez Wydział Ochrony Środowiska i Sanepid (vide decyzja wraz z projektem wykonawczym z branży Monitoring i raport oddziaływania na środowisko stanowiący załącznik do decyzji z [...].06.2003 r. w dwóch teczkach). W świetle powyższych ustaleń zarzut skarżącego o naruszeniu przepisów art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane jest nieuzasadniony. Kolejne zarzuty skarżącego, dotyczące naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w związku z art. 122 ust. 1 pkt 6 i ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r. nr 115 poz. 1229 ze zm.) są również nieuzasadnione. Jak wynika z materiałów sprawy, w szczególności projektu prac geologicznych, które mają nastąpić przy realizacji inwestycji, niezbędnym było wydanie pozwolenia wodno-prawnego, obejmującego wykonanie urządzeń wodnych, o których mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 prawa wodnego tzw. piezometrów na terenie wielopoziomowego parkingu podziemnego na Placu [...] w P. pozwalających w sześciu otworach prowadzenie obserwacji wód podziemnych. W tym zakresie Prezydent Miasta P. wydał decyzję w dniu [...].07.2003 r. nr [...]. Natomiast skarżący nie udowodnił, aby inne pozwolenia wodno-prawne były niezbędne. Sąd uznał, że organy administracyjne rozpoznające sprawę nie tylko dokonały oceny przedłożonych projektów, w szczególności systemu odwadniająco-nawadniającego, lecz ich kontrolę powierzyły osobie posiadającej odpowiednie kwalifikacje, bowiem powołany biegły jest specjalistą z zakresu fundamentowania i odwodnienia i posiada uprawnienia budowlane projektowe, wykonawcze. Badanie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej projektu, jego kompletności oraz uprawnień projektantów jest obowiązkowe. Od uznania organu uzależnione jest natomiast badanie zgodności projektu architektoniczno-budowlanego z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi i obowiązującymi normami, w zakresie określonym w art. 5, bowiem pełną odpowiedzialność za projekt architektoniczno-budowlany ponosi projektant i ewentualnie osoba sprawdzająca. Projekt prac geologicznych dla określenia warunków geologiczno-inżynierskich w podłożu terenu w związku z projektowaną budową wielopoziomowego parkingu podziemnego w mieście P. przy pl. [...] został opracowany przez Politechnikę, Instytut Inżynierii Lądowej i przedłożony przez A Sp. z o.o. został zatwierdzony przez Prezydenta Miasta P. dnia [...].08.2001 r. [...]. Zatwierdzony projekt oraz materiały uzupełniające go były również przedmiotem kontroli przez biegłego Prof. nadzw. dr hab. inż. M.T., a opracowanie projektu poprzedzono wszechstronnymi badaniami geologicznymi, które dotyczyły między innymi pomiarów zwierciadła wody badań laboratoryjnych gruntów. Niesłuszny jest więc zarzut skarżącego, że realizacja planowanej inwestycji poczyni szkody zarówno na terenie inwestycji jak i obszarach przyległych do niej. Inwestor dysponując określoną dokumentacją opracowaną na podstawie badań uznał, że niezbędnym jest wystąpienie wyłącznie o pozwolenie wodnoprawne z art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r. nr 115 poz. 1229 ze zm.). Ten pogląd inwestora przy załatwianiu niniejszej sprawy był niewątpliwie weryfikowany przez organy administracyjne i skoro one badając projekt uznały, że inne pozwolenia wodnoprawne, o których mowa w przytoczonym wyżej art. 122 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie są konieczne, nie można podzielić zarzutu skarżącego, że były one konieczne, gdyż skarżący tego zarzutu nie poparł żadnymi wiarygodnymi dowodami. Jak wynika z akt sprawy i ustaleń zaskarżonych decyzji zaprojektowany system odwadniająco-nawadniający gwarantuje zachowanie stosunków wodnych na prawidłowym poziomie. Projekt przewiduje również, że w trakcie realizacji inwestycji nie zostanie naruszony system wodny w obrębie wód trzeciorzędowych. Tak więc zapewnienie w niniejszej sprawie szczególnej kontroli projektu budowlanego, na który składa się szereg projektów specjalistycznych poddanie ich wtórnej kontroli, w ocenie Sądu stanowi dokładną analizę stanu faktycznego sprawy i zastosowania właściwych norm prawa materialnego. Natomiast skarżący nie podaje powodów dla których uważa, że planowana inwestycja nie powinna być realizowana, a przewidując możliwość wystąpienia szkód, nie uwiarygadnia w żadnym zakresie swych zarzutów. Kontrolując zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przez organy administracji przepisów art. 21 i 64 Konstytucji R.P. oraz art. 144 i 147 Kodeksu cywilnego Sąd stwierdził, że wskazują one na przepisy, które najogólniej można określić jako chroniące prawo własności. Skarżący jednak nie wykazał w jaki sposób poprzez planowaną inwestycję zostanie naruszona jego własność. Prawo budowlane przewidując ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich w art. 5 ust. 1 pkt 6 precyzuje tę materię w ustępie 2 i wymienia: 1. zapewnienie dostępu do drogi publicznej 2. ochronę przed pozbawieniem a. możliwości korzystania z wody, kanalizacji, energii elektrycznej i cieplnej oraz ze środków łączności, b. dopływu światła dziennego do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. 3. ochronę przed uciążliwościami powodowanymi przez hałas, wibrację, zakłócenia elektryczne, promieniowanie, 4. ochronę przed zanieczyszczeniem powietrza, wody lub gleby. Jakkolwiek orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, a także doktryna wskazują, że wyliczenia te nie są wyczerpujące, to należy stwierdzić, że prowadzone postępowanie w sprawie, w sposób szczególny kładło nacisk na ochronę interesów osób trzecich, będących uczestnikami postępowania jak i pozostałych obywateli miasta P. dążąc do zapewnienia prawidłowego funkcjonowania mediów, komunikacji, ochrony wód, powietrza, czy wreszcie ochrony dóbr kultury. W całym postępowaniu kontrolowano nie tylko interes prawny osób trzecich lecz i faktyczny. Jakkolwiek organy administracyjne tego nie wymagały, to inwestor sporządził pełną dokumentację opisowo-fotograficzną stanu budynków położonych wokół Placu [...], a sporządzone projekty zawierają opracowania zapewniające bezpieczeństwo sąsiadujących z planowaną inwestycją obiektów, gdyż uwzględniają one nie tylko warunki techniczne planowanej inwestycji, lecz odnoszą się także do stanu obiektów sąsiadujących z inwestycją. Granice praw i interesów osób trzecich określają przepisy Prawa budowlanego, przepisy wykonawcze ze szczególnym uwzględnieniem przepisów techniczno-budowlanych, obowiązujące Polskie Normy oraz inne przepisy zawarte w aktach normatywnych, w tym wydanych w celu ochrony sanitarnej i ochrony środowiska naturalnego, a mających zastosowanie w procesie budowlanym. Poza tymi granicami i poza ochroną prawną wynikającą z norm prawa pozytywnego, pozostają protesty obywateli wyrażające się w subiektywnych oczekiwaniach i życzeniach. Prawo własności nie jest prawem absolutnym i granice własności wyznaczają trzy elementy w postaci ustawy, zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa. Wykonywanie prawa własności na terenach wysoce zurbanizowanych niewątpliwie w jakiś sposób ogranicza prawo własności. Są to jednak obiektywne warunki panujące w dużych miastach i związane są z emisją zanieczyszczeń, hałasu, zakłóceń - w pewnych sytuacjach - korzystania z mediów, wzajemnym oddziaływaniem ścian, fundamentów itp. W niniejszej sprawie istotnym problemem jest poziom wód gruntowych, który na obecnym etapie funkcjonowania Placu [...] w mieście P. nie podlega żadnej kontroli, a jego stabilność ma niewątpliwie wpływ na substancję okalających plac budynków. Postępowanie administracyjne związane z wydaniem pozwolenia na budowę wielopoziomowego parkingu podziemnego, nałożyło na inwestora szereg obowiązków, które w przyszłości pozwolą na pełną kontrolę stanu odpowiedniego nawodnienia gruntu pozwalającego na bezpieczne funkcjonowanie zarówno nowowybudowanego obiektu jak i nieruchomości z nim sąsiadujących. Zarzuty skarżącego, że realizacja inwestycji stanowi zagrożenie dla jego nieruchomości nie zostały potwierdzone żadnymi wiarygodnymi dowodami. Jest oczywistym, że projektowana inwestycja, jak każda realizowana w terenie zurbanizowanym, stwarza pewne ryzyko przy jej przeprowadzaniu, jednak organy administracyjne rozpoznające sprawę kontrolują projekt budowlany i wydają pozwolenie na budowę pod kątem normalnych, czy jak w niniejszej sprawie obostrzonych wymogów wobec inwestora, nie mogą jednak stawiać wymogów nie przewidzianych prawem budowlanym w szeroko rozumianym zakresie, czy też na żądanie skarżącego stawiać warunków inwestorowi nie przewidzianych prawem, gdyż takie rozumienie pojęcia prawa własności nie znajduje uzasadnienia w systemie obowiązującego prawa. Powyższe uwagi ściśle wiążą się z kolejnym zarzutem skarżącego dotyczącym naruszenia art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z unormowaną w art. 7 zasadą prawdy obiektywnej, organy administracji publicznej "podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego tak, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodnie z rzeczywistością. Funkcjonowanie tej zasady w sytuacji wydawania pozwolenia na budowę i zatwierdzania projektu budowlanego jest stymulowane przepisami ustawy Prawo budowlane w szczególności art. 32 do 36. Kontrolując niniejszą sprawę Sąd uznał, że wymogi art. 7 kpa zostały spełnione. Skarżący stwierdzając, że organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej poprzez nie stworzenie odpowiednich mechanizmów zabezpieczenia planowanej inwestycji, poza ogólnikowo sformułowanym zarzutem nie wskazał, na czym naruszenie art. 7 polegało. Mając na względzie słuszny interes obywateli i słuszny interes społeczny, organy administracji nie mogły wbrew zarzutom skargi nakładać na właściciela gruntu - Miasto P. - zobowiązań o charakterze stricte cywilnym, a mianowicie udzielenia pisemnej gwarancji, że będzie łącznie z inwestorem, czy też wyłącznie pokrywać ewentualne szkody, które wystąpią przy realizacji inwestycji. Należy zresztą zwrócić uwagę, że przy realizacji inwestycji odpowiedzialnym za szkody może być również projektant, wykonawca, kierownik budowy. Zawsze jednak odpowiedzialność za wyrządzoną szkodę osobie trzeciej ma charakter cywilistyczny, a nie administracyjny. Kolejny zarzut naruszenia przepisów art. 10 w związku z art. 79 § 2 kpa jest również nieuzasadniony. Obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu obejmuje: – konieczność zawiadomienia o wszczęciu postępowania, – uczestniczenie przez stronę w postępowaniu wyjaśniającym, zgłaszanie dowodów, – możliwość zapoznawania się z dowodami zgromadzonymi w sprawie i wypowiadanie swych poglądów, – udział w rozprawie jeżeli jest wyznaczana w sprawie, – wreszcie przed wydaniem decyzji możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie w pełni zrealizowano zasadę przewidzianą w art. 10 w związku z art. 79 § 2 kpa. Skarżący był zawiadomiony o wszczęciu postępowania, brał udział w sprawie, korzystał z fachowej pomocy pełnomocnika - radcy prawnego. Z bogatego materiału sprawy wynika, że stronom postępowania, umożliwiono zapoznanie się z całością akt, w tym dokumentacji projektowej, uzgodnień, wyjaśnień inwestora. W sprawie dopuszczono dowód z opinii biegłego (art. 84 kpa) Prof. nadzw. dr hab. inż. M.T. Ponieważ opinia dotyczyła analizy i oceny dokumentacji przekazanej przy zleceniu wydania opinii przez Urząd Miasta P. z [...].09.2003 r. nr [...] to strony przy jej przeprowadzaniu nie mogły uczestniczyć. Celem opinii było: a. zweryfikowanie w zakresie robót inżynierskich projektów wymienionych w pkt. 2 opinii podpunktach 1-10 i 12 mogących w sposób znaczący oddziaływać na środowisko, a dotyczących budowy wielopoziomowego parkingu podziemnego, b. dokonanie oceny, czy w przedłożonych projektach oparto się na wystarczających kompletnych przesłankach, badaniach, dowodach, c. dokonanie oceny, czy zastosowano odpowiednie rozwiązania projektowe i wykonawcze zapewniające ochronę interesów osób trzecich tj. właścicieli nieruchomości sąsiednich. W związku z charakterem opinii biegły odpowiadał na pytania i wnioski stron na piśmie. Odnosił się również do wyjaśnień projektantów i materiałów, które na jego żądanie organ administracyjny mu przedłożył. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie ustanawiają żadnych wymagań, co do formy i koniecznych elementów opinii. Może być ona sporządzona na piśmie, jak i złożona ustnie do protokołu. W niniejszej sprawie biegły, który sporządzał opinię na piśmie nie mógł ze względów obiektywnych uczestniczyć w rozprawie. Udzielał jednak wyjaśnień w związku z wydaną opinią i pytaniami stron również na piśmie. Należy jednak z całą stanowczością stwierdzić, że organ administracji publicznej nie jest związany opinią biegłego w zakresie ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej, ani w zakresie określania konsekwencji prawnych ustalonego stanu faktycznego. W niniejszej sprawie organy administracji dopuściły dowód z opinii biegłego poddając niejako wtórnej kontroli rozwiązania projektowe inwestycji, bowiem ich ocena wymagała wiadomości specjalistycznych. Umożliwienie stronom zadawania pytań na piśmie stanowiło wystarczającą gwarancję udziału stron w tej części sprawy. Potwierdzają to: – opinia techniczna Profesora nadzw. dr hab. inż. M.T. z [...].10.2003 r. stanowiąca załącznik nr 1 do decyzji z [...].01.2004 r. – pismo biegłego z odpowiedziami z [...].10.2003 r. – pismo spółki D z [...].11.2003 r. – pismo urzędu Miasta P. kierowane do biegłego z [...].12.2003r. – uzupełniająca opinia techniczna Prof. M.T. z [...].12.2003 r. w związku z oceną wyjaśnień przedstawionych przez projektantów – pismo biegłego z [...].01.2004 r. – pismo pełnomocnika skarżącego A. B. z [...].01.2004 r. – pismo spółki C z [...].01.2004 r. – odpowiedź Prof. M.T. z [...].01.2004 r. Ostatni z zarzutów skarżącego dotyczył naruszenia przepisów art. 94 § 2 kpa poprzez nie odroczenie rozprawy w dniu [...].01.2004 r. celem zapewnienia udziału biegłego w rozprawie. Zgodnie z przepisami art. 94 § 2 kpa kierujący rozprawą odroczy ją, jeżeli stwierdzi poważne nieprawidłowości w wezwaniu stron na rozprawę, jeżeli niestawienie się strony zostało spowodowane przeszkodą trudną do przezwyciężenia, a także z innej ważnej przyczyny. Jest niespornym, że w sprawie strony i biegły byli prawidłowo powiadomieni o rozprawie. Rozprawa w dniu [...] grudnia 2003 r. została odroczona z uwagi na nieobecność biegłego. Kolejny termin rozprawy administracyjnej wyznaczono na [...] stycznia 2004 r., jednak biegły z przyczyn obiektywnych (prawidłowo zawiadomiony) nie stawił się, usprawiedliwiając swoją nieobecność. Taka sytuacja nie ograniczała jednak praw stron, bowiem w pismach z dnia [...] października 2003 r., [...] stycznia 2004 r., [...] stycznia 2004 r., a także w opinii uzupełniającej z [...] grudnia 2003 r. biegły udzielał odpowiedzi na zadane przez strony pytania, a także odniósł się do wyjaśnień udzielonych przez projektantów. Skoro ustawodawca ocenę czy rozprawę należy odroczyć także "z innej ważnej przyczyny" - pozostawia do oceny prowadzącego sprawę, należy uznać, że to kierujący rozprawą, jako przedstawiciel organu administracyjnego, po wysłuchaniu wniosków stron, postanawia czy rozprawę można prowadzić bez szkody dla wyjaśnienia sprawy. W ocenie Sądu przeprowadzona w sprawie rozprawa administracyjna nie uchybiła przepisom art. 94 § 2 kpa i odstąpienie ostatecznie przez organ administracyjny od przesłuchania biegłego, nie miało najmniejszego wpływu na istotę sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Należy zauważyć, że argumentacja skargi nie wskazuje jakie uchybienia posiada opinia biegłego Prof. M.T. Nie wskazuje również na problemy, których opinia w ramach udzielonego zlecenia nie wyjaśnia, bądź wyjaśnia wadliwie. W powyższych okolicznościach uznając, że zarzuty skargi nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonej decyzji na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270) - skargę należało oddalić. /-/ E.Podrazik /-/ A.Łaskarzewska /-/ G.Radzicka MK