II SA/Po 401/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu 27 maja 2026 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 17 października 2025 r., nr [...], w przedmiocie wyjaśnienia sentencji decyzji, postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO", "Kolegium") postanowieniem z 17 października 2025 r., nr [...], na podstawie art. 17 pkt 1 oraz art. 113 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a."), wyjaśniło sentencję decyzji własnej z 30 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji z 12 października 2023 r., nr [...] Skargę na powyższe postanowienie, ujętą w piśmie procesowym z 7 kwietnia 2026 r., wywiodła D. M., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Skarżąca wskazała, że jest następcą prawnym zmarłego [...] E. K., właścicielką działki [...] i współwłaścicielką działki [...] położonej w obrębie [...], powiat [...], Gmina [...]. W toku postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem organ nie ustalił następcy prawnego ani do dopuścił skarżącej do udziału w postępowaniu, nie doręczał jej żadnych pism bądź rozstrzygnięć. Postanowienie zostało doręczone skarżącej 19 marca 2026 r. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło o jej odrzucenie. Organ podniósł, że skarżąca nie była stroną postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i nie doręczano jej żadnych pism, w tym ostatecznej decyzji. Skarga wnoszona jest więc po terminie, w którym mogły ją wnieść osoby, którym rzeczywiście doręczono decyzję i były stronami toczącego się postępowania. Bez znaczenia pozostaje fakt późniejszego doręczenia postanowienia. Niemożliwe jest wzruszenie ostatecznej decyzji przez osobę niebiorącą udziału w postępowaniu w zwykłym trybie odwoławczym. Podmiot, którego interesu prawnego dotyczyło postępowanie, ma możliwość obrony swych praw przez skorzystanie z nadzwyczajnych środków zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznej oceny skargi konieczne jest stwierdzenie spełniania wszystkich wymagań formalnych, w tym ustalenie, czy skarga została wniesiona w przewidzianym na dokonanie tej czynności terminie. Zgodnie z art. 53 § 1 ab initio ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Dodatkowo wskazać trzeba, że w przypadku podmiotów, którym nie doręczono decyzji (zaskarżalnego postanowienia) mogą oni wnieść skargę do sądu administracyjnego wyłącznie w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji (postanowienia). Termin ów rozpoczyna w stosunku do nich swój bieg od najpóźniejszego doręczenia zaskarżonego aktu innym stronom (por. postanowienie WSA w Warszawie z 23 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1690/11, dostępne w CBOSA na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli zatem nie skorzystają oni z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji (postanowienia) stronom postępowania, nie mogą skutecznie domagać się sądowej kontroli tego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 18 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1214/17, CBOSA). Zaskarżone postanowienie Kolegium z 17 października 2025 r., nr [...], zgodnie z przekazanymi aktami administracyjnymi, zostało doręczone wnioskodawcy W. B. 24 października 2025 r. Jednocześnie wyłącznie wnioskodawca uznany został za stronę postępowania, bowiem wyłącznie jemu jako stronie postanowienie to doręczono. Tym samym złożenie skargi 9 kwietnia 2026 r. niewątpliwie nastąpiło z uchybieniem ustawowego 30-dniowego terminu. Odnosząc się do okoliczności doręczenia skarżącej odpisu postanowienia w dniu 19 marca 2026 r. wskazać trzeba, że nie ma to znaczenia dla dotychczas poczynionych uwag. Doręczenie to nie miało miejsca na rzecz uznawanej przez organ strony postępowania administracyjnego, lecz na wniosek skarżącej, która uważa, że powinna być stroną i została przez organ w przeprowadzonym postępowaniu pominięta. Doręczenie to traktować trzeba jako dokonane jedynie w celach informacyjnych. Dopuszczenie możliwości pozbawienia postanowienia uzyskanego uprzednio waloru prawomocności – na skutek późniejszego doręczenia jego odpisu na rzecz podmiotu, który nie był traktowany jako strona postępowania – byłoby sprzeczne z zasadą trwałości zaskarżalnych postanowień, jaką wywieść można z unormowań art. 16 w zw. z art. 126 K.p.a. Przyjęcie stanowiska odmiennego powodowałoby nieograniczoną czasowo niepewność dla innych stron postępowania (adresatów postanowienia), szczególnie zaś dla wnioskodawcy, co do okoliczności prawomocności wydanego rozstrzygnięcia. Skoro postanowienie jest ostateczne i prawomocne to późniejsze doręczenie jego odpisu na rzecz podmiotu, który uznaje się za pominiętą stronę postępowania administracyjnego, nie może powodować otwarcia biegu nowego terminu do wniesienia skargi. W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu postanowienia, gdy to było już ostateczne i prawomocne, przysługuje prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 126 K.p.a. Jak wynika z treści skargi, jak i przedstawionej przez Kolegium korespondencji, skarżąca z takiej możliwości skorzystała. To ten tryb jest właściwy do oceny, czy zaistniała rzeczona podstawa wznowieniowa, a także do określenia konsekwencji prawnych tej sytuacji. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 oraz § 3 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1. sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono w pkt 2. stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 232 § 2 P.p.s.a.