II SA/Po 403/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 5 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2013 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; postanawia oddalić wniosek. /-/ B. Drzazga Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił J. K. zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, ze nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojego oraz rodziny. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić wszystkich należności sądowych. Referendarz sadowy uznał, że oświadczenie skarżącego co do jego sytuacji finansowej i majątkowej okazało się niepełne i budzące wątpliwości. Zaznaczył, że dopiero po dwukrotnym wezwaniu podał, że dochody rodziny wynoszą [...] zł netto miesięcznie, a nie [...] zł brutto miesięcznie, jak zadeklarował we wniosku na formularzu. Wątpliwości referendarza wzbudziło to z jakich środków wnioskodawca pokrywa wszystkie koszty mediów, gdy z przedłożonych faktur wynika, że tylko opłata za gaz wynosiła w grudniu 2012 r. [...] zł i [...] zł w lutym 2013 r., za prąd [...] zł w lutym 2013 r., za wodę [...] zł w lutym 2013 r. Przy czym w uzupełnieniu wniosku zadeklarował, że wszystkie stałe opłaty obejmujące koszty leków, telefonów, ubezpieczenia, wody, ścieków, prądu, gazu, eksploatacji samochodu, rat kredytowych, opłaty za telewizję wynoszą [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca podtrzymał, że nie posiada żadnego majątku nieruchomego, podając jednocześnie, że czyni znaczne nakłady na remonty i naprawy nieruchomości użytkowanej oraz że chce ją sprzedać w celu poprawy swojej sytuacji finansowej. Nie płaci też czynszu za mieszkanie. Pomimo dwukrotnego wezwania nie wyjaśnił zatem rzeczywistego stanu posiadania majątku nieruchomego, którym dysponuje, jak właściciel, czy użytkownik wieczysty. Zdaniem referendarza sądowego wyjaśnienia wymagało też to, jakie są obroty na posiadanych przez wnioskodawcę rachunkach bankowych. Reasumując referendarz sądowy stwierdził, że oświadczenie majątkowe wnioskodawcy zawarte w formularzu oraz jego uzupełnienie nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wniosek skarżącego o prawo pomocy nie zawierał bowiem pełnej informacji dotyczącej jego rzeczywistej zdolności finansowej do uiszczenia kosztów sądowych przedmiotowego postępowania. Przedłożone oświadczenie i jego uzupełnienie nie przekonują, że w niniejszej sprawie została odzwierciedlona pełna sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy. Brak zaś pełnej współpracy strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy skutkować musi odmową przyznania prawa pomocy. Uniemożliwia bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. J. K. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Wyjaśnił, że złożone kopie PITY-28 i PIT-27 wykazują wszystkie dochody jakie osiąga on i jego rodzina. Wskazał, że wątpliwości nie powinno budzić też rozliczenie opłat za ubezpieczenie, leki, wodę, ścieki, prąd, gaz, samochód, raty kredytowe itp. ponieważ rozkładają się one na miesięczne koszty utrzymania w skali roku. Odnosząc się do okoliczności nieprzedstawienia wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawca podał, że nie ma możliwości ich przedłożenia, bowiem nie posiada drukarki. Wskazał też, że nie stać go i jego żony na wymianę okularów. Dodatkowo zaznaczył, że powinien być pod stałą opieką kardiologa. Podał też, że wraz z żoną sprzedali już obrączki ślubne. Wobec skutecznego wniesienia przez J. K. sprzeciwu – na podstawie art. 260 p.p.s.a. - postanowienie z 26 czerwca 2013 r. utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zdaniem Sądu w oparciu o treść złożonych przez J. K. wniosku o prawo pomocy oraz dodatkowe oświadczenia i dokumenty nie można ustalić, czy skarżący znajdują się w tak trudnej sytuacji materialnej, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Stwierdzić należy, że skarżący – co było jego obowiązkiem, chcąc uzyskać prawo pomocy w formie zwolnienia od kosztów - nie wyjawił aktualnych dochodów swoich i rodziny. Ograniczył się do podania, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i utrzymują się z emerytury wnioskodawcy w wysokości [...] zł oraz z czynszu z tytułu podnajmu w wysokości [...] zł. Wskazał, że jego żona nie pracuje, nie prowadzą też działalności gospodarczej. W jednym z pism skarżący podał, że dochód jego i żony wynosi [...] zł. Z przedłożonych deklaracji podatkowych za rok 2012 wynika, że oboje z tytułu najmu otrzymali po [...] zł, zaś dochód skarżącego brutto wyniósł [...] zł. Jednocześnie wnioskodawca nie wyjaśnił rzeczywistego stanu posiadania majątku nieruchomego. Co istotne, zwłaszcza w kontekście ustalenia aktualnego stanu finansów wnioskodawcy i jego małżonki, J. K. nie odpowiedział na wezwanie Sądu o przedłożenie wyciągów rachunków bankowych i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o wykazanie wysokości i źródeł dochodu swoich i małżonki (przedłożenie umów, dowodów przelewów, dowodów wpłat, pokwitowań, decyzji ZUS). Uprzednio wnioskodawca wyjawił zaś, że wszystkie stałe opłaty obejmujące koszty leków, telefonów, ubezpieczenia, wody, ścieków, prądu, gazu, eksploatacji samochodu, rat kredytowych, opłaty za telewizję wynoszą [...] zł miesięcznie. Mając powyższe na względzie w ocenie Sądu nie można dać wiary oświadczeniom wnioskodawcy, że podał on w sposób wyczerpujący, jaki jest jego i jego małżonki stan majątkowy i finansowy. Skarżący wskazując na niemożność przedłożenia wyciągów z rachunków i lokat bankowych nie może zasłaniać się brakiem drukarki, albowiem Sąd wezwał go do przedłożenia tychże wyciągów z rachunków i lokat bankowych, po uzyskaniu ich z banku. Tym samym brak informacji o aktualnych operacjach na rachunku lub rachunkach bankowych skarżącego i jego żony świadczą o podaniu niepełnej informacji o stanie materialnym wnioskodawcy. W rezultacie niemożliwym stało się zbadanie rzeczywistych możliwości poniesienia kosztów postępowania przez skarżącego. Dodać również należy, że skarżący nie wyjaśnił rozbieżności pomiędzy swym oświadczeniem o uzyskiwaniu dochodu z podnajmu w wysokości [...] zł miesięcznie, a informacją wynikająca z rocznego rozliczenia podatkowego jego i jego małżonki, które wskazywały na wyższy dochód. Nie omieszkał też, pomimo wezwania referendarza sądowego, wyjaśnić stanu posiadania majątku nieruchomego. Mając na względzie, że sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy na wniosek strony i to w jej interesie leży, aby uwiarygodnić okoliczności uzasadniające złożony wniosek (por. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r. I FZ 29/12, Lex nr 1120549) nie można uznać, biorąc powyższe pod uwagę, by skarżący uprawdopodobnił, by nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Dlatego wniosek skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym należało w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oddalić. /-/ B. Drzazga