II SA/Po 404/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 lipca 2011r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. i R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2011r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący J. K. i R. K. złożyli wnioski o przyznanie prawa pomocy w części poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (k. 18, 20). W uzasadnieniu wniosków skarżący podali, że ich miesięczny dochód jest niski, otrzymują zasiłek rodzinny i rozbudowują dom z własnych środków. Wnioskodawcy wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką małoletnich dzieci. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku wskazali, że mają dom o powierzchni [...] m² i dalsze [...] m² jest w trakcie rozbudowy. Nadto podali, że posiadają działkę o powierzchni [...] ha, na której znajduje się dom. Wskazali, że mają samochód osobowy z 1994r. o wartości [...] zł, którego są współwłaścicielami. Wnioskodawcy wskazali, że otrzymują zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości 182 zł. Skarżący oświadczyli, że ich dochody to wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę skarżącego w wysokości [...] zł oraz z umowy agencyjnej skarżącej w wysokości [...] zł. miesięcznie. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny i budził wątpliwości co do sytuacji finansowej i rodzinnej oboje skarżący, zostali wezwani, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 513, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) do osobistego uzupełniania wniosków poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wobec powyższego zobowiązano skarżących przede wszystkim do podania wszystkich źródeł miesięcznych dochodów, jakie uzyskują oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami, w tym zeznaniami podatkowymi PIT. Zeznania podatkowe najpełniej odzwierciedlają wszystkie przychody jakie uzyskuje strona ubiegająca się o skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy. Niewystarczające jest bowiem samo twierdzenie o niskich dochodach, zwłaszcza, że wnioskodawcy oświadczyli, że z własnych środków rozbudowują dom o kolejne [...] m². Następnie wezwano skarżących do podania czy prowadzą działalność gospodarczą, a jeżeli tak to zobowiązano ich do podania wyników finansowych tej działalności w oparciu o posiadaną dokumentacje księgową i podatkową. Wskazanie powyższych danych pozwoliłoby bowiem określić rozmiar prowadzonej aktywności i ostatecznie wysokość środków jakimi z tego tytułu dysponują, w świetle możliwości uiszczenia kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Wyjaśnienia wymagało także to, jakie są obroty na posiadanych przez skarżących rachunkach bankowych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi rzeczywiście dysponują. Zwrócono się do skarżących o opisanie posiadanego przez nich majątku nieruchomego, w tym do podania jakie przynosi on dochody i jakich kosztów utrzymania wymaga. Posiadanie bowiem majątku nieruchomego, stanowiącego źródło dodatkowego dochodu, co do zasady, wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy. Istotne było zatem wyjaśnienie tej okoliczności. Nadto, konieczne było wyszczególnienie kosztów bieżącego utrzymania skarżących i rodziny, gdyż wysokość ponoszonych wydatków jednoznacznie wskazuje jakimi środkami finansowymi osoby ubiegające się prawo pomocy realnie dysponują. Okoliczność ta była o tyle znacząca, że skarżący wskazali, że ponoszą koszty rozbudowy domu z własnych środków. Wezwano ich zatem do podania źródeł uzyskiwania środków na ten cel oraz ich wysokość. Wskazać w tym miejscu należy, że koszty sądowe mają charakter należności publicznoprawnych, co oznacza że powinny być uiszczane zaraz po zaspokojeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania. Powyższa informacja była zatem istotna z punktu widzenia oceny, czy wnioskodawcy dysponują środkami, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych niniejszego postępowania chociażby w części. Wezwanie zostało skutecznie doręczone do rąk skarżących (k. 27, 28 akt sąd.). Pozostało jednak bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest obowiązek ponoszenia przez stronę kosztów postępowania, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Taki szczególny przepis to art. 239 pkt 4 p.p.s.a. zgodnie, z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar wykazania zasadności wniosku spoczywa, zatem na osobie ubiegającej się o prawo pomocy. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonujący, że wnioskodawcy nie dysponują środkami, które mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów postępowania, chociażby w części. W świetle powyższego, oświadczenia majątkowe skarżących zawarte na formularzach o prawo pomocy nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach wnioskodawców. Wnioski skarżących o prawo pomocy nie zawierały, bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do uiszczenia kosztów sądowych przedmiotowego postępowania, chociażby w części. Niewystarczające jest, bowiem samo twierdzenie, że uzyskują niskie dochody, zwłaszcza, że sami podali, że rozbudowują dom o kolejne [...] m². Na wnioskodawcach ciąży obowiązek wykazania, że nie mają możliwości uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz poparcie tych okoliczności dokumentami źródłowymi. Ostatecznie skarżący na wezwanie nie udzielili żadnej odpowiedzi. Wobec powyższego opierając się o treść formularza wniosku o prawo pomocy przyjąć należy, iż skarżący nie zrealizowała warunku wykazania, iż nie są w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania, chociażby w części. Przedłożone oświadczenie nie odzwierciedla pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawców oraz rodziny w niniejszej sprawie. Brak materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania ich i rodziny, musiał skutkować odmową przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska