II SA/Po 4053/01
WyrokWSA w Poznaniu2004-06-21
Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Stankowski, Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus, Sędzia WSA Maciej Dybowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz z poboru, który pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r., zachowuje uprawnienia kombatanckie, mimo że zostały mu one przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a jego udział w walkach z oddziałami UPA nie został potwierdzony imiennie, lecz jedynie poprzez fakt, że jednostka, w której służył, brała udział w takich walkach?Ratio decidendi
Sąd uznał, że żołnierz z poboru, który pełnił służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r., zachowuje uprawnienia kombatanckie, nawet jeśli zostały mu one przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Informacja, że jednostka, w której służył żołnierz, brała udział w walkach z oddziałami UPA, stanowi silne domniemanie jego udziału w tych walkach, które może być obalone jedynie wiarygodnymi dowodami przeciwnymi. Brak takich dowodów po stronie organu prowadzi do naruszenia przepisów k.p.a. i błędnej kwalifikacji prawnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu H.T. uprawnień kombatanckich. Organ argumentował, że H.T. służył w Wojsku Polskim w latach 1947-1949, a jego wcześniejsze przyznanie uprawnień było jedynie z tytułu utrwalania władzy ludowej, a jednostka nie brała udziału w walkach z UPA czy Wehrwolfem. H.T. odwołał się, powołując się na przepis ustawy o kombatantach, który zachowuje uprawnienia dla żołnierzy z poboru służących w określonym okresie. Organ odwoławczy utrzymał swoją decyzję w mocy, wskazując na brak potwierdzenia udziału w walkach z UPA przez Centralne Archiwum Wojskowe. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc te same argumenty.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus Sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi H.T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. /-/ M.Dybowski /-/ J.Stankowski /-/ E.Makosz-Frymus TG
Decyzją z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. 97.142.950 z późn. zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił H.T. uprawnień kombatanckich. Organ wskazał, że H.T. pełnił służbę w Wojsku Polskim od 24.04.1947r. do 19.04.1949r., przy czym od sierpnia do grudnia 1947r. brał udział w walkach z bandami reakcyjnego podziemia. W uzasadnieniu podkreślono także, że uprawnienia kombatanckie zostały wcześniej przyznane stronie jedynie z tytułu utrwalania władzy ludowej, gdyż jednostka wojskowa, w której służył wnioskodawca nie prowadziła walk ani z oddziałami UPA ani Wehrwolfu.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy H.T. powołał się na zapis art. 25 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy, zgodnie z którym uprawnienia kombatanckie, mimo wcześniejszego przyznania ich wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, zachowują żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947r.
Decyzją z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał swą wcześniejszą decyzję w mocy podtrzymując dotychczasową argumentację. Organ podkreślił przede wszystkim, że udział Odwołującego się w walkach z oddziałami UPA nie został potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez Centralne Archiwum Wojskowe w dniu 9 stycznia 2001r.
W skardze na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych H.T. podniósł te same argumenty co w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swą dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. 97.142.950 z późn. zm.) uprawnienia kombatanckie zachowują żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945r. do 30 czerwca 1947, mimo że uprawnienia te zostały im wcześniej przyznane wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej. Z akt sprawy wynika, że Skarżący pełnił służbę w Wojsku Polskim od 24 kwietnia 1947 roku do 19 kwietnia 1949. Zatem już z tego tytułu brak jest podstaw do pozbawienia skarżącego uprawnień.
Jednocześnie jednak trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy uprawnienia kombatanckie przysługują z tytułu uczestnictwa w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu. Ta okoliczność nie została uwzględniona w wystarczający sposób przez organ orzekający. W zaświadczeniu wydanym 9 stycznia 2001r. przez Centralne Archiwum Wojskowe stwierdzono, że żołnierze 2. Pułku Piechoty, w którym H.T. pełnił służbę od kwietnia do grudnia 1947r. brali udział w walkach z oddziałami UPA. Jednocześnie w zaświadczeniu poinformowano, że brak jest wykazów imiennych żołnierzy uczestniczących w tych akcjach. Nie sposób zatem zgodzić się z twierdzeniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że powyższe zaświadczenie wydane przez CAW nie potwierdza udziału Skarżącego w walkach z oddziałami UPA.
Informacja, że oddział, w którym określony żołnierz służył w danym okresie brał udział w walkach z oddziałami UPA stanowi bardzo silne domniemanie, że w walkach tych uczestniczyli wszyscy żołnierze danej jednostki. Domniemanie to może być obalone jedynie przedłożeniem wiarygodnych dowodów, że dany żołnierz w walkach tych faktycznie nie uczestniczył. W przedmiotowej sprawie takich dowodów brak. Organ orzekający naruszył zatem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co doprowadziło do błędnej kwalifikacji okoliczności sprawy z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego.
W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 200 cyt. ustawy.
/-/ E.Makosz-Frymus /-/ J.Stankowski /-/ M.Dybowski
TG
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło