II SA/Po 4059/01

WyrokWSA w Poznaniu2004-06-22

Skład orzekający: Sędzia NSA Rafał Batorowicz, Sędzia NSA Paweł Miładowski, as. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozbawił uprawnień kombatanckich osobę, która uzyskała je z tytułu działalności w charakterze "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", pomimo podnoszenia przez tę osobę, że jej działalność obejmowała udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może pozbawić uprawnień kombatanckich osoby, która uzyskała je z tytułu "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej", jeśli osoba ta konsekwentnie podnosi, że jej działalność obejmowała udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, co stanowi tytuł do uprawnień kombatanckich. W takiej sytuacji organ musi przeprowadzić pełną ocenę podnoszonych okoliczności, aby ustalić, czy skarżący prowadził działalność odpowiadającą uznawanym tytułom kombatanckim.
Stan faktyczny
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pozbawił Z.K. uprawnień kombatanckich, przyznanych wcześniej z tytułu "uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej". Organ uznał, że skarżący nie brał udziału w walkach z oddziałami UPA, mimo że służył w jednostce, która brała udział w takich walkach. Z.K. wniósł skargę, podnosząc, że organ wybiórczo traktuje dowody i że jego służba wojskowa obejmowała okres, w którym jednostka ta walczyła z UPA. Po utrzymaniu w mocy pierwszej decyzji, Z.K. złożył skargę do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów sądowych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski as. sąd. Lilianna Drewniak-Żaba (spr.) Protokolant: referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ R.Batorowicz /-/ P.Miładowski TG Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, powołując podstawę prawną z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. nr 142, poz. 950) pozbawił Z.K. uprawnień kombatanckich, przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. decyzją z dnia 30 listopada 1978 r. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono ustalenie, że Z.K. uzyskał uprawnienie kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności jako "uczestnik walk o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" od 20.09.1947 r. do 31.12.1947 r. Działalność Z.K. traktowana według dawniejszych przepisów jako działalność kombatancka polegała na służbie w Wojsku Polskim od 20.09.1947 r. do 31.12.1947 r. i w okresie tym nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej, co wynika z art. kombatanckich oraz zaświadczenie z Centralnego Archiwum Wojskowego Nr [...] z dnia [...]. Ziściły się więc przesłanki zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z.K. podniósł, iż walczył jako zwykły żołnierz z bandami UPA. Dokładna analiza powoływanego zaświadczenia z Centralnego Archiwum Wojskowego wskazuje, że brygada i jednostka, w której pełnił służbę walczyła w latach 1947 - 1948 z bandami UPA. Nie może ponosić odpowiedzialności za brak list imiennych uczestników walk. Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję. W motywach rozstrzygnięcia obok wcześniej wyrażonego stanowiska wyraził pogląd, iż Z.K. nie mógł brać udziału w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią, bo po pierwsze nie przedłożył na tę okoliczność żadnego dowodu, a nadto z zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego wynika wprawdzie, że 3 Brygada KBW, w której służył skarżący brała udział w walkach z UPA w 1947 r. "lecz Z.K. nie mógł w tych walkach uczestniczyć, gdyż dopiero 14.12.1947 r. złożył przysięgę". Z.K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając zaskarżonej decyzji, iż jest ona niezgodna z prawem, ponieważ organ powołuje się w uzasadnieniu wybiórczo na okoliczności, które służyć mają jej uzasadnieniu, pomijając natomiast te, które pozostają z nimi w sprzeczności. Podał również, iż służył w wojsku od września 1947 r. do września 1949 r., a więc w okresie, w którym, jak wynika z zaświadczenia CAW z 14.03.2001 r. 3 Brygada KBW brała udział w walkach z oddziałami UPA. Orzekający w sprawie organ wniósł o oddalenie skargi, z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach stanowi, iż pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944 - 1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, art. 2 oraz w art. 4. Biorąc pod uwagę okoliczność, że skarżącemu przyznano uprawnienia z tytułu "utrwalenia władzy ludowej" uzasadnione było twierdzenie, że zachodziły przesłanki wymienione w tym przepisie. Mieć jednak należało na względzie, iż w zdaniu drugim art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach ustawodawca przewidział sytuacje uzasadniające zachowanie uprawnień kombatanckich, w tym dotyczącą prowadzenia działalności odpowiadającej któremuś z aktualnie uznawanych tytułów, a nadto fakt, iż skarżący konsekwentnie podnosił, że jego działalność obejmowała udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii, co oznaczało, że powoływał się na tytuł wymieniony w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej. Orzekający w sprawie organ poprzestał na wyrażeniu poglądu, iż skarżący nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej. Pomimo zarzutu Z.K. i pisma z Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 14 marca 2001 r., z treści którego jednoznacznie wynika, że 3 Brygada KBW, w której pełnił służbę skarżący, od września 1947 r. do września 1949 r. brała udział w walkach z Ukraińskiej Powstańczej Armii organ orzekający doszedł do przekonania, iż spełnione zostały przesłanki z art. 25 ust. 2 cytowanej ustawy. Równocześnie skarżący wskazywał na okoliczność, iż służbę wojskową pełnił w okresie od września 1947 do września 1949 r., a (czego dowodem jest kserokopia książeczki wojskowej) i w okresie tym brał udział w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii. W przedstawionej sytuacji stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu art. 80 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Z wymienionych powodów uchylono obie zapadłe w sprawie decyzje na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 u.p.s.a. Sąd nie stosował art. 152 upsa wychodząc z założenia, że kwestię wykonalności zaskarżonej decyzji reguluje przepis szczególny, to jest art. 26 ustawy kombatanckiej. W trakcie ponownego rozpatrywania sprawy konieczna będzie pełna ocena podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotycząca jego udziału w walkach z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz okresu jego służby w wojsku. Ustalenia w tym zakresie pozwolą, w świetle pozostałych dowodów, na ocenę, czy skarżący prowadził działalność odpowiadającą tytułowi z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy kombatanckiej, a w konsekwencji, czy zachował uprawnienia kombatanckie. /-/ L.Drewniak-Żaba /-/ R.Batorowicz /-/ P.Miładowski TG

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło