II SA/Po 4083/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz Geremek (spr.) Maria Skwierzyńska Protokolant st. sekr. sąd. Teresa Matuszewska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za wykonanie badań laboratoryjnych z tytułu nadzoru sanitarnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]. nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. na rzecz skarżącej kwotę [...]zł. tytułem zwrotu kosztów sądowych III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/M. Skwierzyńska /-/ B. Koś /-/ T.M.Geremek Powiatowy Inspektor Sanitarny w K decyzją z dnia 29.08.2001r. na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( t. jedn. Dz. U. z 1998r., Nr. 90, poz. 575 ze zmian. ) obciążył B.P. , prowadzącą działalność gospodarczą "A" w K. przy ul. [...], opłatą w kwocie [...]zł za wykonanie badania laboratoryjnego próbek żywności pobranych dnia 14.08.2001r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 14.08.2001r. przeprowadził kontrolę w sklepie B.P., w trakcie której pobrano do badań próbki żywności, a przeprowadzone badania laboratoryjne serka śmietankowego wykazały jego niezgodność z obowiązującymi normami w zakresie obecności bakterii oraz zawartości wody. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B.P. wnosząc o jej uchylenie. Podniosła , iż zgodnie z art. 36 powyższej ustawy opłatę za badania laboratoryjne ponosi osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, wobec czego nie może być ona – jako prowadząca przedmiotowy sklep – obarczona takimi kosztami. Odwołująca się nie miała bowiem żadnego wpływu na stan sprzedawanych towarów, za który odpowiada ich producent. B.P. ponosiła odpowiedzialność jedynie za ewentualne przekroczenie terminu przydatności produktu do spożycia, jednakże ta właściwość towaru nie została zakwestionowana. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu Oddział Zamiejscowy w K. decyzją z dnia [...] utrzymał na podstawie art. 36 ust. 1 powyższej ustawy orzeczenie Powiatowego Inspektora Sanitarnego z K. w mocy. Organ odwoławczy uznał, że podmiotami zobowiązanymi do przestrzegania warunków jakościowych towarów są zarówno ich producenci jak też właściciele sklepów, wprowadzający je do obrotu ( co wynikać ma z przepisów art. 556 – 576 Kodeksu Cywilnego dotyczących rękojmi za wady fizyczne rzeczy oraz z § 15 Rozporządzenia Rady Ministrów z 30.05.1995r. w sprawie szczegółowych warunków zawierania i wykonywania umów sprzedaży rzeczy ruchomych z udziałem konsumentów – Dz.U. Nr 64, poz. 328 ), a ich odpowiedzialność jest solidarna. Właściciele sklepów powinni sprawdzać jakość towarów łatwo psujących się i stwarzających przez to szczególne zagrożenie dla zdrowia kupujących z uwagi na swój "dobrze pojęty interes". Od powyższej decyzji B.P. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której domaga się uchylenia decyzji organów I i II instancji, jako wydanych z istotnym naruszeniem przepisów art. 556 – 576 Kodeksu Cywilnego . W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż wady przedmiotowego środka spożywczego ( zbyt duża zawartość wody w serku ) powinny być wykryte na etapie produkcji, a nie w trakcie przechowywania w sklepie. Ponieważ kontrola sanitarna nie wykazała faktu przechowywania towarów w niewłaściwych warunkach, skarżąca nie powinna odpowiadać za złą jakość towaru dostarczonego przez producenta, albowiem nie miała możliwości sprawdzenia tej jakości w ramach prowadzonej działalności handlowej. Zgodnie z Kodeksem Cywilnym producent może odpowiadać za towar wprowadzony do obrotu jeśli nie odpowiada Polskim Normom i można uznać go za produkt niebezpieczny. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny w P. Oddział Zamiejscowy w K. wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje : Skarga okazała się uzasadniona. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 14.03.1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( t. jedn. Dz. U. z 1998r., Nr. 90, poz. 575 ze zmian. ). Zgodnie z treścią przepisu art. 36 ust. 1 i 2 powyższej ustawy za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania od osób lub jednostek zobowiązanych do przestrzegania wymagań technicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań stwierdzono naruszenie tych wymagań. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( patrz : wyrok NSA w Gdańsku z 24.05.2000r., sygn. akt II SA/ Gd 1087/98 ; OSP 2001/9/132 ) organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie może obciążyć powyższymi kosztami osoby, która wprowadziła do handlu detalicznego towar w którym stwierdzono wady higieniczno – zdrowotne, jeżeli nie wykazano jednocześnie, by wady te powstały z przyczyn leżących po stronie sprzedającego. Podstawą obciążenia opłatami właściciela sklepu detalicznego są zatem dwie przesłanki , które muszą wystąpić łącznie : negatywny wynik badań próbek towarów spożywczych oraz wykazanie związku między takim wynikiem, a naruszeniem przez sprzedawcę konkretnych wymagań higieniczno – sanitarnych, dotyczących przechowywania towarów. W ten sposób odpowiedzialność osoby prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego artykułami spożywczymi za wynik badań towarów oparta jest na zasadzie winy – organ inspekcji sanitarnej powinien bowiem ustalić jednoznacznie w wyniku badań laboratoryjnych lub innych czynności kontrolnych, iż wady higieniczno – zdrowotne towaru powstały z przyczyn zawinionych przez sprzedawcę ( np. sprzedaż towarów po upływie terminu przydatności do spożycia, złe warunki przechowywania itp.). Ze względu na powyższe należy uznać, że odpowiedzialność sprzedawcy za wynik badań laboratoryjnych towaru nie może być zrównana z zasadą jego odpowiedzialności wobec kupującego za wady fizyczne towaru (regulowaną przepisami o rękojmi, zawartymi w art. 556 – 576 Kodeksu Cywilnego ). Organy inspekcji sanitarnej nie mogą zatem stawiać się w zakresie należności z tytułu opłat przewidzianych w art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sytuacji kupującego i kosztami negatywnych wyników badań próbek pobranych w sklepie towarów obciążać na zasadzie rękojmi z art. 556 Kodeksu Cywilnego sprzedawcę. Taki stosunek prawny jest bowiem możliwy jedynie pomiędzy sprzedawcą a kupującym, jako podmiotami zawierającymi cywilnoprawną umowę kupna – sprzedaży. Przeprowadzona w przedmiotowej sprawie kontrola sanitarna nie wykazała w jakikolwiek sposób, aby niewłaściwa jakość zdrowotna badanego serka śmietankowego miała związek z warunkami przechowywania tego towaru w sklepie skarżącej , takimi jak zachowanie terminu przydatności do spożycia, odpowiednie opakowanie itd. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że nie odpowiadające normom zdrowotnym cechy przedmiotowego produktu ( obecność bakterii z grupy coli oraz zawartość wody przekraczająca 65 % objętości ) wynikały z określonego działania czy zaniechania B.P. , wobec czego decyzja organu I instancji obciążająca ją kosztami badań była pozbawiona podstaw. Nie była ona bowiem osobą odpowiedzialną za nieprzestrzeganie wymagań higieniczno – zdrowotnych dotyczących przedmiotowego produktu. Ze względu na te okoliczności, Sąd stwierdził, iż organy Inspekcji Sanitarnej I i II instancji , wydając przedmiotowe decyzje, dokonały naruszenia przepisów prawa materialnego ( art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ) oraz przepisów postępowania administracyjnego, które miało wpływ na wynik niniejszej sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. winien wziąć pod uwagę powyższe wywody. Ponieważ z przedstawionych powyżej powodów skarga okazała się uzasadniona, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian.) orzekł o uchyleniu decyzji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej I i II instancji. W pkt. 2 wyroku Sąd , na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w P. na rzecz skarżącej B.P. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. Na podstawie art. 152 powyższej ustawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu II instancji nie podlega wykonaniu. /-/M. Skwierzyńska /-/ B. Koś /-/ T. M.Geremek