II SA/Po 4093/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus ( spr ) Sędzia WSA Maciej Dybowski Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 września 2004 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień wdowy po kombatancie ; I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości, II. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącej kwotę 10 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ M.Dybowski /-/ R.Batorowicz /-/ E.Makosz-Frymus JFS Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...] pozbawił skarżącą M. C. uprawnień przysługujących jej po zmarłym mężu, kombatancie E. G. . Uzasadniając decyzję wskazano, że mąż skarżącej posiadał uprawnienia byłego ZBoWiD z tytułu "udziału w walce zbrojnej o ustanowienie i utrwalanie władzy ludowej" od 1 lutego 1945 r. do 9 maja 1945 r. Wyjaśniono, że w odniesieniu do skarżącej zastosowanie ma art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950), który stanowi, że " pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4". Podkreślono też, że zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego "za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu". Zauważono ponadto, iż Milicja Obywatelska nie była służbą zmilitaryzowaną, a jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe, nie mogą być uznane za działalność kombatancką; wobec czego skarżącej nie przysługują uprawnienia przysługujące osobom wskazanym w art. 20 ust. 3 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Od decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2001 r. skarżąca złożyła w dniu [...] marca 2001 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy powołując się na uchwałę NSA z dnia 18 lutego 2000 r., sygn. OPS 15/99 oraz wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] września 2001 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2001 r. Uzasadniając decyzję przywołano podstawy prawne wydanej decyzji oraz wyjaśniono, iż przywołana uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyła wdów pozostałych po osobach, które uzyskały uprawnienia kombatanckie z tytułu uczestniczenia w walkach o utrwalenie władzy ludowej w ramach pełnionej służby wojskowej w jednostkach WP w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Podkreślono, że mąż skarżącej uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w ramach MO wobec czego ta uchwała NSA nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie. Na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. nr [...] skarżąca wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Uzasadniając skarżąca wskazała, iż zmarły E. G. nie został pozbawiony uprawnień kombatanckich, wobec czego również wdowa po nim nie powinna być ich pozbawiona. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach przepisy poprzednio obowiązujące, a mianowicie odpowiednie postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, zawartą w skardze argumentacją - zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. W przedmiotowej sprawie wraz z doręczoną dnia [...] lutego 2001 r. decyzją (k. 34 akt administracyjnych) zostało doręczone skarżącej pouczenie o sposobie i czternastodniowym terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazany termin upływał z dniem [...] lutego 2001 r. (wtorek), tym czasem skarżąca, mimo prawidłowego pouczenia, złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy dnia [...] marca 2001 r., a więc z przekroczeniem ustawowego terminu 14 dni. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Ponieważ do dnia [...] lutego 2001 r. nie zostało wniesione odwołanie od przedmiotowej decyzji, uzyskała ona z tym dniem przymiot decyzji ostatecznej. Organ administracji z pominięciem okoliczności przekroczenia terminu do złożenia odwołania rozpoznał sprawę merytorycznie i decyzją z dnia [...] września 2001 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Wobec wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu i braku wniosku o jego przywrócenie, rozpatrzenie wniesionego odwołania, stanowiące weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, stanowiło rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2000 Nr 98, poz.1071 ze zm.) W konsekwencji powyższych uchybień prawnych stwierdzić należy, iż decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2001 r. nr [...] dotknięta jest wadą nieważności. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji wyroku. /-/ M. Dybowski /-/ R. Batorowicz /-/ E. Makosz-Frymus MK