II SA/Po 41/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Wieczorkiewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2007 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej – H.G. sprawy ze skargi A. i J.G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 100-,zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska II SA/Po 41/07 U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 119 § 1 i art. 121 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991 r. Nr 36 poz. 161 ze zm.) nałożył na A. G. i J. G. grzywnę w kwocie [...] zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku – boksu garażowego pobudowanego bez pozwolenia na budowę na działce nr [...] przy ul. [...] nr 1 w G. Pismem z dnia [...] r. A. i J. G. zgłosili zarzuty do postępowania egzekucyjnego domagając się uchylenia tytułu egzekucyjnego nr [...] z dnia [...] r. i zarzucając zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. W uzasadnieniu wskazali na niewspółmierność grzywny do ich możliwości majątkowych i zarobkowych, stwierdzając, iż grzywna narusza rażąco zasady współżycia społecznego. Wskazali, iż organ zastosował najbardziej dotkliwy spośród przewidzianych prawem środek egzekucyjny. Ponieśli, iż kwestionują decyzję PINB z dnia [...] r. nakazującą rozbiórkę boksu garażowego, nie odmawiają wykonania tego obowiązku, jednak zamierzają wyczerpać cały tok postępowania łącznie ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 33 i art. 34 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oddalił zarzuty zgłoszone przez A. i J. G. W uzasadnieniu stwierdził, iż grzywna w celu przymuszenia jest pierwszym środkiem egzekucyjnym dla egzekucji obowiązku niepieniężnego. Grzywnę wyliczono w sposób zgodny z art. 121 § 5 ustawy. Grzywna jest środkiem służącym do wykonania obowiązku, w razie jego wykonania grzywna ulega umorzeniu. Natomiast zgodnie z art. 20 § 1 pkt 4 ustawy organem egzekucyjnym w zakresie obowiązku niepieniężnego jest kierownik powiatowej służby w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydawanych w zakresie swojej właściwości decyzji i postanowień. Ponadto organ wskazał, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję nie wstrzymuje jej wykonania, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 04.05.2006 r. odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji (II SA/Po 240/06). Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia A. i J. G., postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy opisane wyżej rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż dla egzekucji obowiązku niepieniężnego przewidziane są środki egzekucyjne w postaci grzywny lub wykonania zastępczego. Wysokość grzywny nie jest zależna od organu egzekucyjnego i oblicza się ją na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tej sytuacji nie jest zasadny zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, skoro wyliczenie wysokości grzywny zostało jednoznacznie ustalone przepisami prawa. Właściwym organem egzekucyjnym jest natomiast Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zgodnie z art. 20 § 1 pkt 4 ustawy. Na powyższe postanowienie A. i J. G. wnieśli skargę, domagając się jego uchylenia. Skarżący zarzucili zastosowanie środka egzekucyjnego zbyt uciążliwego. Podnieśli, iż wysokość grzywny jest niewspółmierna do możliwości majątkowych i zarobkowych skarżących, a jej zastosowanie rażąco narusza zasady współżycia społecznego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia. Prokurator Prokuratury Apelacyjnej, który przystąpił do sprawy, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie rozpatrzył w ogóle zgłoszonego przez skarżących zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, nie wyjaśnił i nie rozważył wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Wymogu tego bowiem nie spełnia ograniczenie się do stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż skoro wysokość grzywny ustalono zgodnie z obowiązującymi przepisami, to nie można mówić o zbyt uciążliwym środku egzekucyjnym – przy jednoczesnym braku w aktach sprawy koniecznych ustaleń. Przedmiotem postępowania egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie jest obowiązek o charakterze niepieniężnym polegający na wykonaniu decyzji nakazującej rozbiórkę budynku – boksu garażowego o wymiarach 6 m na 4 m. Z uwagi na rodzaj obowiązku niepieniężnego w niniejszej sprawie organ egzekucyjny ma możliwość zastosowania dwóch środków egzekucyjnych spośród wymienionych w art. 1 a pkt 12 b ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a mianowicie grzywny w celu przymuszenia oraz wykonania zastępczego. Dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego należy kierować się ogólnymi zasadami postępowania egzekucyjnego. Podstawową zasadą tego postępowania jest stosowanie środka egzekucyjnego, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku, zaś spośród kilku takich środków stosować należy środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego (art. 7 § 2 wymienionej ustawy). Z zasady tej wynika obowiązek badania, który ze środków egzekucyjnych prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. Zasadniczo w sytuacji, gdy organ egzekucyjny ma do wyboru grzywnę w celu przymuszenia lub wykonanie zastępcze powinien wybrać wykonanie zastępcze, gdyż tylko ono prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku niepieniężnego. Od zasady tej można odstąpić wyłącznie wtedy, gdy zastosowanie innego niż grzywna w celu przymuszenia środka egzekucyjnego nie jest celowe – art. 119 § 2 ustawy. W art. 7 § 2 omawianej ustawy przewidziano również zasadę stosowania najmniej uciążliwego środka. Podkreślić trzeba, iż wyliczenia kolejności środków egzekucyjnych w art. 1a ust. 12b cytowanej ustawy dokonano bez związku z pierwszeństwem ich stosowania czy uciążliwością dla zobowiązanego. Uciążliwość każdego z możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych oceniać należy z uwzględnieniem konkretnych okoliczności danej sprawy. Jak już wskazano wykonanie zastępcze jest tym środkiem egzekucyjnym, który bezpośrednio prowadzi do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym w niniejszej sprawie, tj. do rozebrania wzniesionego samowolnie budynku – boksu garażowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest rozważań wskazujących na niecelowość stosowania tego środka, okoliczności takie nie wynikają również z akt sprawy. Nie można jednocześnie ocenić stopnia uciążliwości dla skarżących tak grzywny, jak i wykonania zastępczego na podstawie akt sprawy, w których brak jest ustaleń co do choćby przybliżonych kosztów wykonania zastępczego. Badając ewentualną niecelowość zastosowania środka w postaci wykonania zastępczego należałoby m.in. ustalić i rozważyć choćby przybliżony stopień złożoności niezbędnych robót rozbiórkowych, ich orientacyjny koszt. Natomiast oceniając stopień uciążliwości wykonania zastępczego i grzywny w celu przymuszenia organ powinien był rozważyć takie okoliczności jak wysokość orzeczonej grzywny, zapisy przepisów art. 125 i art. 126 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przybliżone koszty związane z wykonaniem zastępczym, inne ograniczenia dla zobowiązanej wynikające z istoty wykonania zastępczego, a uregulowane w przepisach art. 129-133 ustawy. Powyższych ustaleń i rozważań w zaskarżonym postanowieniu brak. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 § 2 i art. 119 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach należało uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni i rozważy okoliczności omówione szczegółowo powyżej i stosownie do poczynionych ustaleń, mając na względzie poczynione wyżej wskazania prawne, rozstrzygnie sprawę. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono w oparciu o przepis art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ E.Podrazik /-/ B.Kamieńska /-/ A.Łaskarzewska MarK