II SA/Po 410/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Jakub Zieliński sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.K. o wyłączenia asesora sądowego WSA J. S. w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji; postanawia oddalić wniosek o wyłączenie asesora sądowego WSA J.S. Po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie i usunięciu jej braków formalnych, E. K. wniosła o wyłączenie asesora sądowego WSA J.S. podnosząc, że [...]. Oświadczeniem z 21 czerwca 2019 r. asesor sądowy WSA J.S. wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości, co do jego bezstronności (art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jak również nie zachodzą podstawy do wyłączenia przewidziane w art. 18 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. W postępowaniu sądowoadministracyjnym kwestię wyłączenia sędziego normują przepisy art. 18 – 24 p.p.s.a. Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 p.p.s.a., natomiast art. 19 p.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia wskazując, że niezależnie od wymienionych w art. 18 ustawy przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Niewątpliwie, instytucja wyłączenia sędziego ma charakter procesowej gwarancji jego bezstronności w konkretnym postępowaniu, czego warunkiem jest niezależność sędziego zarówno od organów państwa, jak i od stron. Wyłączenie sędziego ma służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, które eliminują możliwość wywierania nacisków na sędziego z którejkolwiek strony. Zdaniem skarżącej wątpliwości co do braku bezstronności w niniejszej sprawie asesora sądowego WSA J. S. istnieją z tego powodu, iż rażąco wadliwie rozpoznał on jej sprawę o sygn. akt II SA/Po 1210/17. Przypomnieć należy, że w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając w składzie jednoosobowym przez asesora WSA J. S., na posiedzeniu niejawnym [...], odrzucił skargę E. K. na decyzję Starosty G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Przyczyną odrzucenia skargi była okoliczność niewyczerpania przez skarżącą przed wniesieniem skargi środka zaskarżenia (odwołania), tj. naruszenie art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w doktrynie przyjmuje się, że wyłączenie sędziego (asesora sądowego) nie może nastąpić na skutek tylko subiektywnego przeświadczenia strony, co do tego, że sędzia (asesor) prowadzi proces wadliwie, nieobiektywnie czy stronniczo (por. postanowienie NSA z 15 marca 2012 r., sygn. akt II GZ 86/12, postanowienie NSA z 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 103/12, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, Drachal J. Wiktorowska A., Zalasińska K. [w:] Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 158; Tarno J. P., Prawo o postępowaniu przesądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 82). Zarzuty dotyczące niewłaściwego, zdaniem skarżącej, sposobu orzekania sędziego (asesora sądowego) w innej sprawie mogą być podnoszone w ramach przysługujących środków zaskarżenia, nie stanowią natomiast przesłanki do wyłączenia sędziego (asesora). Tego rodzaju okoliczności, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie sędziego, to wyłącznie przyczyny na które wskazują art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że nie będzie chodzić o jakąkolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza sąd od rozpoznawania jego sprawy, ale okoliczność spośród przewidzianych ustawą – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z 15 marca 2016 r., sygn. akt I OZ 203/16, dostępne j.w.). Sąd podkreśla, że wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) powinien odwoływać się do zobiektywizowanych i zindywidualizowanych przesłanek, ponieważ wątpliwość co do bezstronności sędziego musi znajdować potwierdzenie w realnych podstawach konkretnego stanu faktycznego. O wyłączeniu sędziego (asesora) nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Wątpliwość co do bezstronności sędziego (asesora) nie może być tylko domniemana, pozorna, ale realna. W przeciwnym wypadku zaprzeczeniu uległby wyjątkowy charakter prawny instytucji wyłączenia sędziego. Konsekwentnie, jak stanowi art. 20 § 1 p.p.s.a. zgłaszający wniosek o wyłączenie sędziego powinien uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Uprawdopodobnienie oznacza uwiarygodnienie okoliczności przemawiających za koniecznością odsunięcia sędziego od rozpatrywania konkretnej sprawy. Z uwagi na to, że wyłączenie sędziego nie ma charakteru automatycznego, tylko wyjątkowy, wnioskodawca powinien przedstawić konkretne okoliczności przemawiające za wyłączeniem sędziego czy też motywy ewentualnego stronniczego działania sędziego, czego jednakże zabrakło w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności uzasadniających wyłączenie asesora sądowego J. S. od udziału w niniejszej sprawie, gdyż za takie, jak powyżej wskazano, nie mogą być uznane przekonania skarżącej o rażąco wadliwym rozstrzygnięciu jej uprzedniej sprawy sądowoadministracyjnej przez asesora sądowego, o którego wyłączenie w niniejszej sprawie wnioskuje. W uzasadnieniu wniosku skarżąca nie wskazała takich okoliczności i argumentów, które podważałyby wiarygodność złożonego przez Asesora WSA J. S. oświadczenia o braku jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Instytucja wyłączenia sędziego (asesora sądowego) nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów (asesorów), których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 61/08, dostępne j.w. oraz postanowienie TK z 31 stycznia 2011 r., sygn. akt K 3/09, publ. "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" 2011, seria A, nr 1, poz. 5). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.