II SA/Po 415/18

Sygn. [...] II SA/Po 415/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 września 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2018 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia 27 lutego 2018 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej "k.p.a."), art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej: "u.k.p."), utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 9 stycznia 2018 r., nr [...], którą to decyzją organ I instancji odmówił A. D. wydania prawa jazdy kategorii C+E do dnia ustania przyczyny zatrzymania. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne. Wnioskiem z dnia 3 stycznia 2018 r., złożonym na urzędowym formularzu, strona zwróciła się o zwrot prawa jazdy kategorii C+E. Do wniosku dołączono orzeczenie lekarskie oraz orzeczenie psychologiczne stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami m.in. kategorii C+E, zaświadczenie o ukończeniu kursu reedukacyjnego. W aktach sprawy znajduje się ponadto postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z dnia 18 kwietnia 2017 r., sygn. akt 1 Ds. 600.2017, o zatrzymaniu prawa jazdy oraz odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K [...], na mocy którego A. D. został uznany za winnego kierowania samochodem osobowym w stanie nietrzeźwości w dniu 3 kwietnia 2017 r. i za to orzeczono wobec niego na okres 3 lat zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów kategorii C+E. Na poczet orzeczonego zakazu Sąd zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 12 kwietnia 2017 r. W rezultacie powyższego wyroku Starosta [...] wydał w dniu 16 listopada 2017 r. decyzję nr [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B, C, B+E w okresie od dnia 12 kwietnia 2017 r. do dnia 12 kwietnia 2020 r. włącznie. W decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 9 stycznia 2018 r. Starosta [...] odmówił wydania prawa jazdy kategorii C+E. Wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie może być wydane prawo jazdy kategorii C+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 12 ust. 2 pkt 1-3 oraz art. 103 ust. 3 i 3a oraz art. 104 u.k.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w wyniku czego odmówiono odwołującemu wydania prawa jazdy kategorii C+E oraz naruszenie prawa procesowego, tj.: art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz art. 77 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji z dnia 27 lutego 2018 r. wskazało, że zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 1, 2 i 3 u.k.p. osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, a ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, prawo jazdy nie może być wydane w zakresie kategorii: A, AM, A1, A2, C1, C, D1, D, B+E, C1+E, D1+E, D+E, C+E, D1+E. Według organu odwoławczego, trudno sobie wyobrazić, by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych z przyczepą (kat. C+E). Organ odwoławczy podkreślił, iż prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, a także kategorii o którą się ubiegał, czyli kategorii C+E. Decyzja organu pierwszej instancji konkretyzuje swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające z zapisów u.k.p., które to dolegliwości są skutkiem orzeczonego środka karnego przez sąd karny. W ocenie organu II instancji, nie ma również znaczenia to, czy podmiot, wobec którego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, ubiega się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii po raz pierwszy, czy też już wcześniej posiadał uprawnienia do prowadzenia pojazdów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. D., wnosząc o uchylenie decyzji organu II i I instancji, zarzucił: - naruszenie prawa materialnego: art 12 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 pkt 3 oraz art. 103 ust. 3 i 3a oraz art. 104 u.k.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, w wyniku czego odmówiono wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C + E; - naruszenie prawa procesowego – zasad ogólnych postępowania administracyjnego – tj. art. 6, 7, 8 i 11 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie; - naruszenie prawa procesowego tj. art. 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji nieprawidłowe rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, skutkujące ustaleniem odmiennych od rzeczywistych okoliczności sprawy. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że to sąd karny - a nie organ administracji - orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie szerszym niż to orzeczono w wyroku sądu karnego. Według strony skarżącej, organ I i II instancji uznał, że prawomocny wyrok karny wydany w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej go nie wiąże, pomimo że to ten wyrok rozstrzygał kwestię, czy odwołujący zachowuje czy traci uprawnienia do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii. Powyższe skutkuje naruszeniem art. 6, 7 i 77 k.p.a. Zdaniem skarżącego, organ I i II instancji rozwiał na niekorzyść odwołującego wątpliwości dotyczące przesłanek wydania prawa jazdy kategorii C+E, co również sprzeczne jest z zasadami ogólnymi k.p.a. Organ nie powinien w sposób bezwzględny wykorzystywać swych uprawnień, bowiem w przeciwnym razie godzi w zasady ogólne k.p.a., stojące na straży postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm., dalej "p.p.s.a."), zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej: "u.k.p.") zgodnie z treścią których prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Reguła ta ma także zastosowanie wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio C1, C, D1 lub D (art. 12 ust. 2 pkt 3 u.k.p.). Przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. obowiązuje w powyższym brzmieniu od dnia 25 października 2014 r. (art. 15 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami, Dz. U. poz. 970) i ma zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy (art. 12 ust. 2 ustawy zmieniającej) – co miało miejsce na gruncie rozpatrywanej sprawy. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest to, że wyrokiem Sądu Rejonowego w L. z dnia 23 sierpnia 2017 r., sygn. akt II K [...] zastosował wobec skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, z wyłączeniem pojazdów kategorii C+E, na okres 3 lat i na poczet orzeczonego zakazu zaliczył okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 12 kwietnia 2017 r. Dało to podstawy do cofnięcia skarżącemu – zgodnie z ww. wyrokiem – na okres od dnia 12 kwietnia 2017 r. do dnia 12 kwietnia 2020 r. włącznie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii: A, B, C, B+E. Wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy w kategorii C+E A. D. złożył w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych określonego wyrokiem z dnia 23 sierpnia 2017 r. Sąd nie podziela zarzutów skargi, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 12 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2 pkt 3 oraz art. 103 ust. 3 i 3a oraz art. 104 u.k.p., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Sąd w składzie rozpatrującym sprawę podziela w całości stanowisko wyrażone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym w wyroku z dnia 22 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK [...] (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zgodnie z którym wprowadzony w ustawie zakaz wydania prawa jazdy nie stanowi rozszerzenia dolegliwości spowodowanej orzeczonym środkiem karnym. To wyrok karny orzekający o zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych wywiera skutki w sferze prawa administracyjnego. Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B pozbawia wszelkich kategorii praw jazdy wymienionych w ustawie. Należy podzielić argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji odwoławczej, iż ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno sobie przy tym wyobrazić, by racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi (kat. B) zezwoliłby na prowadzenie pojazdów ciężarowych z przyczepą (kat C+E). Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można wydać prawa jazdy kategorii C=E. Z wyroku sądu karnego wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C+E, gdyż ustawodawca rozciągnął skutki orzeczenia karnego w zakresie prawa jazdy kategorii B także na inne uprawnienia do prowadzenia pojazdów, przy czym skutki te dotyczą zarówno ubiegającego o prawo jazdy określonej kategorii, jak i dysponującego już takim prawem jazdy (zob. tożsame stanowisko wyrażone w wyrokach NSA: z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14; z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14; z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14; z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2018 r., I OSK 688/16; wyrok NSA z dnia 2 lutego 2018 r., I OSK 1860/17; wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., I OSK 1957/17; wyrok NSA z dnia 15 maja 2018 r., I OSK 2607/17 – publ.: jw.). Zauważyć w tym miejscu trzeba, iż orzekającemu w sprawie Sądowi znana jest treść wyroku WSA w Poznaniu z dnia 8 marca 2017 r., sygn. II SA/Po 1034/16, gdzie postawiona została teza, iż regulacje zawarte w art. 12 ust. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, w zakresie w jakim uniemożliwiają zwrócenie kierującemu pojazdami prawa jazdy kategorii, których nie objął środek karny orzeczony wobec kierującego przez sąd powszechny naruszają art. 2, art. 10 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, to jednak zauważyć należy, iż orzeczenie to miało charakter odosobniony, a przedstawione w nim rozważania prawne nie zostały zaaprobowane w późniejszym, jednolitym i utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, co uzasadniło odstąpienie od przedstawionej w nim linii orzeczniczej, celem zapewnienia realizacji fundamentalnej dla porządku prawnego zasady sprawiedliwości formalnej (proceduralnej), zgodnie z którą podobne przypadki traktować należy co do zasady podobnie. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.