II SA/Po 4164/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych – Olszanowska (spr.) Sędziowie NSA Maria Skwierzyńska Włodzimierz Zygmont Protokolant: sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2004r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie opłaty za czynności nadzoru sanitarnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzające ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...]r Nr [...], [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/W. Zygmont /-/M. Lorych – Olszanowska /-/M. Skwierzyńska Zaskarżoną decyzją z [...]r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...]r. Nr [...] i Nr [...] mocą których M.P. zobowiązana została do uiszczenia opłaty: - w kwocie [...] zł za wykonane badania laboratoryjne zakwestionowanych prób twarogu półtłustego i twarogu półtłustego kostka oraz mleka spożywczego pasteryzowanego 2% oraz - w kwocie [...] zł za wykonane badania laboratoryjne zakwestionowanych prób maślanki. W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej kontroli i badań laboratoryjnych z [...]r. stwierdzono, że poddane badaniom próby nie odpowiadały wymogom mikrobiologicznym: - w twarogu półtłustym stwierdzono zawyżoną zawartość drożdży - w twarogu półtłustym kostce stwierdzono zawyżoną zawartość i bakterii grupy coli - w mleku spożywczym stwierdzono zawyżoną ilość bakterii coli i ogólną liczbę drobnoustrojów - w maślance stwierdzono zawyżoną ilość bakterii z grupy coli Wobec tego, że próby powyższych artykułów zostały pobrane w kiosku z artykułami nabiałowymi, położonymi w R., a należącym do M.P. - ją obciążono kosztami przeprowadzonych badań i to z mocy art. 27 ust. 1 i art. 36 ustawy z dnia 14.03.1985r. o Inspekcji Sanitarnej ( tj. Dz. U. z 1998r., Nr 90, poz. 575 ze zmian.). Ze skargą na powyższą decyzję wystąpiła M.P. i wniosła o jej uchylenie. Podkreśliła, że zakupu towarów dokonuje bezpośrednio u producentów lub w hurtowni, a towary te są pakowane w opakowania jednostkowe, hermetyczne, oznakowane nazwą towaru, datą produkcji, datą przydatności do spożycia i informacją, że atest produkcji znajduje się do wglądu u producenta. Zakwestionowane w wyniku badań produkty były opakowane w opakowania fabryczne, przechowywane były prawidłowo w odpowiednio przystosowanych do tego celu urządzeniach chłodniczych, posiadały aktualne i wydłużone terminy przydatności do spożycia oraz atesty u producentów. W ocenie skarżącej nie może ona ponosić odpowiedzialności za towary wadliwe z ewidentnej winy producenta. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż do nałożenia opłaty za badania zakwestionowanych towarów wystarczające jest samo stwierdzenie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, wobec czego organ inspekcji sanitarnej nie jest zobowiązany do badania przyczyny naruszenia tych wymagań oraz stopnia winy osób i jednostek zobowiązanych do ich przestrzegania. Osoba prowadząca sprzedaż artykułów żywnościowych zobowiązana jest do wprowadzania do obrotu jedynie artykułów o właściwej jakości, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 14.03.1985r. o Inspekcji Sanitarnej ( t. jedn. Dz. U. z 1998r., Nr. 90, poz. 575 ze zmian.). Zgodnie z treścią przepisu art. 26 ust. 1 i 2 powyższej ustawy za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania od osób lub jednostek zobowiązanych do przestrzegania wymagań technicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań stwierdzono naruszenie tych wymagań. Zgodnie natomiast z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz m. in.: wyrok NSA w Gdańsku z 24.05.2000r., sygn. akt II SA/ Gd 1087/98; OSP 2001/9/132) organ Inspekcji Sanitarnej nie może obciążyć powyższymi kosztami osoby, która wprowadziła do handlu detalicznego towar w którym stwierdzono wady higieniczno-zdrowotne, jeżeli nie wykazano jednocześnie, by wady te powstały z przyczyn leżących po stronie sprzedającego. Podstawą obciążenia opłatami właściciela sklepu detalicznego są bowiem, zgodnie z wyrażanym w tym orzeczeniu stanowisku, dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie: negatywny wynik badań próbek towarów spożywczych oraz wykazanie związku między takim wynikiem, a naruszeniem przez sprzedawcę konkretnych wymagań higieniczno - sanitarnych, dotyczących przechowywania towarów. W ten sposób odpowiedzialność osoby prowadzącej działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego artykułami spożywczymi za wynik badań towarów oparta jest na zasadzie winy - organ inspekcji sanitarnej powinien bowiem ustalić jednoznacznie, w wyniku badań laboratoryjnych lub innych czynności kontrolnych, iż wady higieniczno -zdrowotne towaru powstały z przyczyn zawinionych przez sprzedawcę (np. wprowadzenie do obrotu towarów nielegalnych lub pochodzących od nieznanego producenta, sprzedaż towarów po upływie terminu przydatności do spożycia, złe warunki przechowywania, niewłaściwy sposób opakowania itd.) Ze względu na powyższe uznano, że odpowiedzialność sprzedawcy za wynik badań laboratoryjnych towaru nie może być zrównana z zasadą jego odpowiedzialności wobec kupującego za wady fizyczne towaru (regulowaną przepisami o rękojmi, zawartymi w art. 556-576 Kodeksu Cywilnego). Organy Inspekcji Sanitarnej nie mogą bowiem stawiać się w z zakresie należności z tytułu opłat przewidzianych w art. 36 ustawy o Inspekcji Sanitarnej w sytuacji kupującego i kosztami negatywnych wyników badań próbek pobranych sklepie towarów obciążać na zasadzie rękojmi a art. 556 Kodeksu Cywilnego sprzedawcę. Taki stosunek prawny jest bowiem możliwy jedynie pomiędzy sprzedawcą a kupującym, jako podmiotami zawierającymi cywilnoprawną umowę kupna – sprzedaży. Ponadto zwrócono uwagę, iż nadrzędnym celem działania organów inspekcji sanitarnej jest ochrona zdrowia ludzkiego przed wpływem czynników szkodliwych, co może być realizowane w pełni jedynie przez dążenie do ustalenia źródeł tych czynników. Organy te winny zatem dążyć do powiązania negatywnych wyników badań z rzeczywistymi czynnikami, które spowodowały takie wyniki, a na podstawie dokonanych ustaleń podjąć czynności przewidziane w przepisie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o Inspekcji Sanitarnej. Przeprowadzona w przedmiotowej sprawie kontrola sanitarna nie wykazała w jakikolwiek sposób, aby niewłaściwa jakość zdrowotna badanych zakwestionowanych produktów spożywczych miała związek z warunkami przechowywania towarów w sklepie skarżącej, takimi jak zachowanie terminu przydatności do spożycia, odpowiednie opakowanie itd.. Nie było zatem podstaw do przyjęcia, że nie odpowiadające normom zdrowotnym cechy przedmiotowych produktów (obecność bakterii z grupy coli oraz zawyżona zawartość drożdży) wynikały z określonego działania czy zaniechania M.P., wobec czego decyzja organu I instancji obciążająca ją kosztami badań byłą pozbawiona podstaw. Nie była ona bowiem osobą, której można było przypisać odpowiedzialność za nieprzestrzeganie wymagań higieniczno – zdrowotnych dotyczących przedmiotowych towarów spożywczych. Z jej oświadczenia wynika, iż zakupów towarowych dokonywała bezpośrednio u producentów lub z hurtowni, a dostawy towarów dokonywane były specjalistycznym transportem. Towary były pakowane fabrycznie i przechowywane w prawidłowy sposób, posiadały również aktualne terminy przydatności do spożycia oraz atesty producentów. Okoliczności te nie zostały zakwestionowane w trakcie przeprowadzanej kontroli, ani w toku postępowania administracyjnego przez organy inspekcji sanitarnej. Ze względu na powyższe, Sąd stwierdził, iż organy inspekcji sanitarnej I i II instancji, wydając przedmiotowe decyzje, dokonały naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 36 ustawy o Inspekcji Sanitarnej) oraz przepisu art. 7 kpa, które miało wpływ na wynik niniejszej sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Powiatowy Inspektor Sanitarny winien wziąć pod uwagę powyższe wywody. Ponieważ z przedstawionych powyżej powodów skarga okazała się uzasadniona. Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające – Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian.) orzekł o uchyleniu decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzających ją decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja organu II instancji nie podlega wykonaniu. /-/W. Zygmunt /-/M. Lorych – Olszanowska /-/M.Skwierzyńska