II SA/Po 421/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2009r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 14 marca 2008r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia ; I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. przyznaje radcy prawnemu T.E. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu kwotę [...] ([...]) złote, w tym [...] ([...]) złotych tytułem podatku od towarów i usług oraz kwotę [...],- (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu opłaty za pełnomocnictwo, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. /-/ E.Podrazik /-/ W.Batorowicz /-/ J.Szaniecka Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. postanowieniem z dnia 14 stycznia 2008 r., na podstawie art. 123 § 1 i art. 24 § 3 kpa odmówił wyłączenia pracowników Inspektoratu w osobach Z.B. i E.G. od udziału w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. [...][...] w G. W powołanym postanowieniu pouczono strony, że nie przysługuje na nie zażalenie. Pismem z dnia 1 lutego 2008 r. wniesionym do organu II instancji 11 lutego 2008 r. A.S. zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu postanowieniem z dnia 14 marca 2008 r. na podstawie art. 134 i art. 123 § 1 kpa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W motywach tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że przed przystąpieniem do merytorycznego badania zaskarżonego postanowienia należało ustalić, czy zażalenie wniesione zostało w terminie. Wniesienie bowiem tego środka zaskarżenia po upływie 7-dniowego terminu określonego w art. 141 § 2 kpa powoduje niemożność jego rozpatrzenia. W ocenie organu temu zagadnieniu należało przypisać pierwszorzędne znaczenie i to jeszcze przed kwestią oceny dopuszczalności zażalenia, która byłoby badana jako następna. Dalej organ stwierdził, że bezspornym jest, iż postanowienie organu I instancji z 14.I.2008 r. zostało doręczone A.S. 31.I.2008 r. natomiast zażalenie złożone zostało w siedzibie organu 11 lutego 2008 r. Organ wywiódł, że możliwość rozważenia kwestii dopuszczalności zażalenia zaistniałoby dopiero wówczas, gdyby zażalenie wniesione zostało w terminie. Tymczasem A.S. nie zachował terminu przewidzianego w art. 141 § 2 kpa. Na poparcie swego stanowiska organ powołał się na wyrok NSA z 6.XII.1999 r. sygn. akt IV SA 2028/97 Lex nr 48735 w którym stwierdzono, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócono, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 § 2 kpa). Powyższe postanowienie zaskarżył skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A.S., zarzucając mu niezgodność z prawem. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 kpa w związku z art. 144 kpa, w postępowaniu przed organem zażaleniowym, we wstępnej jego fazie, organ winien ocenić, czy zażalenie jest dopuszczalne i czy zostało złożone w terminie. Jak wynika przy tym z art. 141 § 1 kpa zażalenie jest środkiem zaskarżenia, który służy jedynie wówczas, gdy przepis kodeksu postępowania administracyjnego wyraźnie tak stanowi. Ograniczenie prawa zaskarżenia postanowień oznacza, że w pierwszej kolejności organ zażaleniowy zobowiązany jest rozważyć kwestię dopuszczalności zażalenia. Jeżeli bowiem od określonego postanowienia ten środek zaskarżenia nie przysługuje, to ogólna reguła dotycząca terminu jego wnoszenia, zawarta w art. 141 § 2 kpa nie ma zastosowania, a strona może kwestionować postanowienie tylko w odwołaniu od decyzji (art. 142 kpa). Należy podkreślić, że niedopuszczalność zażalenia i uchybienie terminu do jego wniesienia są odrębnymi instytucjami procesowymi opartymi na odmiennych przesłankach. Wystarczy wskazać, że uchybiony termin do wniesienia zażalenia może zostać stronie przywrócony i w konsekwencji zażalenie będzie rozpoznane przez organ drugiej instancji. Stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia kończy natomiast ostatecznie postępowanie wywołane wniesieniem zażalenia. W rozpoznawanej sprawie organ drugiej instancji całkowicie pominął ocenę dopuszczalności wniesionego przez skarżącego zażalenia mylnie uznając, że kwestia ta ma charakter wtórny wobec niezachowania ustawowego terminu dla dokonania czynności procesowej przewidzianej w art. 141 kpa. Organ zażaleniowy nie dostrzegł również, że powołane w zaskarżonym postanowieniu orzecznictwo sądowe dotyczy innej sytuacji, a mianowicie merytorycznego rozpoznania środka zaskarżenia wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony. Stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia z tej przyczyny, że od określonego postanowienia nie służy środek zaskarżenia nie jest oczywiście merytorycznym jego rozpatrzeniem. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w warunkach przewidzianych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Organ drugiej instancji naruszył bowiem wskazane wyżej przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co Sąd wziął pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 134 § 1 cyt. wyżej ustawy). Orzeczenie o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oparte zostało o § 14 ust. 2 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.IX.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.). Orzeczenie w pkt. III sentencji znajduje uzasadnienie w treści art. 152 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ E.Podrazik /-/ W.Batorowicz /-/ J.Szaniecka MK