II SA/Po 428/07

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 października 2007r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi P.D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący P.D. wniósł o częściowe przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując, iż ma na utrzymaniu żonę i dziecko. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i małoletnią córką Wnioskodawca oświadczył, że dochody rodziny stanowi jedynie jego wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł, żona jest bowiem bezrobotna. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku nieruchomego wnioskodawca podał, że ma dom o powierzchni około [...] m². Wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia, w zakreślonym terminie, swoich oświadczeń o stanie rodzinnym, majątkowym i dochodach poprzez przedłożenie dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych. Przesyłkę zawierającą powyższe zobowiązanie odebrała matka wnioskodawcy, a na potwierdzeniu odbioru odnotowano, że przesyłkę "doręczono dorosłemu domownikowi". W odpowiedzi wnioskodawca przedłożył: - kserokopię swojej umowy o pracę na czas określony z dnia 10 kwietnia 2007r. i 9 lipca 2007r., - kserokopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] o pobieraniu przez wnioskodawcę zasiłku dla bezrobotnych, - zeznanie PIT-37 za 2006r., z którego wynika, że osiągnął dochód w wysokości [...] zł., - kserokopię zaświadczenia o dochodach żony wnioskodawcy podlegających opodatkowaniu, z którego wynika uzyskany w za 2006r. dochód w wysokości [...] zł, - kserokopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia [...] potwierdzającego, że żona wnioskodawcy od grudnia 2006r. jest bezrobotna bez prawa do zasiłku, - kserokopie dwóch rachunków za gaz do samochodu na kwotę 81,98 zł i 73,14 zł. Bez odpowiedzi pozostało wezwanie do podania wszystkich dochodów jakie uzyskuje matka wnioskodawcy. Skarżący nie ustosunkował się do wezwania czy prowadzona jest działalność gospodarcza lub rolnicza, nie podał czy ma samochód osobowy lub dostawczy, nie wskazał wszystkich posiadanych nieruchomości, nie podał, czy posiada rachunek bankowy i nie przedłożył wyciągów z takiego rachunku, nie wyszczególnił również miesięcznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny. Treść art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia, że jego sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia wszystkich kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej. W celu wykazania sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy skarżący był zobowiązany do szczegółowego przedstawienia swojej kondycji majątkowej i finansowej (art. 252 §1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które wykażą, że znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej. Przyznanie dobrodziejstwa prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie nie tyle utrudnione, co niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). W niniejszej sprawie oświadczenie skarżącego, mimo jego uzupełnienia, okazało się niepełne i budzące wątpliwości co do realnej sytuacji majątkowej i finansowej. Przedłożone przez skarżącego umowy o pracę nie dają odpowiedzi na pytanie, jaka jest średnia wysokość miesięcznego wynagrodzenia realnie uzyskiwanego przez wnioskodawcę. Zachodzi też wyraźna rozbieżność między oświadczeniem wnioskodawcy o wysokości miesięcznego dochodu wskazana we wniosku o prawo pomocy ([...] zł brutto), a wysokością dochodu wynikającą z rocznego zeznania PIT za 2006r., gdzie miesięczny dochód kształtował się na poziomie około [...] zł brutto. We wniosku o prawo pomocy wnioskodawca wskazał, że jest właścicielem domu o powierzchni [...] m². Mimo wezwania do podania wszystkich należących do niego nieruchomości nie wykonał tego zobowiązania. Nie opisał bowiem działki, na której wskazany przez niego dom się znajduje. Nie podał przy tym, że jest właścicielem nieruchomości położonej w [...], która jest przedmiotem niniejszego postępowania. Wskazać też należy, że posiadanie majątku nieruchomego, co do zasady pozbawia możliwości skorzystania z prawa pomocy, bowiem może stanowić źródło dodatkowego dochodu poprzez jego sprzedaż, wydzierżawienie, czy też obciążenie go celem zabezpieczenia zaciągniętego kredytu. Możliwość uzyskania takich środków musi być jednak realna, a wnioskodawca nieudzielając w tym względzie żadnych informacji uniemożliwił ocenę, co do tego, jaki wpływ na sytuację majątkową i finansową ma posiadanie tych dwóch nieruchomości. Brak ustosunkowania się wnioskodawcy do wezwania o przedłożenie wyciągów z rachunku bankowego uniemożliwia zbadanie jakimi środkami wnioskodawca rzeczywiście dysponuje i w tym ocenę, czy po uiszczeniu koniecznych kosztów utrzymania rodziny, pozostają mu wolne środki, które mógłby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie chociażby w części. Wnioskodawca pomijając dane o wysokości ponoszonych kosztów na utrzymanie rodziny uniemożliwił także ustalenie, czy znajdują one pokrycie w uzyskiwanych dochodach, jaka kwota wolnych środków pozostaje po ich uiszczeniu oraz czy wnioskodawca zobowiązany jest ponosić jakieś nadzwyczajne wydatki związane z koniecznym swoim utrzymaniem, co wpływa na obniżenie jego zdolności do uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. Oświadczenie w tym względzie ma bowiem istotne znaczenie dla oceny czy wnioskodawca zasługuje na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy, czy też nie. Z tych samych względów, istotne znaczenie ma oświadczenie o posiadanych samochodach, którego wnioskodawca również nie złożył. Tym bardziej, że uzupełniając swoje oświadczenie włączył do kosztów bieżącego utrzymania wydatki na paliwo. Mając powyższe na uwadze, wnioskodawca wbrew treści art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wykazał, że rzeczywiście nie posiada dochodów, których wysokość uprawniałaby do skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy chociażby w części. Przedłożony w niniejszej sprawie materiał budził wątpliwości i okazał się niewystarczający dla przyjęcia, że z osiąganych dochodów wnioskodawca nie można pokryć kosztów sądowych w sprawie bez uszczerbku w koniecznych wydatkach swojej rodziny. Jakkolwiek wskazać należy, że prawo pomocy przysługuje na każdym etapie postępowania, więc wnioskodawca może wystąpić z wnioskiem o prawo także i w przyszłości, gdy wykaże, że sytuacja finansowa i majątkowa jest na tyle zła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych nawet w części. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie, co skutkować musiało odmową przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka