II SA/Po 43/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska /spr./ Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant St. sekretarz sądowy Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2007 r. przy udziale sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację inwestycji; I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. nr [...] znak [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu od skargi oraz kwotę 257 zł (dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego. III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W.Batorowicz /-/ B.Drzazga /-/ B.Kamieńska Burmistrz Miasta i Gminy O., na podstawie art. 46a ust. 7 pkt 4, art. 56 ust. 2, 3 i 7, art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku M. R. - decyzją nr [...] z dnia [...] r. określił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie dwóch kurników przeznaczonych do hodowli brojlerów kurzych w ilości [...] DJP na działce nr [...] w K. Przedsięwzięcie to jest zgodne z miejscowym planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego Gminy uchwalonym przez Radę Miasta i Gminy O. z dnia 22 stycznia 1998 r. (Dz.Urzęd. Woj. Poznańskiego Nr 4, poz. 44). Po zakończeniu wszystkich zaplanowanych działań inwestycyjnych, na terenie działki znajdować się będą dwa kurniki murowane, parterowe, niepodpiwniczone przeznaczone do hodowli brojlera kurzego metodą ściółkową. W budynkach wydzielone zostaną dwie zasadnicze powierzchnie - produkcyjna i pomocnicza. Powierzchnia produkcyjna każdego z kurników ma zajmować obszar [...]m2, ze współczynnikiem zagęszczenia zwierząt - 16,5 stuk na 1 m2. Doliczając do tego powierzchnię pomocniczą (około [...] m2) sumaryczna powierzchnia zabudowy każdego z kurników wyniesie około [...] m2. Teren inwestycji (działka nr [...]) graniczy: – od północy z drogą gminną oraz w dalszej odległości z zabudowaniami mieszkalnymi i gospodarczymi sąsiadujących gospodarstw, – od zachodu z drogą gminną i dalej z polami uprawnymi, – od wschodu z polem uprawnym oraz zabudowaniami, – od południa z polami uprawnymi. "Praktyczne oddziaływanie kurników na środowisko będzie się mieścić w granicach działki i w związku z tym nie będzie potrzeby tworzenia obszaru ograniczonego użytkowania". Jeśli chodzi o wymagania dotyczące ochrony środowiska, konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, w decyzji uznano, że "bardzo ważne jest, aby dokonać posadzenia zieleni izolacyjnej, zwłaszcza od strony północno-wschodniej tj. strony istniejących budynków mieszkalnych. Należy przewidzieć utworzenie szczelnej ściany zieleni zimotrwałej typu świerki, tuje o szerokości minimum 0,8 m". Wydalane emisje do powietrza ze względu na jej niewielkie ilości i niskie emitory nie będą miały istotnego znaczenia w oddziaływaniu transgranicznym zanieczyszczeń. W podsumowaniu, decyzja zobowiązuje inwestora do tego, aby: 1. "w miarę istniejących możliwości lokalizację kurników oddalić maksymalnie w obrębie działki nr [...] od istniejącej zabudowy mieszkalnej (niekorzystna róża wiatrów"), 2. wszelka uciążliwość kurników, a w szczególności w zakresie emisji do powietrza oraz hałas nie przekraczały na granicach nieruchomości dopuszczalnych norm, 3. do ogrzewania pomieszczeń stosować paliwa ekologiczne, 4. zakazać składowania obornika - kurzańca na zewnątrz kurników na działce nr [...], 5. teren zakładu obsadzić pasami zieleni średniowysokiej - krzaczastej oraz wysokiej zimozielonej typu świerk, tuje - a od strony północnowschodniej tj. od strony istniejącej zabudowy mieszkaniowej wykonać szczelny pas tej samej zieleni o szerokości minimum 3 m, 6. przy projektowaniu obiektu zastosować najnowsze technologie chroniące środowisko, w tym systemy zabezpieczające środowisko wewnątrz i na zewnątrz fermy kurników. Systemy wentylatorów bocznych - zadaszeniem skierowanym w dół umieścić w ścianach od zachodu (od drogi). W uzasadnieniu ustalono, że wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach planowanego przez M. R. przedsięwzięcia poprzedziło postępowanie, w toku którego inwestor zobowiązany został do sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko i taki raport złożył, a właściwe organy zaopiniowały raport pozytywnie i zaopiniowały z uwagami umiejscowionymi w przedmiotowej decyzji. W trakcie rozprawy administracyjnej strony, instytucje opiniującej oraz autor raportu zapoznali się z uwagami T.M., sprzeciwiającego się lokalizacji inwestycji z uwagi na bliskie sąsiedztwo i nie zgłosili uwag ani zastrzeżeń "poza koniecznością maksymalnego odsunięcia kurników na działce [...] od istniejącej zabudowy mieszkaniowej". Postulat ten decyzja uwzględniła. T.M. w odwołaniu wskazał, że jego nieruchomość bezpośrednio przylega do działki nr [...] i planowana inwestycja będzie negatywnie na nią oddziaływać. Jego zdaniem "raport został wykonany w sposób wybiórczy, uwzględniając tylko i wyłącznie interesy inwestora". Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. uzgadniając raport zastrzegł, że inwestycja powinna być zlokalizowana w odległości przynajmniej 300 m od najbliższej zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, w szczególności organ I instancji prawidłowo określił środowiskowe uwarunkowania inwestycji. Zdaniem Kolegium, nie jest uzasadniona obawa odwołującego się przed uciążliwym zapachem. W raporcie wyjaśniono, iż głównym źródłem uciążliwości zapachowej może być amoniak, którego stężenie w powietrzu atmosferycznym zależy między innymi od sposobu żywienia kurcząt i pory roku. Uciążliwość ta jednak nie stanowi żadnego zagrożenia dla zdrowia ludzi i dla środowiska. Autorka raportu prognozuje, iż okresowo emisja, głównie amoniaku, może powodować zapachy w środowisku w promieniu około 50 m od kurników. Budowa obiektów do hodowli brojlerów kurzych w liczbie nie mniejszej niż 40 DJP została wymieniona jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko może być wymagane (§ 3 ust. 1 pkt 90 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. - Dz.U. Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi wniesionej do Sądu Administracyjnego przez T.M. Skarżący domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, jako naruszających przepisy art. 48 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 57 ust. 1 oraz art. 55 i art. 56 ust. 2 pkt 1 Prawa ochrony środowiska. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach została wydana z pominięciem uzgodnień dokonanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. Wbrew bowiem wyraźnemu i wiążącemu Burmistrza wskazaniu Inspektora, w decyzji nie zostały zawarte zastrzeżenia tożsame ze zgłoszonymi przy uzgadnianiu. Organ orzekający zobowiązał inwestora jedynie do tego, by oddalić lokalizacje kurników od istniejącej zabudowy mieszkaniowej "w miarę istniejących możliwości". Zapis ten sprawia, że wykonanie decyzji "jest praktycznie nieweryfikowalne". Zdaniem skarżącego, po wydaniu przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. postanowienia uzgadniającego, organ orzekający winien wezwać wnioskodawcę do zmodyfikowania wniosku i określić miejsce realizacji przedsięwzięcia zgodnie z uzgodnieniem, a gdyby wniosek nie został zmieniony - należałoby odmówić wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi stwierdzając, że organ I instancji należycie uwzględnił zastrzeżenia lokalizacyjne Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego zawarte w postanowieniu uzgadniającym. W nauce prawa administracyjnego nie zostało przesądzone, w jakim stopniu uzgodnienie wiąże organ załatwiający sprawę główną. Jednak nie było potrzeby ustalenia, czy stanowisko zawarte w uzgodnieniu ma charakter mniej lub bardziej kategoryczny, ponieważ w art. 48 ust. 2 Prawa ochrony środowiska nie chodzi o uzgodnienie decyzji środowiskowej, leczy jedynie o uzgodnienie warunków realizacji przedsięwzięcia. Warunki takie stanowią tylko jeden z elementów, o których orzeka się w decyzji środowiskowej (art. 56 ust. 2 pkt 2). Na rozprawie sądowej w dniu 9 maja 2007 r. organ drugiej instancji zakwestionował przymiot strony skarżącego, gdyż w postępowaniu o uwarunkowaniach środowiskowych stroną powinien być tylko inwestor. Z kolei skarżący wyjaśnił, jego działka ma nr [...], a stojący na tej działce budynek mieszkalny jest oddalony o około 30 - 40 m od planowanej inwestycji, określonej w raporcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie - w związku z zakwestionowaniem przez organ odwoławczy przymiotu strony skarżącej - należy wyjaśnić, iż instytucja udziału społeczeństwa w podejmowaniu decyzji z zakresu ochrony środowiska ma na celu rozszerzenie, w stosunku do Kodeksu postępowania administracyjnego, aktywnego udziału społeczeństwa w podejmowaniu indywidualnych decyzji administracyjnych na podmioty inne niż strony i uczestnicy postępowania na prawach strony. Skarżący, jako właściciel działki bezpośrednio przylegającej do terenu inwestycji - i to działki z zabudową mieszkaniową - może być stroną postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, a nie występować tu jedynie w ramach uczestnictwa w procedurze udziału społeczeństwa określonej w Dziale VI ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska. Postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na środowisko jest odrębnym postępowaniem poprzedzającym wszczęcie "postępowania w sprawie pozwolenia na budowę", a art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie ma zastosowania w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Legitymację strony w takim postępowaniu należy oceniać wg treści art. 28 kpa (patrz wyrok WSA w Warszawie z 17.08.2005 r. VII SA/Wa 1782/04 Lex nr 190810). Żeby dokonać obiektywnej oceny oddziaływania na środowisko zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie na działce nr [...] w K. dwóch kurników przeznaczonych do hodowli brojlerów kurzych w ilości [...] DJP, a przede wszystkim jej uciążliwości dla najbliższych zabudowań mieszkalnych, należy dokładnie ustalić odległość tych zabudowań do granic usytuowania inwestycji. Dopiero wówczas organ, dokonujący oceny możliwości rozchodzenia się zapachów z fermy drobiu, będzie mógł wszechstronnie rozważyć, czy przyjęte w raporcie rozwiązania techniczne i przyrodnicze skutecznie ograniczą te uciążliwości do granic działki inwestycyjnej (patrz wyrok NSA z dnia 12.11.2003 r., IV SA 1425/02 nie publ.). Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie daje jednoznacznej odpowiedzi w kwestii odległości zabudowań mieszkalnych skarżącego do granic działki inwestycyjnej nr [...] i do przedmiotowych kurników. Poważną wadą raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko z lutego [...] r. jest brak dokładnego ustalenia tych danych. Na stronie 6 raportu jego autorka, charakteryzując otoczenie terenu inwestycji, najpierw wskazuje, że działka nr [...] graniczy od wschodu z polem uprawnym i zabudowaniami gospodarczymi należącymi do inwestora oraz do sąsiednich gospodarstw, a następnie zamieszcza informację, że "najbliższe zabudowania mieszkalne oddalone będą o ok. 100 m od terenu inwestycji w kierunku wschodnim. Jest to - zdaniem autorki raportu - odległość bezpieczna bo "okresowo emisja, głównie amoniaku, może powodować zapachy w środowisku w promieniu ok. 50 m od kurników (str. 39 raportu)". Podanych w raporcie danych co do miejsca usytuowania wszystkich budynków mieszkalnych w pobliżu działki nr [...] i ich odległości od miejsca inwestycji nie można zweryfikować analizując załączniki do raportu - mapa sytuacyjna jest nieaktualna, pochodzi z [...] r., a więc sprzed 9 lat (załącznik nr 9), zaś pozostałe mapy trudno uznać za mapy sytuacyjne, skoro nie wskazują skali ani nawet aktualnych numerów działek. Nadto tylko prognoza hałasu przemysłowego (zał. 13) ma jakieś odniesienie do zabudowań na sąsiednich działkach i potwierdza, że zasięg hałasu wykroczy poza granice działki nr [...]. Natomiast izolinie stężeń maksymalnych dla amoniaku takich odniesień nie zawierają. Na stronach 23 i 24 raportu stwierdza się, że uciążliwość zapachowa planowanego przedsięwzięcia nie zamknie się w granicach terenu inwestycji. "Ze względu na sposób rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń gazowych, w tym też odorów, zależnych od siły i kierunku wiatrów, emisje te mogą okresowo powodować uciążliwości zapachowe, choć nie będą powodować negatywnych skutków dla zdrowia i dla środowiska". Podzielenie tego stanowiska bez jednoznacznego wyjaśnienia w jakiej odległości od kurników znajdują się budynki mieszkalne usytuowane na sąsiedniej działce należącej do skarżącego nie jest możliwe. Według twierdzeń skarżącego zamieszkuje on w odległości 30 - 40 m od planowanej inwestycji (k. 38 akt sądowych). Do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego powołana jest Państwowa Inspekcja Sanitarna. Do jej zakresu w dziedzinie zapobiegawczego nadzoru sanitarnego należy między innymi, uzgadnianie dokumentacji projektowej pod względem wymagań higienicznych i zdrowotnych dotyczących budowy obiektów budowlanych (art. 1 i art. 3 pkt 2a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej - tj. Dz.U. Nr 122, poz. 851). Jeżeli zatem organ orzekający uwzględnił zastrzeżenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. z dnia [...] r. (k. 42 akt administracyjnych), pod jakim Inspektor pozytywnie uzgodnił raport i w zaskarżonej decyzji polecił przesunięcie lokalizacji "w głąb działki nr ewid. [...] ca 300 m od zabudowy mieszkaniowej" to w żadnym razie nie mógł tego zobowiązania łagodzić w decyzji zwrotem, że należy "w miarę istniejących możliwości lokalizację kurników oddalić maksymalnie w obrębie działki [...] od istniejącej zabudowy mieszkaniowej" z uwagi na niekorzystną różę wiatrów. Takie sformułowanie bowiem faktycznie pozostawia inwestorowi swobodę podjęcia decyzji, co do przesunięcia inwestycji w obrębie swojej działki, w miejsce co do którego - z uwagi na brak aktualnej mapy sytuacyjnej - nie ma wiedzy odnośnie zlokalizowanych w pobliżu obiektów. Może to rzutować na zmianę kręgu podmiotów, które winny wziąć udział w postępowaniu. Nie można pominąć i tego, że raport był opracowany dla przedsięwzięcia mającego konkretną lokalizację. To samo dotyczy uzgodnień. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności powinien dokładnie wyjaśnić faktyczną odległość budynków mieszkalnych skarżącego od planowanych kurników oraz od granicy terenu inwestycji i w zależności od wyników tych ustaleń rozważyć uzupełnienie raportu. Dopiero wtedy będzie miał podstawy do oceny wagi zastrzeżenia lokalizacyjnego zawartego w omawianym postanowieniu Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Do wyjaśnienia tych kwestii przyczyni się też wiedza na temat długości i szerokości działki oraz szerokości kurników stanowiących zamierzenie inwestycyjne. Ubocznie podkreślić należy, że w zaskarżonej decyzji najpierw wskazuje się na konieczność posadzenia zieleni izolacyjnej od strony północno-wschodniej o szerokości minimum 0,8 m, natomiast w punkcie 5 zobowiązań mowa jest o pasie zieleni o szerokości minimum 3 metrów. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a, c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ W.Batorowicz B.Drzazga /-/ B.Kamieńska za nieobecnego sędziego /-/ B.Kamieńska MK