II SA/Po 4309/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska /spr./ Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Asesor sąd. Karol Pawlicki Protokolant Sekr.sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi K.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w przedmiocie usunięcia drzew; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ K.Pawlicki /-/ A.Łaskarzewska /-/ J.Szaniecka Decyzją z dnia [...].01.2001 r. nr [...] Burmistrz wymierzył karę pieniężną K.A. za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzewa - dębu z działki nr [...] położonej w C. Łączną kwotę kary określono na [...] zł. W uzasadnieniu podniesiono, że K. A. ściął drzewo - dąb rosnące na gruncie stanowiącym jego własność. Nie miał pozwolenia na ścięcie. Na wysokości ścięcia pień miał 172 cm obwodu. Karę wymierzono opierając się na sposobie wyliczenia z Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22.12.1998 r. w sprawie kar pieniężnych za naruszenie wymagań ochrony środowiska oraz rejestru decyzji dotyczących tych kar. W wyniku odwołania złożonego przez K. A. decyzją z dnia [...].03.2001 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję. Organ II instancji zważył, iż Burmistrz wbrew swemu obowiązkowi w trakcie postępowania nie ustalił wieku ściętego drzewa. Przepis art. 48 ust. 4 ustawy o ochronie i kształtowaniu środowiska stanowi, iż nie jest wymagane uzyskiwanie zezwoleń na usunięcie z nieruchomości będących własnością osób fizycznych drzew, których wiek nie przekroczył 30 lat. Tym samym brak przesłanek do ukarania, jeżeli wycięciu podlegało drzewo w warunkach zacytowanego przepisu. Ponownie rozpoznając sprawę Burmistrz decyzją z dnia [...].04.2001 r. wymierzył K. A. karę pieniężną w wysokości [...] zł. W celu ustalenia wieku drzewa przeprowadzono badanie w oparciu o sposób podany w literaturze fachowej "Mała encyklopedia leśna" - PWN W-wa 1991 r. praca zbiorowa pod red. Mariana Kiełbaski, "Nauka o drewnie" - PWN Warszawa 1974 r. autor Fr. Krzysiak. W tym celu pracownicy organu administracji pobrali ze ściętego pnia próbki drzewa i zgodnie ze wzorami uzyskanymi z przedstawionych wyżej pozycji dokonali wyliczeń. Tym sposobem ustalono wiek drzewa na 68 lat. Powyższe badania pozwoliły, zdaniem organu, na wymierzenie kary zgodnie z przepisami zacytowanego wcześniej rozporządzenia. W wyniku odwołania K. A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].06.2001 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem organu II instancji Burmistrz dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, albowiem nie powiadomił odwołującego się o oględzinach, który nie brał w nich udziału. Ponadto zdaniem organu kontrolującego w niniejszej sprawie ustalenie wieku drzewa winno nastąpić poprzez biegłego. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien powołać biegłego, który poczyni stosowne badania, co do wieku drzewa. Decyzją z dnia [...].08.2001 r. Burmistrz wymierzył K.A. karę pieniężną w kwocie [...] zł. Rozstrzygnięcie swe oparł na wynikach przeprowadzonego ponownie postępowania, w szczególności zaś na opinii rzeczoznawcy NOT – SITO d/s Zieleni dr. T.B. z Instytutu Dendrologii Polskiej Akademii Nauk w K. Odwołanie od powyższej decyzji złożył K. A. Podniósł, że sporne drzewo posadzone zostało w 1972 r., a zatem właściciel mógł je wyciąć bez zezwolenia. Zakwestionował ustalenie wieku drzewa dokonane przez organ administracji. Wywody biegłego z opinii są zbyt lakoniczne, by osoba bez stosownego wykształcenia mogła je zrozumieć. Ponadto logicznym wydaje się, by przy obliczeniach wykorzystać nie tylko obwód pnia przy ścięciu, ale także analizę rdzenia drzewa. Ostatnie z uwagi na usunięcie pnia przez odwołującego jest aktualnie już niedopuszczalne. Wykorzystanie pobranych próbek uznać trzeba za niemożliwe, albowiem przy ich uzyskiwaniu K.A. nie był obecny. Pień ściętego drzewa usunięty został przez odwołującego się w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].10.2001 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...].08.2001 r. W uzasadnieniu podkreślono, że K.A. nie podważył w żaden sposób wywodów i wniosków rzeczoznawcy. Obliczenie wieku przeprowadzone zostało przez dendrologów, w oparciu o literaturę fachową. Skargę od powyższego rozstrzygnięcia do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu złożył K. A. Zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji. Podniósł, że drzewo usunął, albowiem stanowiło niebezpieczeństwo dla niego i innych rolników zmierzając na swoje pole. Było połamane z uwagi na wyładowania atmosferyczne. Podtrzymał ponadto, że miało mniej niż 30 lat. Zarzucił, iż obliczeń dokładnego wieku drzewa nie jest możliwe z uwagi na brak pnia, który skarżący sam usunął. Ponadto przy obliczeniach należałoby uwzględnić nie tylko obwód pnia przy ścięciu, ale także wysokość, na której ścięcie dokonano. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Organy administracji publicznej mają obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa. Zasada prawdy obiektywnej jest naczelną zasadą postępowania administracyjnego (art. 7 kpa). Organ administracji obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Postępowanie dowodowe stanowi jeden z podstawowych etapów stosowania normy prawa materialnego. Postępowanie dowodowe zmierza do wyjaśnienia sprawy. Zdarza się, że wyjaśnienie sprawy wymaga wiadomości specjalnych. Ma to miejsce wówczas, gdy przy rozpoznaniu wyłoni się zagadnienie mające znaczenie dla rozstrzygnięcia, którego wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób o wykształceniu ogólnym i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, sztuki, rzemiosła, techniki, stosunków gospodarczych itp., z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie. Wówczas organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego o wydanie opinii. Biegłym może być osobą posiadającą wiedzę fachową w określonej dziedzinie. Opinia biegłego jak każdy dowód podlega ocenie i to w myśl art. 80 kpa. Przy ocenie opinii nie można ograniczyć się jedynie na konkluzji zawartej w opinii. Należy także sprawdzić na jakich przesłankach biegły tę konkluzję oparł i skontrolować jego rozumowanie. Kontrola taka polega na sprawdzeniu z punktu widzenia logiki i zasad doświadczenia życiowego prawidłowości rozumowania przeprowadzonej w uzasadnieniu opinii. W przedmiotowej sprawie niezbędne było wyjaśnienie wieku dębu ściętego przez K. A. Fakt ten wymagał wiadomości specjalnych i dlatego powołanie biegłego uznać należy za odpowiadające wymogom art. 84 § 1 kpa. Z uwagi na wagę okoliczności, które w opinii miały być ustalone, zwrócić należało szczególną uwagę na prawidłowość i rzetelność wywodów rzeczoznawcy - kontrola okazała się jednak niemożliwa. Przede wszystkim z akt sprawy administracyjnej nie sposób wywieźć, czy w istocie biegły powołany przez organ administracji legitymował się wiedzą niezbędną do przyjęcia, iż jest specjalistą w zakresie stwierdzenia wieku drzew. Brak jest danych, co do wykształcenia, zawodu, dziedziny nauki, w której uzyskał tytuł doktora. Ponadto złożona do akt opinia jest zbyt lakoniczna, aby można było ocenić jej prawidłowość z punktu widzenia zasad logiki, doświadczenia życiowego. Brak w niej odniesienia do wiedzy fachowej, co do sposobu wyliczenia wieku, przyrostu rocznego dębów. Powołanie się w tym względzie na bliżej niesprecyzowane badania dendrologiczne nie może być uznane za wystarczające. Biegły nie wyjaśnił jakie czynniki mają wpływ na przeciętny roczny przyrost drzewa, czy zastosowana metoda jest dostatecznie precyzyjna, czy istnieje jakiś procent błędu, czy możliwe są inne badania, dlaczego ich nie zastosował, czy przy ustalaniu wieku ma znaczenie wysokość, na której dokonuje się pomiaru obwodu pnia. Z uwagi na powyższe analizowanej opinii nie sposób było uczynić podstawą rozstrzygnięcia. Oparcie się na wywodach biegłego stanowiło w istocie naruszenie przepisów art. 7, 77, 80, 84 kpa. W niniejszej sprawie zatem doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stąd skargę należało uwzględnić i zaskarżoną decyzję uchylić (art. 145 § 1 pkt 1 p.pkt c) ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270). Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji dopuści dowód z opinii biegłego na okoliczność wieku spornego dębu. Sporządzona opinia winna zawierać wyczerpujące uzasadnienie, wyjaśnić precyzyjnie zastosowane metody, określić stopień dokładności wyliczeń. Opinia winna zawierać także odniesienie do literatury fachowej oraz wyjaśnienie, co do przesłanek jakimi kierował się biegły przy wyborze zastosowanej metody. Na sporządzonej opinii biegły zamieści swe dane, co do wykształcenia, zawodu, dziedziny w której uzyskał tytuł doktora. Powyższe jest niezbędne celem udokumentowania kwalifikacji rzeczoznawcy. Jak w pkt. II sentencji wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ K.Pawlicki /-/ A.Łaskarzewska /-/ J.Szaniecka MK