II SA/Po 431/24
WyrokWSA w Poznaniu2024-10-02
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Zbigniew Kruszewski, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę może zostać wydana dla działki o powierzchni mniejszej niż minimalna wymagana w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jeśli działka ta powstała w wyniku podziału na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pozwolenie na budowę nie może zostać wydane dla działki o powierzchni mniejszej niż wymagana w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, nawet jeśli działka ta powstała w wyniku podziału na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podział ten, choć stanowi wyjątek od ogólnych zasad, nie może prowadzić do skutków sprzecznych z celami planu miejscowego, a w szczególności nie może niwelować jego postanowień dotyczących minimalnej powierzchni działki budowlanej.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce o powierzchni 557 m2. Działka ta powstała w wyniku podziału większej działki na podstawie decyzji Wójta z 2016 r., wydanej na podstawie art. 95 pkt 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu przewiduje minimalną powierzchnię działki budowlanej wynoszącą 800 m2. Organy administracji odmówiły wydania pozwolenia na budowę, uznając inwestycję za niezgodną z planem miejscowym. Skarżąca argumentowała, że podział działki na podstawie art. 95 pkt 7 u.g.n. pozwala na zabudowę niezależnie od ustaleń planu miejscowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 2 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 października 2024 roku sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody z dnia 3 kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno – budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę
Wojewoda, decyzją z dnia 03 kwietnia 2024 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. C. (dalej również jako: "skarżąca") od decyzji Starosty [...] z dnia 18 stycznia 2024 r., nr [...], w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygniecie zapadło w następującym stanie faktycznym.
W dniu 15 listopada 2023 r. do Starostwa Powiatowego [...] wpłynął wniosek J. C. o pozwolenie na budowę wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dwoma lokalami mieszkalnymi przy ul. [...] w W. , gmina T. (działka nr [...] obręb W.).
Decyzją z 18 stycznia 2024 r. nr [...], znak [...] Starosta [...] odmówił zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę wnioskowanej inwestycji.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 13 grudnia 2023 r., inwestor został zobowiązany do usunięcia nieprawidłowości w dokumentacji projektowej dołączonej do wniosku, z czego jednak inwestor nie wywiązał się w pełni, tj. nie wykazał zgodności wnioskowanej inwestycji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie powierzchni działki budowlanej.
W dalszej części uzasadnienia organ I instancji wskazał, że na podstawie decyzji Wójta Gminy T. z 11 stycznia 2016 r., nr [...], zatwierdzono podział działki nr [...] na nowe działki nr [...] i [...]. Podział ten został dokonany w oparciu o art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2023 r., poz. 344 ze zm., dalej jako "u.g.n"). w celu wydzielenia działki budowlanej do korzystania z budynku. Powierzchnia działki nr [...] wynosi 557 m2. Starosta zauważył, że dla terenu, na którym położona jest działka nr [...] uchwalono obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwała nr [...] Rady Gminy T. z dnia 20 października 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej w W. w rejonie ulic [...], [...], [...] i [...] (dalej również jako: "plan miejscowy"). Zgodnie z ustaleniami i rysunkiem powyższego planu, objęta wnioskiem działka nr [...] położona jest na terenie oznaczonym symbolem 11MN. Jest to teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W § 8 ust. 2 planu miejscowego ustalono zasady podziału w tym minimalną powierzchnię działki budowlanej wynoszącą 800 m2, dodatkowo ustalono obowiązek zachowania parametrów powierzchni zabudowy i zieleni dla każdej nowo wydzielonej działki. Na tej podstawie organ uznał, iż wnioskowana inwestycja jest niezgodna z ustaleniami planu miejscowego.
Od powyższej decyzji odwołała się skarżąca, reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, wskazując, iż na mocy decyzji Wójta Gminy T. z dnia 11 stycznia 2016 r., nr [...], doszło do podziału działki nr [...] na nowe działki nr [...] i [...]. Ponieważ decyzja powyższa zapadła w oparciu o art. 95 pkt 7 u.g.n. skarżąca uzyskała prawo do samodzielnego wykonywania uprawnień właścicielskich w odniesieniu do działki nr [...], niezależnie od ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego w zakresie minimalnej powierzchni działki.
Rozpoznając wniesione odwołanie, Wojewoda, przywołaną na wstępie decyzją z dnia 03 kwietnia 2024 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda zrelacjonował stan faktyczny i przedstawiło przepisy ustawy Prawo budowlane, wskazując, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje kwestia zgodności przedmiotowej inwestycji z planem miejscowym.
Organ II instancji wskazał, że w § 8 pkt 2 planu miejscowego obowiązującego na terenie przedmiotowej inwestycji, ustalono zasady podziału, w tym minimalną powierzchnię działki budowlanej wynoszącą 800 m2. Działka na której planowana jest inwestycja posiada powierzchnię 557 m2, zatem nie spełnia wymogów powyższych zapisów planu miejscowego.
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do faktu, iż działka nr [...] na której ma się znajdować planowana inwestycja powstała w wyniku podziału działki nr [...] zatwierdzonego decyzją Wójta Gminy T. z 11 stycznia 2016 r., nr [...] w oparciu o art. 95 pkt 7 u.g.n. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ podniósł, iż art. 95 pkt 7 u.g.n. może mieć zastosowanie, gdy istnieje konieczność wydzielenia działki budowlanej dla posadowionego budynku mieszkalnego z nieruchomości, której dotychczasowe przeznaczenie lub sposób zagospodarowania terenu uniemożliwiał właścicielowi, czy właścicielom budynku mieszkalnego korzystanie z niego, w tym realizację uprawnień budowlanych związanych z tym budynkiem mieszkalnym. Organ wskazał także, iż uzasadnieniu decyzji Wójta Gminy T. z 11 stycznia 2016 r. wskazano, iż wydzielana dz. nr ewid. [...] stanowi działkę budowlaną w rozumieniu art. 4 pkt 3a u.g.n., natomiast dz. nr ewid. [...] nie stanowi samodzielnej działki budowlanej i stanowi działkę gruntu w rozumieniu art. 4 pkt 3 u.g.n. Na tej podstawie organ II instancji uznał, iż nieruchomość o nr ewid. [...] została wydzielona wyłącznie w celu niezbędnego korzystania z budynku mieszkalnego. Następnie organ odwoławczy wskazał, iż ustalenia planu miejscowego nie zakazują zabudowy działek o wielkości mniejszej niż wskazanej w planie miejscowym, jednak mając na uwadze cel wydzielenia dz. nr ewid. [...] przedstawiony w decyzji z 11 stycznia 2016 r., § 8 pkt 2 planu miejscowego określający minimalną powierzchnię nowych działek budowlanych, jak i § 8 ust 1 pkt 2 planu miejscowego ustalający lokalizację jednego budynku mieszkalnego na działce budowlanej stwierdzić należy, iż planowana inwestycja nie spełnia wymagań planu miejscowego.
Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. C., podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 95 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 2 pkt 1, art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. w związku z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że zakazane jest zabudowywanie (zagospodarowanie) działek o mniejszej powierzchni niż powierzchnia określona w planie zagospodarowania przestrzennego dla nowo wydzielanych działek;
2. art. 95 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 6 ust. 2 pkt 1, art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. w związku z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię w niniejszej sprawie i pominięcie, że w niniejszej sprawie na mocy decyzji Wójta Gminy T. z dnia 11 stycznia 2016 r., znak sprawy [...], doszło podziału działki nr [...] na nowe działki nr [...] i [...];
3. art. 95 ust. 7 u.g.n. w związku z art. 64 ust. 1-3 Konstytucji, poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie i przyjęcie, że cel określony w art. 95 pkt 7 u.g.n. nie może być rozumiany jako realizacja wszystkich uprawnień właścicielskich do nieruchomości;
4. art. 15 ust. 3 pkt 10 u.p.z.p. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że postanowienia planu miejscowego obowiązującego na terenie przedmiotowej działki zakazują zabudowy działek o powierzchni niższej niż określona w § 8 ust. 2 pkt 1 tegoż planu sytuacji gdy przepis ten dotyczy wyłącznie dokonywania podziału nowo wydzielanych działek;
5. § 19 Uchwały Nr [...] Rady Gminy T. z dnia 20 października 2009 r. - planu zagospodarowania przestrzennego terenów zabudowy mieszkaniowej w W. , w rejonie ulic [...], [...], [...] i [...], poprzez jego niezastosowanie i pominięcie, że w świetle § 19 planu w planie nie wyznacza się terenów wymagających wszczęcia postępowania scalania i podziału nieruchomości w rozumieniu przepisów odrębnych; nie określa się także szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości w rozumieniu przepisów odrębnych.
6. art. 2 pkt 12 u.p.z.p. poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, że działka [...] nie stanowi działki budowlanej w rozumieniu u.p.z.p. w sytuacji gdy ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wprost wynika, że działka [...] spełnia wszystkie wymogi wymienione w art. 2 pkt 12 u.p.z.p., w szczególności działka ta stanowi nieruchomość gruntową której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego.
7. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "K.p.a.") poprzez brak wypełnienia przez organ obowiązku przeanalizowania i odniesienia się do wszystkich zarzutów skarżącego przedstawionych w odwołaniu poprzez brak należytego uzasadnienia wydanej decyzji.
8. art. 16 § 1 K.p.a. w związku z art. 16 § 2 K.p.a. w związku z art. 16 § 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie wzięcie przez organy orzekające w niniejszej sprawie pod uwagę, że na mocy decyzji Wójta Gminy T. z dnia 11 stycznia 2016 r., znak sprawy [...], doszło podziału działki nr [...] na nowe działki nr [...] i [...], która to decyzja stanowi źródło praw i obowiązków dla strony skarżącej;
9. art. 7 K.p.a. w związku z art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie i pominięcie faktu, że na mocy decyzji Wójta Gminy T. z dnia 11 stycznia 2016 r. doszło do podziału działki nr [...] na nowe działki nr [...] i [...] na podstawie art. 95 ust. 7 u.g.n., zaś do podziału tego doszło niezależnie od ustaleń planu miejscowego w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego;
10. art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725) w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego w związku z art. 35 ust. 5 pkt 1 Prawa budowlanego, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji gdy w niniejszej sprawie spełnione były wszystkie wymagania określone w art. 34 ust. 1 Prawa budowlanego oraz w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego w szczególności zaś występowała zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z planem zagospodarowania przestrzennego.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, rozpoznanie niniejszej sprawy w postępowaniu uproszczonym, rozważenie uchylenia w niniejszej sprawie decyzji organu I instancji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zrzutu z ekranu z mapy wskazanej na portalu www.GeoPortal.gov.pl, celem wykazania, że w okolicy inwestycji której dotyczy niniejsza sprawa działki mają powierzchnie większą niż 800 m2 i są zgodne z planem zagospodarowania przestrzennego a zatem zatwierdzenie projektu budowalnego i zabudowa działki [...] nie doprowadzi do zagęszczenia zabudowy i naruszenia interesu publicznego czy interesu osób trzecich.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła szereg zarzutów dotyczących naruszenia przepisów materialnych oraz postepowania oraz wyjaśniła, że plan zagospodarowania przestrzennego ani ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wskazują na brak możliwości zagospodarowania działki zgodnie z przedłożonym projektem, co oznacza, iż organ winien w niniejszej sprawie wydać decyzję pozytywną dla inwestora. Skarżąca podniosła w tym kontekście, iż zakazu wydzielania nowych działek poniżej 800 m2 nie sposób w jakikolwiek sposób rozszerzająco interpretować czy w inny sposób rozszerzać w ten sposób, że rozciąga się on na zakaz zabudowy działek poniżej 800 m2.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym z uwagi na wniosek pełnomocnika skarżącej.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje, że skarżąca złożyła wniosek o pozwolenie na budowę wolno stojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego z dwoma lokalami mieszkalnymi przy ul. [...] w W. , gmina T. , działka nr [...] obręb W..
Zarówno Starosta, jak i Wojewoda uznali, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki odmowy wydania wnioskowanej decyzji z uwagi na niezgodność planowanej inwestycji z planem miejscowym (art. 35 ust. 1 pkt. 1 lit. a Prawa budowlanego). W § 8 pkt 2 planu miejscowego obowiązującego na terenie przedmiotowej inwestycji, ustalono zasady podziału, w tym minimalną powierzchnię działki budowlanej wynoszącą 800 m2. Działka, na której planowana jest inwestycja posiada powierzchnię 557 m2, zatem planowana inwestycja nie spełnia wymogów powyższych zapisów planu miejscowego.
W ocenie Sadu stanowisko organów uznać należało za prawidłowe.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Zgodnie z punktem pierwszym tego przepisu przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza zgodność projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego m.in. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest szczególnym aktem normatywnym, powszechnie obowiązującym, który zawiera ustalenia wiążące na obszarze, na którym obowiązuje. Postanowienia miejscowego planu wiążą nie tylko właścicieli nieruchomości gruntowych położonych na jego obszarze, ale i gminy oraz inne organy państwa we właściwości których pozostaje wypowiadanie się w kwestii praw i obowiązków właściciela nieruchomości, na podstawie przepisów odrębnych. Przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mogą wprowadzać ograniczenia w sposobie wykonywania prawa własności. Jak wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. II OSK 2461/15, Baza NSA, realizacja postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w procesie inwestycyjnym stanowi z jednej strony obowiązek dla inwestora, z drugiej zaś daje gwarancję zrealizowania każdego zamierzenia, które jest zgodne z planem. Stanowi to również gwarancję dla właścicieli innych nieruchomości objętych planem, że nie powstanie zabudowa niezgodna z tym planem, a tylko taka, na którą społeczność lokalna wyraziła zgodę w procedurze uchwalania planu miejscowego. Podkreślenia również wymaga, że ustawodawca określając w treści art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane wymaganą relację pomiędzy projektem budowlanym a ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, posługuje się pojęciem "zgodności", co oznacza związek znacznie silniejszy niż tylko "spójność", czy też "brak sprzeczności" (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dni 02 października 2015 r., sygn. akt II OSK 215/14, Baza NSA). Organy architektoniczno-budowlane zobowiązane są, w ramach przeprowadzenia kontroli zgodności projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do interpretacji postanowień planu, z zachowaniem reguł obowiązujących przy wykładni aktów prawnych.
W realiach przedmiotowej sprawy działka, na której miała być zrealizowana inwestycja powstała na podstawie decyzji Wójta Gminy T. z dnia 11 stycznia 2016 r. zatwierdzającej podział działki nr [...] na nowe działki nr [...] i [...] na podstawie art. 95 ust. 7 u.g.n. Podział działki nr [...] nastąpił, gdy obowiązywał już miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, został więc dokonany niezależnie od zapisów planu miejscowego, który jak powyżej wskazano, dopuszczał podział działek pod warunkiem, że nowo wydzielone działki budowlane będą miały minimalną powierzchnię wynoszącą 800 m2.
Istota sporu sprowadza się tym samym do odpowiedzi na pytanie, jakie były konsekwencje podziału dokonanego w 2016 r., a więc, czy w jego rezultacie doszło do wyodrębnienia działki budowlanej w rozumieniu zapisów planu miejscowego oraz obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego, a w szczególności ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Niewątpliwie zamiarem uchwałodawcy, przyjmującego miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, było zapobieżenie sytuacji nadmiernego podziału działek budowlanych, w tym powstaniu na terenie objętym planem miejscowym działek o powierzchni poniżej 800 m2. Działanie powyższe, nakierunkowane na możliwość realizacji inwestycji w przyszłości, a więc po wejściu w życie planu miejscowego, nie zamykało drogi do realizacji inwestycji na działkach o mniejszej powierzchni, istniejących przed wejściem w życie planu miejscowego. Jest to o tyle istotne, że działka skarżącej – w momencie wejścia w życie planu miejscowego, stanowiła działkę o powierzchni powyżej 800 m2 i dopiero po realizacji inwestycji polegającej na budowie domu mieszkalnego na ówczesnej działce nr [...], a następie jej podziale na działki nr [...] i [...], jej powierzchnia uległa zmniejszeniu, do powierzchni poniżej 800 m2. Innymi słowy, w momencie wejścia w życie planu miejscowego skarżąca miała możliwości zabudowy działki (z którego skorzystała), a dopiero następczo, w wyniku uzyskania decyzji podziałowej, wydanej niezależnie od zapisów planu miejscowego, wielkości jej działki uległa zmianie, poniżej wielkości przewidzianej w planie miejscowym.
Okoliczność powyższa została dostrzeżona przez Wójta Gminy T. z dnia 11 stycznia 2016 r., gdzie wskazano, w uzasadnieniu decyzji, że działka nr [...] nie stanowi samodzielnej działki budowlanej. Innymi słowy, podział działki nr [...] i wydzielenie działki nr [...] nie spowodował w ocenie organów (Wójta – decydującego o podziale działki, a następnie organów architektoniczno – budowlanych) wyodrębnienia działki spełniającej wymogi działki budowlanej.
W tym miejscu należy zauważyć, że z brzmienia art. 95 pkt 7 u.g.n. wynika, iż niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu, niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu wydzielenia działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1607/22, Baza NSA, analiza powyższego przepisu prowadzi do dwóch konstatacji. Pierwszą jest ta, iż przepis ten stanowi lex specialis w stosunku do ogólnych zasad obowiązujących przy podziale nieruchomości, gdyż reguluje jeden z przypadków, w których - pomimo braku planu zagospodarowania przestrzennego albo niezależnie od jego ustaleń lub ustaleń zawartych w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - jest dopuszczalny podział nieruchomości. Druga konstatacja dotyczy celu podziału nieruchomości w powyższym trybie, jest nim wyłącznie wydzielenie działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego. Co więcej, regulację tę należy zatem traktować jako pomijającą ograniczenia podziału nieruchomości wynikające z postanowień powszechnie obowiązującego na określonym terenie aktu planistycznego lub decyzji o warunkach zabudowy, a więc w istocie regulację poszerzającą uprawnienia właściciela do podziału nieruchomości. Powyższe oznacza, że jest możliwe aby niezależnie od treści ww. aktów tworzenia i stosowania prawa wydzielić z dotychczasowej działki dwie lub więcej działek budowlanych, które będą niezbędne do korzystania ze znajdujących się na nich budynków. Dopuszczalne jest także aby z istniejącej działki została wydzielona tylko jedna działka budowlana, która będzie niezbędna do korzystania z posadowionego na niej budynku mieszkalnego, zaś reszta z dzielonego gruntu będzie stanowiła działkę odrębną, powstałą na skutek powyższego wydzielenia (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2013 r., syn. akt I OSK 1027/12, Baza NSA).
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie doszło do powstania opisanej powyżej sytuacji, gdyż skutkiem podziału nieruchomości było wyodrębnienie jednej działki budowlanej (na której zlokalizowano już budynek mieszkalny) oraz spornej działki nr [...], która nie jest działką budowlaną, gdyż nie spełnia wymogów przewidzianych planem miejscowym.
Powyższy wniosek wzmacnia również argumentacja podniesiona w skardze dotycząca konieczność uwzględnienia definicji zawartej w art. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, która wskazuje, że pod pojęciem "działki budowlanej" należy rozumieć nieruchomość gruntową lub działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi realizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. Działka budowlana to zatem działka o szczególnym stopniu kwalifikacji, będąc działką posiadającą cechy umożliwiające realizację na niej obiektów budowlanych. Równocześnie przytoczona definicja wskazuje na konieczność spełniania przez działkę budowlaną wymogów pozwalających na realizację obiektów budowlanych, które to wymogi wynikać mają z odrębnych przepisów i aktów prawa miejscowego. Tym samym, przeznaczenie danej działki na cele budowlane musi zostać przewidziane w akcie prawa miejscowego, którym jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, albo w zastępującej go decyzji o warunkach zabudowy (ewentualnie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego).
Skoro miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wskazuje, w § 8 pkt 2, że w przypadku podziału nieruchomości minimalną powierzchnię działki budowlanej jest 800 m2, a skutkiem podziału nieruchomości dokonanej decyzją z dnia 11 stycznia 2016 r., było między innymi, wyodrębnienie działki [...], która nie spełnia powyższego warunku (obowiązującego już w dacie jej wydania) to brak jest obecnie podstaw do przyjęcia, aby działka powyższa mogła być zakwalifikowana jako działka budowlana. Innymi słowy, w wyniku podziału działki nr [...] doszło do wyodrębnienia działki nr [...], która jednak nie jest działką budowlaną w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż nie spełnia warunku zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Sąd podziela stanowisko organów, że podział ewidencyjny dokonany na podstawie art. 95 pkt 7 u.g.n., jako wyjątek od zasady, zgodnie z którą podział jest dokonywany na podstawie zapisów planu miejscowego, nie może prowadzić do skutków, które są nie do pogodzenia celami wyznaczonymi przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Skoro założeniem planu miejscowego było zapobieżenie nadmiernemu podziałowi działek, a w konsekwencji dopuszczenie realizacji przyszłych inwestycji na działkach, które mają powierzchnię powyżej 800 m2, to dopuszczenie obecnie możliwości realizacji inwestycji na działce nr [...] niwelowałoby powyższy cel, a dodatkowo, stanowiłoby nadużycie prawa, a w szczególności art. 95 pkt 7 u.g.n. Jego ratio legis nie jest bowiem, jak wyżej wskazano, dokonywanie sztucznego podziału działek, w celu obejścia wymogów przyjętych w planie miejscowym, lecz jedynie wydzielenie działki budowlanej niezbędnej do korzystania z budynku mieszkalnego. W powyższym świetle dopuszczenie możliwości zabudowy działki wyodrębnionej na podstawie art. 95 pkt 7 u.g.n. stałoby w sprzeczności z zapisami planu miejscowego i powodowało, że wprowadzenia zasad podziału nieruchomości do planów miejscowych byłoby pozbawione jakiejkolwiek prawnej doniosłości. Dostrzega to zresztą sam pełnomocnik skarżącej wskazując, że skoro "podział działki [...] na działki [...] i [...] odbył się na podstawie art. 95 ust. 7 u.g.n. (powinien być pkt 7 – przyp. Sądu), to uznać należy, że właściciel tak podzielonej działki może wykonywać swoje uprawnienia w sposób sprzeczny z planem zagospodarowania przestrzennego" (s. [...] skargi). Sąd jednakże, że przytoczonych powyżej powodów, nie może zgodzić się z tego rodzaju interpretacją, gdyż podstawową wartością, jaka powinna być brana pod uwagę przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę pozostaje właśnie zapewnienie braku sprzeczności decyzji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Odnosząc się do zarzutu, iż ustalenia planu miejscowego nie zakazują zabudowy działek o wielkości mniejszej niż wskazanej w planie miejscowym, Sąd podziela powyższy pogląd skarżącej. Zauważyć jednak należy, że jak powyżej wskazano, w niniejszej sprawie – przy uwzględnieniu celu wydzielenia dz. nr ewid. [...] przedstawionego w decyzji z dnia 11 stycznia 2016 r., § 8 pkt 2 planu miejscowego, który określa minimalną powierzchnię nowych działek budowlanych, jak i § 8 ust 1 pkt 2 planu miejscowego ustalającego lokalizację jednego budynku mieszkalnego na działce budowlanej stwierdzić należy, iż planowana inwestycja, na działce wydzielonej po wejściu w życie planu miejscowego niezależnie od jego zapisów (art. 95 pkt 7 u.g.n.) jest niedopuszczalna z uwagi na brak zgodności z planem miejscowym. Innymi słowy, brak ograniczeń dotyczących zabudowy na działkach o wielkości mniejszej niż wskazanej w planie miejscowym należy odnieść tylko i wyłącznie do tych działek, które istniały już w dacie wejścia w życie planu miejscowego. W przypadku innych działek, powstałych po wejściu w życie planu miejscowego, a więc działek takich jak sporna działka – brak możliwości ich zabudowy jest konsekwencja zapisów planu miejscowego, który de facto zakazuje zabudowy działek o wielkości mniejszej niż wskazanej w planie miejscowym.
W ocenie Sądu zaprezentowana w skardze argumentacja mogłaby być jedynie przedmiotem oceny skargi w przedmiocie prawidłowości przyjętych w planie miejscowym rozwiązań planistycznych, natomiast nie może leżeć u podstaw rozstrzygnięcia dotyczącego pozwolenia na budowę, w którym organy architektoniczno – budowlane związane są postanowieniami planów miejscowych.
Sąd podkreśla, że bez znaczenia pozostają również zarzuty dotyczące braku pouczenia organu o skutkach decyzji podziałowej, co skutkowało brakiem jej wiedzy o wyodrębnieniu działki, która nie może być zakwalifikowana jako działka budowlana. Postępowanie podziałowe jest postępowaniem wnioskowym, w ramach którego organ nie jest obowiązany do informowania strony o wszystkich możliwych lub potencjalnych następstwach prawnych decyzji, jak również nie jest kompetentny do oceny racjonalności, czy też zamiaru podejmowanych przez stronę działań. Podobnie na tym etapie postępowania ani organy architektoniczno - budowlane, ani Sąd, nie są uprawnione do badania oraz uwzględnienia sfery wolicjonalnej strony, leżącej u podstaw wydanej uprzednio decyzji podziałowej. Już tylko na marginesie Sąd wskazuje, że po pierwsze, skutek decyzji podziałowej, jakim było wyodrębnienie działki nie będącej działką budowlaną był znany skarżącej – został on opisany w uzasadnieniu decyzji z dnia 11 stycznia 2016 r., a po drugie, rozpoznawany obecnie wniosek był drugim wnioskiem o udzielenie decyzji o pozwoleniu na budowę. Pierwsze postępowanie zostało umorzone na skutek wniosku skarżącej o cofnięcie, lecz było ono zawieszone z uwagi na powstanie po stronie Wojewody wątpliwości, co do prawidłowości decyzji z dnia 11 stycznia 2016 r.
Równocześnie, skoro planowana inwestycja nie spełnia warunków przewidzianych w planie miejscowym bez znaczenia pozostawała kwestia zabudowy działek sąsiadujących.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że stanowisko organów dotyczące sprzeczności planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uznać należało za prawidłowe, a wniesiona skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło