II SA/Po 433/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K – po rozpoznaniu odwołania R. C. od decyzji Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O., działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy O., z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], przyznającej R. C. specjalny zasiłek celowy w kwocie [...]zł w miesiący lutym 2017 r. na zakup żywności – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości, a sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym. Dnia [...] stycznia 2017 r. R. C. złożył w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w O. W. o wniosek o przyznanie mu świadczeń w pomocy społecznej w formie: zasiłku okresowego, zasiłku stałego oraz zasiłku celowego. W dniach 1-2 lutego 2017 r. pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. W. przeprowadził ze skarżącym wywiad środowiskowy. W jego trakcie ustalono, że R. C. jest osobą bezdomną, przebywa na terenie O. W. i mieszka w samochodzie. Źródłem jego dochodu jest renta z tytułu niezdolności do pracy w wysokości [...] zł. Wnioskodawca został zaliczony przez lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do osób o całkowitej niezdolności do pracy do [...] listopada 2018 r. W trakcie wywiadu wnioskodawca ponowił wnioski o przyznanie mu pomocy w formie zasiłku stałego, okresowego i celowego. W rubryce wywiadu środowiskowego "Praca socjalna" odnotowano, że wywiad przeprowadzono dla potrzeb Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. celem dalszego wykorzystania. Następnie żądanie skarżącego wraz ze sporządzoną dokumentacją przekazane zostały do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O.. Po przeprowadzeniu dalszych czynności Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. załatwił wnioski R. C. trzema decyzjami z dnia [...] lutego 2017 r.: - nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku stałego, - nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku okresowego oraz - nr [...] w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego w miesiącu lutym w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu żywności. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest ostatnia z powyższych decyzji. Przyznając skarżącemu specjalny zasiłek celowy organ I instancji powołał się na art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jed. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 – dalej "u.p.s.") oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. poz. 1058). W uzasadnieniu wskazano, że skarżący jest osobą samotną, bezdomną, całkowicie niezdolną do pracy. Nie ytrzymuje on kontaktów ze swoją rodziną, a rodzina ta nie wyraża zgody na jakąkolwiek pomoc. Skarżący utrzymuje się z renty w kwocie [...]zł miesięcznie. Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi wprawdzie [...] zł miesięcznie, jednak biorąc pod uwagę sytuację życiową skarżącego organ I instancji postanowił o przyznaniu R. C. specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności w miesiącu lutym 2017 r. w kwocie [...]zł. Jednocześnie organ wskazał, że skarżący z Ośrodkiem kontaktuje się jedynie telefonicznie, odmówił skierowania do Schroniska im. Św. B. A. w O. W.., jak również nie przyjął propozycji pracy w Centrum Integracji Społecznej w O.. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył R. C. kwestionując wysokość przyznanej pomocy. Skarżący opisał swoją sytuację bytową oraz podniósł, że kwota [...]zł nie zaspokaja jego najpotrzebniejszych potrzeb, ponadto pomoc powinna być mu przyznana na stałe. Do odwołania skarżący załączył zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] o wysokości renty za miesiące od stycznia do lutego 2017 r. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] Kolegium – działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. – uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia wskazało, że wraz z odwołaniem R. C. złożył wyżej opisane zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z którego wynika, iż za miesiące "grudzień 2016 r. i styczeń 2017 r." (powinno być za miesiące "styczeń i luty 2017 r." – uw. Sądu) kwota pobieranej przez skarżącego renty wyniosła [...] zł, z zastrzeżeniem, że świadczenie ma potrącenie w kwocie miesięcznej [...] zł. Organ odwoławczy zaznaczył dalej, że materiał dowodowy oraz okoliczności faktyczne podane przez Kierownika Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. stoją ze sobą w sprzeczności. Z treści zaskarżonej decyzji wynika, iż organ pierwszej instancji rozpatrywał sprawę w oparciu o wniosek R. C. z dnia [...] lutego 2017 r. Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się wniosek złożony w dniu [...] stycznia 2017 r. Dalej Kolegium wskazało na art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym świadczenia przyznaje się uwzględniając dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Wskazując na powyższe Kolegium wyjaśniło, że skoro wniosek został złożony w styczniu 2017 r., to należało badać wysokość dochodu wnioskodawcy z miesiąca grudnia 2016 r. Jeżeli jednak zostałoby ustalone, że wniosek pochodzi z dnia [...] lutego 2017 r., to miesiącem, z którego dochód należałoby uwzględnić, byłby styczeń 2017 r. Kolegium zwróciło też uwagę, że w aktach sprawy nie ma wniosku z [...] lutego 2017 r., na który powołał się organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji. Podkreślono także różną wysokość dochodu skarżącego w miesiącach: grudniu 2016 r. i styczniu 2017 r., wskazując, że w przypadku spełnienia przez stronę kryterium dochodowego przedmiotem postępowania powinien być zasiłek celowy, a nie specjalny zasiłek celowy. Skargę na decyzję Kolegium złożył R. C.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy podkreślić, że zaskarżona decyzja ma charakter kasacyjny, a Kolegium nie rozpatrzyło i nie rozstrzygnęło co do meritum o żądaniu R. C.. Zaskarżona decyzja Kolegium wydana została w oparciu o przepis art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zasadniczą wątpliwością, na która legła u podstaw kasacyjnego rozstrzygnięcia Kolegium, była rozbieżność jaką organ odwoławczy dostrzegł między wnioskiem procedowanym przez organ I instancji (wniosek z dnia [...] lutego 2017 r.), a wnioskiem znajdującym się w aktach sprawy (wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r.), Zdaniem Kolegium stwierdzona wątpliwość ma istotne znaczenie dla sprawy, gdyż zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, a to oznacza, że konieczne jest sprecyzowanie daty wniosku, a co za tym idzie, zapewnienie, iż dochód wnioskodawcy weryfikowany jest w odniesieniu do właściwego miesiąca. W ocenie Sądu Kolegium przedwcześnie przyjęło, że ziściły się przesłanki do uchylenia decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. określone w art. 138 § 2 K.p.a. Po pierwsze należy wskazać, że nie budzi wątpliwości, że w sprawie procedowany jest wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r. Wniosek ten opatrzony jest prezentatą z datownikiem potwierdzającą jego złożenie również [...] stycznia 2017 r. Omawiany wniosek złożono początkowo w niewłaściwym organie – Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w O. W., co zostało ujawnione w trakcie przeprowadzonego przez ten organ wywiadu środowiskowego w dniach 1-2 lutego 2017 r. Ustalono wówczas, że R. C. jest osobą bezdomną – w takim przypadku w zakresie pomocy społecznej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (art. 101 ust. 2 u.p.s.). Wniosek skarżącego został niezwłocznie przekazany organowi właściwemu zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. Nie zmienia to jednak faktu, że złożenie wniosku w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s. nastąpiło z całą pewnością ze skutkiem na ostatni dzień stycznia 2017 r. Jak wskazano wyżej, według art. 8 ust. 3 u.p.s. co do zasady za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Zdaniem Sądu skoro nie budzi wątpliwości kiedy wniosek został złożony ([...] stycznia 2017 r.), to można ustalić też z jakiego miesiąca dochód skarżącego powinien być brany pod uwagę w celu weryfikacji spełnienia przez niego kryterium dochodowego (grudzień 2016 r.). Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że Kolegium przedwcześnie zdecydowało o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji. Jego obowiązkiem było merytoryczne rozpatrzenie odwołania R. C., bowiem nie ma podstawy do twierdzenia, że decyzja pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Kwestie dotyczące daty złożenia wniosku bez większych trudności Kolegium mogło zweryfikować na podstawi akt sprawy, stąd nie zachodziła potrzeba, aby w tym celu przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja Kolegium wydana została z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. Dokumentacja zebrana w aktach administracyjnych nie pozostawia wątpliwości, że datą złożenia żądania skarżącego o pomoc był dzień [...] stycznia 2017 r. Nie można więc twierdzić, że wątpliwości związane z datą złożenia wniosku są tak daleko idące, że uzasadniają zastosowanie przez Kolegium art. 138 § 2 K.p.a. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że skarżący przedstawił w postępowaniu odwoławczym zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. W. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] o wysokości renty, odmienne od tego, które zostało złożone przez organem pierwszej instancji. Dotyczy ono wypłat renty w miesiącach styczniu i lutym 2017 r. Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium weźmie ten dowód pod uwagę i rozważy, czy w przypadku skarżącego nie doszło do częściowej utraty dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 u.p.s., co uzasadniałoby uwzględnienie dochodu skarżącego z miesiąca złożenia wniosku. Podsumowując, Sąd uznał, że Kolegium naruszyło art. 138 § 2 K.p.a. wydając decyzję kasacyjną bez wystarczających przesłanek. Zachodziła więc podstawa do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718).